Belediyelere kötü haber

Sütten ağzı yanan Hazine, yeni yasayla borçlanmaya sınır getiriyor. Önceki yıllarda alınan Hazine garantili dış proje kredileri için ilgili belediyeler ana borçlu olacak

Hazine Müsteşarlığı, başta belediyeler olmak üzere garanti verdiği kamu kuruluşlarının dış kredi borçlarına ilişkin önemli bir temizlik operasyonu başlatıyor. Önceki gün Komisyon'dan geçen ve önümüzdeki hafta yürürlüğe girmesi beklenen Borçlanma Yasası ile 6.5 milyar dolarlık Hazine yükümlülüğünün tahsilatına imkan sağlanacak. Önceki yıllarda alınan Hazine garantili dış proje kredileri için de ilgili belediyeler ana borçlu haline getirilecek.

Hazine Müsteşarı Faik Öztrak, büyükşehir belediyeleri ve belediye yatırımcı şirketlerine verilen garantilerin geri dönüşünü sağlamak üzere özel bir hesap oluşturulacağını ve icra yoluyla takip sistemi getirileceğini açıkladı. Öztrak, garanti edilecek projelerde çevrenin korunması, sağlık ve turizm açısından önem gibi özelliklerin göz önünde bulundurulacağını söyledi.

Hazine garantisiyle başlatılan ve projedeki yetersizlikler yüzünden Hazine'nin her yıl 200 milyon doların üstünde ödeme yapmasına yol açan İzmit Su Projesi'ne de değinen Öztrak, "Bu proje, 1993-94 yıllarında, Türkiye'nin dış borçlanmada güçlük çektiği, İstanbul'un kuraklık çektiği bir dönemde gündeme getirilmiş. İstanbul Belediyesi su alım taahhüdü vermiş. Sonra gelen yönetim uyguladığı projelerle su açısından rahatlayınca, İzmit'ten almamış. Projenin geri ödemesi ise su satışı suretiyle mümkün olmamış" dedi.

BORÇLANMAYA SINIR
2000 yılında Fon bankalarının dış yükümlülüklerine devlet garantisi verilmesine açıklık getiren Öztrak, şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu garanti, Türkiye'nin risk yaşadığı bir dönemde gündeme getirilmiştir. Maalesef bu tür tedbirler alınıyor ki aniden bir saldırı olup, bu bankalardaki krediler çekilmesin."

Borçlanmaya limit getirildiğini de belirten Öztrak, "Ya ciddi bir kriz çıkar ve bu limitler yeterli olmazsa?" yönündeki bir soruya şu karşılığı verdi: "O halde olağanüstü koşullar geçerli olur. Kanunun bu maddesi geçici bir süre askıya alınır."

6.5 milyar dolarlık temizlik
IMF varılan uzlaşma gereği kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, fonlar ve üniversitelere dış proje kredisi konusunda eskisi gibi kolay "garanti" vermemeyi kararlaştıran Hazine'nin 6.5 milyar dolar yükümlülük altına girdiği anlaşıldı. Hazine, garanti verdiği ancak kredi kullanan asıl kuruluşun karşılayamadığı borçlar yüzünden 2002'de 1.8 milyar dolar ana para ve faiz ödemesi yapacak.

2000 yılı sonu itibariyle kamu sektörüne toplam 6.5 milyar dolar dış proje ve alım garantisi veren Hazine, KİT'ler için 3.4 milyar dolar, belediyeler için 2 milyar dolar, belediye iktisadi teşebbüsleri için 743 milyon dolar, fonlar için 625 milyon dolar, kalkınma ve yatırım bankaları için 417 milyon dolar yükümlülük altına girdi.

Hazine'nin en fazla garanti verdiği ilk üç kuruluş ise THY 1 milyar 257 milyon dolar, TEAŞ 960 milyon dolar ve Savunma Sanayi Fonu 544 milyon dolar olarak sıralandı.

Okan MÜDERRİSOĞLU