|
 |
|
EMRE AKOZ
Erdogan'in catali ve bicagi
Olayi duymussunuzdur Basbakan Tayyip Erdogan yemek sirasinda catali sag elle, bicagi ise sol elle tutmus. Efendim bu gorgu kurallarina aykiriymis.
Gelin su catal-bicak konusuna bir deginelim... Su anda Istanbul disinda oldugum icin kitaplarima ulasamiyorum. O sebeple fazla ayrintiya giremeyecegim...
Alman sosyal bilimci Norbert Elias 'Uygarlasma Sureci' adli muthis kitabinda anlatir. Avrupa catali tanimamaktadir. 11'inci yuzyilda Bizansli bir prensesi, Venedikli bir ust duzey yoneticiyle evlendirirler. Kizin ceyizinde bir cift altin catal da vardir. Venedik sosyetesi kizcagiza tavir alir. En cok cekistirdikleri konu da bu catallardir.
Daha sonra bizim prenses hastalanir ve olur. Catallari miras kalir. Zamanla catalla yemek Italya'da yayginlasir. Oradan Fransa'ya gecer. Derken catal Ingiltere'ye ve Ispanya'ya atlar. Boylece tum Avrupa'da yayilir.
Bicak ise ayri bir mevzu. Orta Cag Avrupa'sinda yemekte herkes kendi bicagini kullanir. Adamlar senliklerde, dugunlerde belindeki kinindan cikardigi bicakla etten bir parca kesip yer. Ancak saray ve soylu sofralarinda bu tip hareketler zamanla kaba bulunur. Bir yandan bicakla kesilmesi gereken yiyecekler sofraya onceden parcalanmis olarak getirilirken... Ote yandan da 'siddet'i cagristiran buyuk, kaba bicaklarin yerini daha az keskin ve nispeten kucuk bicaklar alir.
Ozetle bicagin sag elle, catalin ise sol elle tutulmasi Avrupa sosyetik cevrelerinde gelisen bir adabi muaseret kuralidir. Tahmin edeceginiz gibi oradan Yeni Dunya'ya gecmistir.
Ya bizde? Bizans'in yerine gecen Osmanli ise catali benimsememis, yemekte sadece elini ve kasigi kullanmistir. Bicakla kesilmesi gereken etler filan zaten lokmalik halde dogranip yer sofrasina oyle getirilmistir.
Catal ve bicagin kullanimi, masayla birlikte saraya ve zengin cevrelere ancak 19'uncu yuzyilda girmistir. Onun da nedenini biliyoruz Bati'dan etkilenme, Bati'ya ozenme...
Bizim kulturumuzde sag ele ozel bir onem verilir. Yemegin sadece kasikla ve elle yenildigi donemlerde 'hayirli ve temiz' kabul edilen sag el kullanilmistir. (Ayakta da ayni durum soz konusudur; ornegin evden cikarken, bir esigi asarken once sag ayak kullanilir.)
Boyle sorgusuz sualsiz Bati'ya oykunulmesinden rahatsiz olan kesimler ise catali kullanmaya basladiklarinda sag eli tercih etmistir. Yani catali sag ellerine almis, bicagi ise solla kullanmislardir. O kesimlerin temsilcisi sayabilecegimiz Tayyip Erdogan'in bu cizgiyi devam ettirmesi gayet normaldir.
Bence onemli olan yemek sirasinda diger insanlari rahatsiz etmemektir. Ornegin agzini sapirdatarak yemek ayiptir. Ya da herkesin catalini kullanarak salatayi tabagina aldigi bir ortamda, eliyle o salataya dalis yapmak olumsuz bir harekettir. Onun disinda catali sol elle tutsa ne fark eder?
Hos tabii biraz sikinti cekebilir Erdogan. Cunku bazi catallarin kenari ve bicaklarin tirtiklari solda catal, sagda bicak prensibine gore uretilmistir. Ama tatli yerken sorun cikmaz cunku tatli kasigi sag ele gore tasarimlanmistir.
O halde Tatli yiyelim, tatli konusalim; bu tip seyleri kafamiza fazla takmayalim.
Demokrasi bunun neresinde?
Turk Silahli Kuvvetleri ilginc bir uygulamaya gecmis. Subaylarin terfileri yapilmadan once bir anket yapiliyor. Bu ankette soyle sorular var
"Kendiniz haric, terfi sirasi gelmis hangi arkadaslarinizin bir ust rutbeye gecmesini istersiniz? Sebeplerinizle birlikte yazin."
"Sizce kimler, nicin terfi etmemeli?"
Bu ve benzeri 50 sorudan olusan anket gizli tutuluyor. Yuksek Askeri Sura'da atamalar ve terfiler belirlenirken anketin sonuclari da goz onune aliniyor.
Anketi 'demokratik bir uygulama' olarak yorumlayanlar var. Hayir! Bu yanlis bir bakis acisi. Bunun demokrasiyle ilgisi yok.
Benzeri anketler Bati'nin buyuk sirketlerinde sik sik yapilir. Diyelim ki 5 genel mudur yardimcisi vardir. Bunlardan biri genel mudur yapilacaktir. Digerleri gorevlerine devam edecektir.
O bes yardimciya ornegin su tip sorular yoneltilir
"Ucak dusuyor. Senin sirtinda bir parasut var. Elinde 3 parasut daha bulunuyor. Diger dort genel mudur yardimcisindan hangisine vermezsin?"
Ya da soyle "Ucak dusuyor. Sadece sende parasut var. Digerleri kesin olecek. Ancak parasutun bir kisiyi daha kaldirabilir. Hangi mudur yardimcisini yanina alirsin?"
Bu tip anketlerin amaci bir yandan takim calismasini saglamak, diger yandan sevilmeyen yoneticileri elemektir. Boylece sirket hiyerarsisinde hir gur cikmasi engellenir. Ayrica bu anketler sayesinde ust kademe, alt kademeden bilgi sizdirmis olur. Kim kimi seviyor? Kim kime dusman? Kimin ne gibi hatalari var? Bunlar aciga cikar.
Demokrasi ise ozunde yonetime katilim demektir. Yoneticinin oy verilerek secilmesi anlamina gelir. Halbuki sirketler ve ozellikle de ordu demokrasiyle yonetilmez, yonetilemez. Elbette alt kademenin fikrini ve elestirilerini almak son derece yararlidir. Ancak yonetim hiyerarsisi demokratik bir secim sureciyle belirlenemez.
TSK'nin anketi bir 'modernlesme' belirtisidir. Ancak demokrasiyle hicbir alakasi yoktur, olmasi da gerekmez. Hatta olmamalidir!
'SINIF' KAYGISI GUDEN KOPEK
Bodrum Turkbuku'nde sahil kopeklere aittir. Kucuklu buyuklu kopekler sadece kumda yurumekle, oynamakla kalmaz; lokantalarin masalari arasinda dolasir, hatta iskelelere dahi cikip guneslenenleri ziyaret eder. Turkbuku kopekleri 'barisci'dir. Pek kavga etmezler. Ancak sakin, sessiz, munis, barisci olmalari 'sinif' kaygisi gutmedikleri anlamina gelmez. Iste ornek Gecen gun Divan Palmira'da otururken bir kopek geldi, cevrede dolandi. Garson arkadas da soyle dedi "Ship ahoy'un kopegi. Kimseyi isirmaz sadece gelip gecen ameleye havlar."
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
