|
 |
|
'Bu faizle rekabet olmaz'
Yuksek reel faiz nedeniyle tasarruflar dolara akti. Iki ayda dolar TL karsisinda yuzde 23 deger kaybetti. Turkiye yabancilar icin pahali bir ulke haline geldi. Ihracatci zarar etmeye basladi
Son gunlerde hukumet uyeleriyle Merkez Bankasi arasinda yasanan faiz-doviz tartismasinin ardinda Turkiye'nin uluslararasi arenada rekabet gucunu kaybetmesi yatiyor. Turk Lirasi'nin doviz karsisinda asiri deger kazanmasi basta ihracatcilar ve turizm sektoru olmak uzere bir cok kesimi yurtdisi piyasalarda zorluyor. Cunku Irak Savasi'nin sona ermesiyle baslayan dolardan kacis, TL'nin son 2.5 ayda yuzde 23 deger kazanmasina neden oldu. Bir baska deyisle dolar yuzde 23 geriledi. Dovizdeki hizli deger kaybi, aslinda kurumlar ve vatandasin tasarruflarini doviz mevduatlarindan, yuksek faiz veren Hazine Bonosu'na gecirmesinden kaynaklandi. Son iki ayda, bankalardaki doviz mevduatlari 4.3 katrilyon azalirken, vatandaslarin ellerindeki Hazine bonosu miktari 3.2 katrilyon artti. Halen Hazine bonosunda yuzde 25'e varan reel faiz, TL'nin giderek daha da cazip hale gelmesine neden oldu.
Sistemdeki dovizler bozulup TL'ye gecerken, Hazine bonosundaki cazip faiz, sistem disindaki dovizin de TL'ye gitmesine neden oldu. Halk arasinda 'yastik alti para' olarak bilenen tasarruflarin sisteme girmesinin de dovizdeki dususte etkisi oldugu bir gercek. Uzmanlar, tasarruflarin sanayiye, uretime gitmesinin onune gecen bu gelismenin uzun vadede Turk ekonomisinde kalici yaralar acabilecegini belirtiyorlar.
Dolarin Turk Lirasi karsisinda hizla deger yitirmesinin ulke ekonomisi acisindan en buyuk zarari, cari islemler dengesi olarak bilinen ve bir ulkenin doviz harcamalari ile doviz gelirlerini gosteren bilancoda dengenin bozulmasi olarak ortaya cikiyor. 2002 yilinin ilk uc ayinda, henuz Irak Savasi surerken ve dolardaki dusus bu seviyelere gelmedigi doneme ait cari islemler acigi 2.3 milyar dolari buldu. Rakamin yukselmesinde, ekonominin kipirdanmasiyla ithalatin artis gostermesinin etkisi buyuktu. Cari acigin bu seviyede artmasi yilsonu cari acik hedefinin 3.5 milyar dolardan 6.1 milyar dolara revize edilmesine neden oldu.
IHRACATA DARBE
Turk Lirasi'nin asiri deger kazanmasi aslinda en buyuk darbeyi ihracatciya vuruyor. Turkiye'de urettigi bir mali yurtdisina satarak ulkeye doviz kazandiran ihracatcinin kurun dusmesiyle elde ettigi kazanc da dusuyor. Burada ihracatcinin en buyuk sansi belki de uluslararasi piyasalarda Euro'nun dolar karsisinda deger kazanmasiydi. Bu Turk ihracatcisinin dolardan edecegi kaybi engelliyordu.
En son aciklanan TUFE'ye bagli reel kur endeksine gore Turk Lirasi halen yuzde 28 oraninda degerli gozukuyor. Uzmanlar gecmis yillara bakildiginda Turkiye'de yuzde 15-16 degerli TL ortalamasi ile islerin yurudugunu, bu ortalamanin uzerine cikilmasinin ihracatcilarin da sabrini tasirdigini belirtiyor.
