Uzanlar'a çete davası

Amerikan Motorola ve Finli Nokia firmaları, Uzan Ailesi'ne kendilerini yaklaşık 3 milyar dolar dolandırdığı iddiası ile New York'ta 13 ayrı dava açtı. Davalardan 4'ü organize suç örgütlerinin de yargılandığı dolandırıcılık, şantaj ve yolsuzluk suçlarını içeren RICO Yasası'na göre açıldı
Motorola ve Nokia, Telsim'in kurucusu ve büyük ortağı Uzan Ailesi hakkında, 13 ayrı suç işlendiği iddiasıyla New York'ta dava açtı. 13 davanın 4'ü, ABD'de mafya ve organize suçları dahil olmak üzere ağır dolandırıcılık, yolsuzluk, şantaj, tehdit gibi suçları da içeren RICO Yasası kapsamında açıldı.

Bu olay Reuters, AP ve Dow Jones Newswire gibi dünyanın önde gelen haber ajansları ile, CBS televizyonu ve Wall Street Journal, Financial Times, New York Times gibi etkili gazetelerde yer aldı.

Reuters'da yer alan haberin tam çevirisi şöyle:

Dünyanın en büyük iki cep telefonu üreticisi Amerikan Motorola ve Finli Nokia, Türkiye'nin 2'nci büyük GSM operatörü Telsim hakkında yolsuzluk ve dolandırıcılık suçlamalarıyla dava açtı.

Telsim'e açtıkları yaklaşık 3 milyar dolar tutarındaki krediyi ve masraflarını tahsil etmeyi amaçlayan iki cep telefonu üreticisi, dün Güney New York Bölge Mahkemesi'ne başvurdu. Dava dilekçesinde Telsim'in sahibi olan Uzanlar'ın, Dolandırıcılığa ve Yolsuzluğa Karışmış Şirketlere İlişkin Yasayı (Racketeer Influenced and Corrupt Organisation Act, RICO) ihlal ettiği ve Motorola ile Nokia'yı kasıtlı olarak dolandırdığı iddia edildi.

TEHDİT EDİLDİK
(Reuters'ın haberinde, Uzan Ailesi'nden görüş almak için başvurulduğu, ancak yetkililere ulaşılamadığı da vurgulandı.)

Dava, doğrudan Kemal Uzan ile aralarında Telsim Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Uzan ve Yönetim Kurulu üyesi Cem Uzan'ın da bulunduğu 3 kardeş, Uzanlar'ın sahip olduğu 3 şirketin yöneticileri ve Uzan Ailesi'ne yakın bir kişi hakkında açıldı.

RICO Yasası, ABD'de eyaletler arasında iş yapan şirketlere yönelik organize suçları ve yolsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla yürürlüğe girdi. Ancak yıllar içinde dış ticareti etkileyen yasadışı eylemleri de kapsadı.

Bearn Stearns şirketinin analisti Wojtek Uzdelewicz, davanın asıl amacının Türk Hükümeti'ne baskı oluşturmak olduğunu söyledi. Davanın uzun süreceğini ve şirketlerin bilançolarında "Telsim alacakları" için karşılık ayırdığını da belirten Uzdelewicz, Motorola'nın yaklaşık 2 milyar dolarlık alacağını tahsil etmesinin pek mümkün görünmediğini sözlerine ekledi.

Motorola ve Nokia geçen yıl serveti 1.6 milyar dolar olarak tahmin edilen Uzan Ailesi'nin varlıklarını araştırması için Kroll adlı ABD'li dedektiflik firmasını görevlendirmişti. Uzan ailesi geçen yıl 'Türk zenginleri' listesinde 5'inci sırada yer almıştı.

Telsim Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Uzan, geçen yıl ailesinin borçlarının bir kısmını ödemeye hazır olduğunu, kalanının zor durumdaki Türk ekonomisinin düzelmesinin ardından ödenebileceğini açıklamıştı.

Motorola, Nokia ve Ericsson satışlarını artırabilmek amacıyla geçmiş yıllarda, "satıcı finansmanı" (vendor financing) adıyla müşterilerine borç verme yoluna gitmişti. Uygulama özellikle Türkiye, Çin ve Latin Amerika gibi büyüme beklentilerinin yüksek olduğu bölgelerde yaygın olarak kullanılmıştı.

