Mali piyasalar 11 yıl sonra yeniden Irak'a endeksli bir seyir içinde. 2 Ağustos 1990'da başlayan ve 26 Şubat 1991'de son bulan Körfez krizi, ekonomiyi derin bir şekilde etkilemişti. Bu kez geçmiştekinin benzeri olmasa da, etkisinin olacağı açık. Bu etki sürecinde yapılan temaslar, gelen haberler, yayılan fısıltılar sinirleri gerebilir. Piyasalarda dalganmalar artabilir. Biz bu dalgaların boyutlarının 1990-91'dekinden daha küçük olacağını tahmin ediyoruz. Çünkü, borsa ve ekonomi rekor düzeyinde değiller. Üstelik bizzat böyle bir olayın geçmişte yaşanması da herkes için iyi bir tecrübe olduğu kanısındayız.

Körfez krizi sırasında İMKB Endeksi'nin nasıl bir seyir izlediğini Tophane'de Büyük Oyun adlı kitabımızdan yararlanarak aktarıyorum. 10 iş günü üst üste süren ve yüzde 33'e varan yükselişin önünü Körfez krizi kesti. Sonraki 5 günde endeks yüzde 26.8 düştü. Zamanın Cumhurbaşkanı Turgut Özal, "Borsa yeniden iyiye gidecek" dedi, endeks 5 günde yüzde 21.2 prim yaptı. Ardından 6 gün süren ve yüzde 15.2'ye varan düşüşü, 7 günlük yüzde 27.2'lik yükseliş izledi. Kısaca borsa düşen bir bant içinde sürekli yüksek oynaklık yaşadı.

Borsacıların ana eğilimi o dönemde "Kriz çıkma saydı borsa düşmeyecekti. Nasıl olsa kriz bir gün bitecek. O halde bugünkü durum geçici" anlayışı üzerine kuruluydu. Bu nedenle savaş başlayıncaya kadar borsadan çıkmak isteyenlere bir kaç kez fırsat doğdu. Ancak bu fırsatı büyük oyuncular ve yabancı yatırımcılar kullandı. Borsa kriz sırasında dip seviyesini 2.823 puanla gördü ve 50.9 değer kaybetti.

Savaş olacak mı, olmayacak mı? Bunun yanıtını veremiyordu kamuoyu. Onun için de Saddam'a tanınan süre (15 Ocak) yaklaştıkça bankalardan para çekilişi hızlandı. TL mevduatın yüzde 10'u, DTH'ların yüzde 11'i kadar bir çekiş oldu. Savaş korkusundan gıda stokçuluğu arttı ve süpermarketlerin rafları boşaldı. 17 Ocak'ta savaşın başlamasıyla borsa da patladı. Aylardan beri borsacıları korkutan savaş tam tersi bir etkilenme içindeydi. Borsanın ilk haftada primi yüzde 32, ocak ve şubat ayları primi yüzde 56.7'ye çıktı. 25 Aralık'a göre yüzde 92 yükseldi. Bu yükseliş savaşın bitmesiyle son buldu. Saddam'ın Kuveyt'ten çekileceğini açıkladığı 26 Şubat tarihindeki 5.433 puanlık düzey aynı zamanda 1991 yılının en üst seviyesi olarak kaldı.

Başka etkenler bir yana, sadece geçmişteki bu deneyim bile, benzeri bir eğilimin ortaya çıkmasına engel.

* Sonuç-" "Yaşam bir serüvendir, hazır bir reçete değil" Winston Churchill