18 yil sonra eksi enflasyon geldi
Mayis ayinda, toptan esya fiyatlari (TEFE) yuzde 0.6 gerilerken, tuketici fiyatlari (TUFE) yuzde 1.6 oraninda artti. TEFE'de gorulen yuzde 0.6'lik dususun, 0.7'si devletteki fiyat gerilemesinden, 0.1'i de ozel sektordeki fiyat artisindan kaynaklandi. Turkiye eksi enflasyonu en son 1985 yilinin Haziran ayinda yuzde eksi 0.1 oranini gormustu.
DIE'den yapilan aciklamaya gore, Mayis ayinda yillik enflasyon ise toptan esyada yuzde 33.7, tuketici fiyatlarinda yuzde 30.7 olarak belirlendi. Bes aylik enflasyon orani toptan esyada yuzde 13.7, tuketici fiyatlarinda ise yuzde 12.2 oldu. Gecen yil Mayis ayinda, toptan esya fiyatlarindaki artis yuzde 0.4, tuketici fiyatlarindaki artis ise yuzde 0.6 olmustu.
Mayis ayi itibariyle 12 aylik ortalamalara gore yillik enflasyon da toptan esyada yuzde 36.7, tuketici fiyatlarinda yuzde 32.7 olarak hesaplandi.
Cekirdek enflasyon olarak adlandirilan ozel sektor imalat sanayinde fiyat artisi ise Mayis ayinda yuzde 0.3 duzeyinde gerceklesti. 2002 yili Mayis ayi itibariyla enflasyon, TEFE'de yuzde 49.3, tuketici fiyatlarinda yuzde 46.2 olmustu.
BORSA SERDENGECTI'YI KONUSTU
Istifa soylentisi piyasayi sarsti
Siyaset ve is dunyasinin faiz indirimi baskisi altinda olan Merkez Bankasi Baskani Sureyya Serdengecti'nin istifa ettigine yonelik asilsiz soylentiler piyasayi karistirdi. Dun sabah seansina iyi baslayan borsarda endeks dalga dalga yayilan dedikoduyla sert dususlere sahne oldu. Serdengecti'nin bir yandan istifasi diger yandan gorevden alinacagi soylentileri faiz piyasalarini da etkiledi. Borsada soylentileri firsat bilenlerin satisa gecmesiyle ikinci seansta 10 bin 250 puana kadar gerileyen endeks Devlet Bakani Ali Babacan'in aciklamasiyla toparlandi. Babacan'in "Merkez Bankasi Baskani'nin istifa edecegine yonelik hic bir bilgi bana gelmedi" sozleri etkisini gosterdi ve endeks gunu yuzde 2'lik kayipla 11 bin 346 puandan kapatti. Satis baskisi azalirken, dolara kayis azaldi. Doviz piyasalarinda Hazine ihalesinin de etkisiyle dolar 1 milyon 445 bin liraya yukseldikten sonra yeniden 1 milyon 440 bin liranin altina indi.
BABACAN ACIKLAMA YAPTI
'Boyle bir sey yok Merkez basarili'
Devlet Bakani Ali Babacan, onemli bir dis sok yasanmasina ragmen enflasyon hedefinin degistirilmemesini Merkez Bankasi'nin basarisina bagladi.
Babacan, Merkez Bankasi Baskani Sureyya Serdengecti'nin istifa edecegine yonelik iddialar uzerine de, "Baskan'la ilgili bana gelen bir sey yok" dedi ve soyle devam etti
"Merkez Bankamiz para istikrarini hedefleyen, onceligi enflasyon olan bir politika izliyor. Temel onceligi fiyat istikrari olmasi kanunla da belirlenmis durumda. Son iki senedir Merkez Bankamiz'in enflasyonla mucadelede gosterdigi basari ortadadir. Gecen sene yuzde 35 olarak hedeflenen TUFE artisi sadece yuzde 29.7'de kalmistir. Irak Savasi gibi cok onemli bir sok yasamamiza ragmen enflasyon hedefinin yakalanabilir gorulmesi yine Merkez Bankamiz'in basarisidir."
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