Bu uygulama gereğince Motorola ve Nokia, Telsim gibi müşterilerine kendilerinden mal almaları için borç verdi. Ancak bu uygulama ekonominin durgunluğa girmesiyle ters tepti ve küçük müşterilerin pek çoğu borçlarını geri ödeyemedi.

TEMİNATLAR GERİ VERİLSİN
Motorola geçen yıl Eylül sonu itibariyle 2.7 milyar dolar tutarındaki 'satıcı finansmanı alacaklarının' 2 milyar dolarının, sadece 170 milyon dolar geri ödeme yapan Telsim'e ait olduğunu açıkladı. Şirket o zamandan beri 'satıcı finansmanı' kapsamındaki kredilerini azalttı.

Motorola ve Nokia, dava dilekçesinin, 4'ü RICO Yasası kapsamına giren, 13 ayrı suç içerdiğini açıkladı. Uzan Ailesi'nin ve Uzanlar'la bağlantılı kişilerin Motorola ve Nokia'yla geri ödeme niyetinde olmadıkları halde borç anlaşmaları yaptıkları iddia edildi. Gördükleri zararlara karşılık Motorola 2 milyar dolar, Nokia ise 700 milyon dolar ve ayrıca masrafların ödenmesini talep etti. Motorola ve Nokia; Uzanlar'ın, verilen krediler karşılığında alınan Telsim (Motorola ve Nokia'ya ait) hisselerinin değerini üçte iki oranında azalttığını belirtti. Şirketler, mahkemeden Telsim'e verilen kredi karşılığında alınan teminatların tekrar eski seviyesine getirilmesini de talep etti.

Bir Motorola sözcüsü, Uzanlar'ın ABD'de çok sayıda gayrimenkulü bulunduğunu açıkladı. Ancak şirket yetkilileri bu mal varlıklarına el konması konusunda girişimde bulunup bulunmayacaklarını belirtmedi.

Motorola ve Nokia, Uzanlar'ın Telsim'in mal varlıklarını başka bir şirkete aktararak alacaklıların paralarını geri almalarını zorlaştırmaya çalıştığını iddia etti. Motorola ve Nokia, Uzanlar'ın borçlarının ödememek için 'tehdit etmek, temelsiz suçlamalarda bulunmak ve Motorola'nın bilgisayar sistemine hacker saldırısı düzenlemek' gibi yollarla her iki şirketin yöneticilerinin gözünü korkutma yoluna gittiğini de ileri sürüyor.

'Uzanlar'ın soyma girişimi'
Reuters'ın haberinde Motorola'nın Hukuk Danışmanı Peter Lawson'ın şu sözlerine yer verildi: Motorola ve Nokia, Uzanlar'ın sorunu çözmek için iyi niyetli yaklaşımda olmadığı konusunda hemfikir. Bu dava, sıradan bir ticari anlaşmazlık olmadığı düşüncesiyle açıldı. Ortada Uzanlar'ın Motorola'yı ve Nokia'yı soyma konusunda yasadışı girişimleri var." Haberde hırsızlık anlamına gelen "rob" kelimesi kullanıldı.

Uzanlar'ın suçlandığı RICO YasasI nedir?
Racketeer Influenced and Corrupt Organisation Act (RICO) Amerikan Federal Ceza Yasası'nın 18'inci maddesinin 1'inci bölümünü oluşturan suçlar bölümünün 96'ncı maddesinde yer alıyor. 96'ncı maddenin 1962 ve 1968'inci bölümleri; şantajla ya da yasadışı yollarla borç almak, bu geliri kullanmak ya da yatırım yapmak; şantaj veya yolsuzluk yaparak dış ticaretle uğraşan bir kuruluştan çıkar elde etmek ya da kuruluşun kontrolünü ele geçirmek; şirketleri şantaj yoluyla yönetmek; haksız gelir elde etmek, borç almak ya da ticaret yapmak amacıyla kullananlara karşı yaptırımlar içeriyor.

