|
 |
|
YAVUZ SEMERCÄ°
Sizce Petkim ucuza mı satıldı?
Bu soruya yanıt vermeden önce birkaç noktayı hatırlamak gerekiyor. Dünyanın en büyük petro kimya şirketleri Dow Chemical, Sabic ile Aksa, Başer Kimya, Sasa gibi yerli firmalar Petkim'in satışına ilgi göstermedi. Dow Chemical, Atasifa, Repsol ve Sabic'in ülkemizdeki pazar payının yüzde 70'in üstünde olduğunu belirtelim. Eğer Petkim, limanı ve barajıyla altın tepside sunulan bir mal ise neden bu firmalar ihaleye ilgi göstermedi?
Çünkü, Türk petrokimya pazarı son 17 yıldır tüm siyasilerin elbirliği ile yabancı tekellere teslim edildi. Petkim ucuzlatıldı.
Neden mi?
Petkim özelleştirme kapsamında olduğu için darboğaz yatırımları dışında çağa ayak uyduracak yenileşmeyi gerçekleştiremedi. Sadece teknoloji bakımından değil, dünyadaki şirket birleşmeleriyle gündeme gelen rekabetçi yapı karşısında dik duramadı. Petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle kâr marjları daraldı. Sektör kilitlendi. Özellikle yabancı şirketler Türk pazarındaki bu kilitlenmeyi ellerini ovuşturarak izledi.
Pazar onlara kaldı.
32 yıldır petrokimya alanında iş yapan Penta'nın sahibi Faruk Erkoç'un şu hatırlatması yeteri kadar öğretici!
"Yıllar önceydi. Büyük bir firmanın başkanına Petkim ile ilgilenip ilgilenmediğini sordum. Yanıtı çok kısaydı Türkiye'ye gelmek için Petkim'e ihtiyacımız yok. Pazarınız açık. Petkim'i almaktansa, bu haliyle devam etmesi bizim lehimize."
Soruya dönersek, Petkim ucuza satılmadı. Yıllar içinde siyasetçilerin 'Vatan-Millet-Sakarya' muhabbeti nedeniyle zayıflatılarak günümüze getirildi. Ve şimdiki değerine ulaştı. Cirosuna eş bir fiyatla alıcı buldu. Birkaç yıl önce, Suudi kökenli Sabic, Hollanda'nın petrokimya üreticisi DSM firmasını bir yıllık cirosu olan 2 milyar Euro'dan almıştı. Hükümet Petkim'in satışına onay vermez ise, değerinin ve pazar payının düşmeye devam edeceğinden emin olabilirsiniz. Kimse "1990 yılında 1.8 milyar dolar değeri üzerinden halka yüzde 4'ü satılmıştı" diyerek hayıflanmasın. O dönem pazar payı yüzde 60 idi. Yani fırsat kaçtı...
Dünyada neler oluyor?
Dünyada trendler değişiyor. Düne kadar imkansız denilen birleşmeler ortalığı kasıp kavuruyor. Petrokimya alanında da iş gören Exxon-Mobil, Chevron-Texaco, BP-Amoco-Arco-TNK, Conoco-Phillips, Yukos-Sibneft, Total-Fina-Elf şirketleri birleşti. Dow Chemical-Union Carbide, Sabic de DSM ile evlendi. Özetle bu alanda oyuncuların sayısı azalmaya başladı.
Bir başka gelişme ise hammadde fiyatının (gaz) ucuz olması nedeniyle petrokimya üretimi Basra Körfezi'ne kayıyor. (Suudi Arabistan, İran, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri) Petkim Avrupalı üreticiler gibi hammadde olarak nafta kullanıyor. Orta vadede başarılı olması için petrol fiyatının 22 doların üzerinde olmaması gerektiğinin altı çiziliyor. "Aksi takdirde kârlı olması mümkün değil" deniliyor.
Sözün özü, hazır alıcı buldunuz, verin, Türk özel sektörünün önünü açın.
İşçilerin dramı
Elbette orada çalışan işçilerin durumu önemli. Pek çoğu kaçınılmaz olarak işsiz kalacak. Nedeni yine siyasiler. Her iktidar kendine yeni kontenjan yarattı. 2001 yılı sonuna kadar Petkim Aliağa'da 4 bin kişi çalışıyordu. Petkim Yarımca, Tüpraş'a devredilince, burada çalışan 800 işçi Aliağa tesislerine devredildi. Sayı 4 bin 800'e çıktı. Uzmanlara göre bu tesisler, bin kişi ile verimli çalışabilir. Doğrusu, yanlışı ortaya çıkacak. Ama görülen o ki, sorunu çözmek, hak ve halktan yana kampanyalar sürdüren Genç Parti'nin lideri Cem Uzan'ın babası Kemal Uzan'a kalacak...
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
