|
 |
|
Asıl savaş Tüpraş'ta
Petkim ihalesi sonucunun bu yıl özelleştirmeden 4 milyar dolar gelir hedefleyen hükümeti pek memnun etmediğini söylemek için, falcı veya kahin olmaya gerek yok.
Çünkü gerçekten de son üç yılın en önemli blok satışı ve bu yılın ilk büyük özelleştirmesi olan Petkim ihalesi, gerek katılım, gerekse fiyat açısından bekleneni vermedi.
Katılımdan başlayalım. Petkim'deki yüzde 88.86'lık kamu hissesinin blok satışı için ihale açıldığında, sadece yurt içinden değil, yurt dışından da başvuru bekleniyordu. Nitekim 20 Ocak'ta başlayan ihale sürecinin ilk günlerinde, yerli-yabancı birçok iri grubun Petkim'le ciddi biçimde ilgilendikleri haberleri yayıldı.
Ne var ki, son başvuru tarihi olan 2 Nisan'da sadece 5 yatırımcıdan teklif alınabildi. Onların da ikisi birleşti, biri çekildi ve topu topu 3 teklif kaldı. Üstelik bunlardan biri kendisi özelleştirme kapsamında olan Vakıfbank'tı ve fiyatın düşük rakamlarda kalmasını önlemek için, kaldıraç işlevi görmesi amacıyla taktik olarak ihaleye sokulmuştu.
Düşük mü, normal mi?
Fiyata gelince... İhaleyi kazanan Uzan Grubu'na bağlı Standart Kimya'nın verdiği 605 milyon dolar bir açıdan düşük, bir başka açıdan ise normal. Düşük olduğunu söyleyenler, Petkim'in halka açık yüzde 4'lük bölümünün borsadaki fiyatından yola çıkarak, blok satışa sunulan hisselerin değerinin 994 milyon dolar civarında olduğunu söylüyorlar. Özelleştirme uzmanlarına göre ise 800 milyon dolar ve üstü "başarı", 750 milyon dolar civarı "makul"... Bu yaklaşımla hesaplandığında 605 milyon dolar bir hayli düşük kalıyor.
Ancak bir de şu gerçekler var Petkim hem "Nasıl olsa özelleştirilecek" mantığı, hem de kaynak sıkıntısı nedeniyle uzun süredir ne tevsi yatırımı yaptı, ne de modernleştirme. O yüzden satın alacak grubun 500-600 milyon dolarlık yatırımı gözden çıkarması ve en az 4 yıl kâr beklememesi gerekiyor. Zaten bilançolar da şirketin durumunu anlatmaya yeterli Bu yılın ilk üç aylık döneminde 3 trilyon 336 milyar lira zarar etti. Neredeyse geçen iki yıldaki kârının toplamına eşit. Bu yaklaşıma göre fiyat iyi.
Rus devleri geliyor
Şimdi piyasalar ve siyasi çevreler, hükümetin Petkim'in "En büyük rakip" gördüğü Genç Parti lideri Cem Uzan'ın ailesine ait bir şirkete satılmasına ışık yakıp yakmayacağını soruyor.
Biz ise teklif verme süreci bugün başlayacak bir başka ihalede, Tüpraş özelleştirmesinde ne gibi sürprizlerle karşılaşacağımızı merak ediyoruz. Az-buz değil; blok satılacak yüzde 65.8'lik hisseye 1.2 milyar dolar değer biçiliyor. Herhangi bir grubun tek başına karşılamakta zorlanacağı bir rakam.
O nedenle 18 Eylül'de sona erecek teklif verme sürecinde çok ilginç konsorsiyumların kurulması bekleniyor. Ama ondan da önemlisi, Rus petrol grupları ilk kez Türkiye pazarına girmeye hazırlanıyor. Bunların başında Lukoil geliyor. 140 bin kişinin çalıştığı Lukoil özellikle Balkanlar, Kafkasya ve Orta Asya pazarlarında çok güçlü. Hatta Azerbaycan'daki Şahdeniz doğalgaz yataklarını işletmek için kurulan uluslararası konsorsiyumda TPAO ile ortak, Baku-Ceyhan boru hattına ortak olmak için de iki yıldır uğraşıyor. Ayrıca Saddam yönetimiyle 60 milyar dolarlık anlaşma imzalamıştı, Rusya Devlet Başkanı Putin, uzun uğraşlardan sonra geçen hafta Saint Petersburg zirvesinde, ABD Başkanı Bush'a bu anlaşmaların geçerliliğini kabul ettirdi.
Lukoil'in yanı sıra TNK, Yukos, Tatneft gibi Rus şirketlerinden de söz ediliyor. Özellikle Yukos'a dikkat edin; çünkü Sibneft adlı bir başka Rus şirketiyle birleşip 36 milyar dolarlık mal varlığıyla dünyanın üçüncü büyük grubu konumuna geldi.
Dileriz, Petkim'de umduğunu bulamayan hükümetin yüzünü Tüpraş güldürür.
Mesajlarınız için:
esafak@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
