Kar mutfağa yağdı

Gıda ürünlerindeki anormal fiyat artışları, hükümetin 2002 yılı sonundaki yüzde 35'lik enflasyon hedefini de tehlikeye soktu

TEFE : 4.2 TÜFE: 5.3
Kar yağışı, sel, gübre fiyatının dolara bağlı olması derken, ıspanağın kilosu 2.5 milyonu geçince Ocak ayı enflasyonu da aldı başını gitti. 2002'nin ilk ayında toptan eşya fiyatları (TEFE) yüzde 4.2, tüketici fiyatları (TÜFE) ise yüzde 5.3 artış gösterdi. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) açıklamasına göre, Ocak ayında yıllık enflasyon toptan eşyada yüzde 92.0, tüketici fiyatlarında yüzde 73.2 olarak belirlendi.

Hem TEFE'de hem TÜFE'de fiyatı en fazla artan ürünlerde ilk sıraları ıspanak, maydanoz, havuç, karnabahar gibi sebzeler aldı. Ocak ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara bakıldığında ise yıllık enflasyon toptan eşyada yüzde 66.8, tüketici fiyatlarında yüzde 57.5 olarak hesaplandı. 2001 yılı Ocak ayında fiyat artışları toptan eşyada yüzde 2.3, tüketicide ise yüzde 2.5 olarak gerçekleşmişti.

Hükümet 2002 sonu itibariyle yüzde 35 enflasyonu hedefleye dursun, enflasyon yılın ilk ayında sürprizini yaptı bile. Hava şartlarının kötü olması nedeniyle sebze fiyatlarındaki anormal yükselişe bir de nakliye sıkıntısı eklenince Ocak ayı enflasyonunun yüksek çıkması aslında çok da sürpriz olmadı. Gıda ürünlerinde yaşanan son altı yılın en yüksek fiyat artışları hükümetin yılsonundaki yüzde 35'lik enflasyon hedefine de büyük darbeyi vurdu.

Devlet Bakanı Kemal Derviş'in söylediği gibi, yılın ilk üç ayındaki enflasyon oranı yılsonu hedeflerin de tutup tutmayacağının göstergesi olması açısından önemli. Şubat ve Mart'ta enflasyon bu oranlarda devam ederse yıl sonundaki hedefin, 2001'de olduğu gibi hayal olmaktan öteye gidemeyecek. Bu da özel sektörle devletin bir süre daha ayrı enflasyon senaryoları hazırlamaya devam edeceğini gösteriyor.

ULAŞTIRMA DA DİKKAT ÇEKTİ
Geçen ay toptan eşyada görülen yüzde 4.2'lik artışın 0.6'sı devlet, 3.6'sı da özel sektörden kaynaklandı. Yüzde 4.2'lik artışta, tarımın payı 2.4 gibi yüksek bir rakama ulaştı. TEFE'de sektörel bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 10.8 ile tarımda gerçekleşirken, TÜFE'de ise en yüksek fiyat artışı yüzde 9.6 ile ulaştırma harcamalarında kaydedildi. Bunu yüzde 8.6 ile gıda, içki, tütün, yüzde 7.7 ile ev eşyası, yüzde 2.7 ile konut fiyatlarındaki oldu. Ocak itibariyle son bir yıllık dönemde sektörel bazda en yüksek fiyat artışı, yüzde 116.4 ile elektrik, gaz ve su sektöründe yaşandı. Çekirdek enflasyon olarak bilinen özel imalat sanayindeki fiyat artışı ise yüzde 2.1 oldu.

TÜFE

Fiyatı en çok artanlar (%)

Ispanak	85.8
Maydanoz	71.0
Karnabahar	63.1
Noter ücreti	47.7
Havuç	46.4
PTT ücretleri	33.3
Otomobil	27.9
Buzdolabı tamiratı	26.6
Vapur ücreti	21.2
Buzdolabı	18.2

Fiyatı en az artanlar (%)

Doğalgaz	-17.1
Palto.	-7.9
Erkek kazağı	-6.8
Erkek ceketi	-5.3
İlaçlar.	-4.5
Mücevher.	-3.1
Çocuk botu	-2.6
Tüp ücreti	-1.4
Gazyağı ücreti	-1.0
Kuru fasulye	-0.1

TEFE

Fiyatı en çok artanlar (%)

Havuç	92.8
Maydanoz	51.0
Ispanak	50.5
Dolmalık biber	48.4
Pırasa	41.2
Belediye suyu	30.5
Ambalaj	24.9
Elma	21.3
TV alıcısı	18.8
Kombi	17.1

Fiyatı en az artanlar (%)

Akrilonitril	-15.9
Magnezit	-14.8
Boraks	-13.7
Galvanizli saçlar	-9.0
1.hamur kağıt	-9.0
Paraksilen	-5.4
Çelik teller	-5.2
Sulfonikasit	-4.1
Amonyak	-4.0
İç fındık	-3.1

En yüksek fiyat artışı

	Artış
İl	oranı (%)
Kocaeli	7.4
Zonguldak	7.2
Gaziantep	6.9
Samsun	6.7
Denizli	6.5
Bursa	6.3
Malatya	5.8
Trabzon	5.8
Antalya	5.7
İstanbul	5.4
Ankara	5.1
İzmir	5.1
Adana	5.0
Erzurum	5.0
Eskişehir	4.8
İçel	4.6
Konya	4.5
Diyarbakır	4.4

Son 5 yılın en pahalı filesi

Gıda maddeleri fiyat artışı (TÜFE)

	Ocak ayı
Yıl	(%)
2002	9.9
2001	1.8
2000	3.5
1999	4.4
1998	9.4

Enflasyona katkısı en yüksek düzeye çıktı

	Gıdanın
	TÜFE'ye
Yıl	katkısı
2002	49.05
2001	20
2000	22.44
1999	25
1998	36