Nokia ve Motorola'dan hırsızlık iddiası

Yazan Jennifer Waters, CBS MarketWatch.com
CHICAGO - Telekom devleri Motorola ve Nokia, pek de alışılagelmemiş bir dava ile Türkiye'nin iki numaralı telekomünikasyon şirketi Telsim ile ilgili olarak, Uzanlar'dan "planlı ve kanunsuz" hırsızlık iddiası ile 3 milyar dolarlık hasar tazmini talep ediyorlar. 13 maddeli dava, Güney New York Bölge Mahkemesi'nde açıldı. Davanın dört maddesi RICO Kanunu kapsamında açıldı. Bu yasa normalde mafya aktiviteleri ile mücadele için kullanılır.

Davacı şirketler Telsim'in kontrolünü elinde bulunduran Uzan Ailesi'nin kendilerine dikkatle hazırlanmış hile ve rahatsızlık verme yolu ile hisse teminatı karşılığı kredi vermeye zorladığını iddia ediyorlar. 1998 nisan başında Motorola Telsim ile mobil telefon sistem ve ekipmanlarının finansmanı amacıyla 2 milyar dolara kadar kredi sağladı.

Davaya göre, Telsim, ayrı ama sarsıcı benzerlikte bir şekilde, Nokia'yı ekipman ve satıcı finansmanı yolu ile 700 milyon doları vermeye zorladı. Davacı şirketler, bu yatırımlarını ve tazminat alma amacındalar.

Davaya göre, Uzanlar'ın parayı geri ödeme niyeti yok. Ailenin gerçek amacı nisanda kasdi ve kanunsuz olarak sermaye artırımı yolu ile hisseleri sulandırıp çaldıklarında ortaya çıktı. Bu işlem 4 Ocak tarihli yönetim kurulu toplantısında onaylandı.

Motorola sözcüsü Scott Wyman'ın söylediğine göre, bu sıralarda yapılan gizli yönetim kurulu toplantılarıyla, hisse adedi üç katına çıkarılarak, yüzde 66 olan teminata konu hisseler sulandırılıp, yüzde 22'ye düşürüldü. Nokia'ya verilen hisseler ise yüzde 7.5'tan 2.5'a indi. Uzanlar, hisseleri Telsim'den diğer Uzan kuruluşlarına aktardı.

'Rüşvet verdiler'
CBS'nin haberinde ise şu cümle yer aldı: Motorola ve Nokia'nın açtığı davada, Uzanlar'ın alacaklılarından kaçmak, tehdit etmek, Türkiye'de asılsız suç duyurularında bulunmak, bir Motorola Türkiye çalışanına rüşvet verip Motorola'nın bilgisayar sistemine sızmak gibi iddialar yer aldı.

1.3 MİLYAR DOLAR ZARAR
Ocak ayında ise yönetim kurulu şirket hisselerine oy hakkı olan A ve olmayan B tipi hisselere ayırdı. A Grubu hisseler Uzan Grubu'na aitti. Wyman, "Ve tahmin edin Motorola hisseleri hangi tip oldu? Tabii ki B grubu" şeklinde konuştu.

Motorola hissedarları, Türkiye'deki felaket rüzgarına ilk olarak geçen sene nisan ayında Telsim'in vadesi gelen 728 milyon dolarlık kredi ödemesinin yapılmaması üzerine yakalandı. Motorola, bu tarihte rezervlerinde kısmi ödeme için 200 milyon dolarlık karşılık bulunduruyordu.

Motorola üçüncü çeyreğin sonunda, "Şu ana kadar Telsim, borçların yeniden yapılandırılması konusunda ya da diğer satıcılar ile borçları ödemek için şirket hisselerini satma veya yeni sermaye getirilmesi konusunda isteksiz davranıyor" şeklinde görüş bildirdi.

O zaman da Motorola Ğzaten işten çıkartmalar ve yeniden yapılanmayla uğraşırken- Türkiye'deki risklerinden dolayı 1.3 milyar dolarlık bir zarar yazmak zorunda kalmıştı. Wyman, "Motorola ve Nokia aylardır ortak problemleri hakkında görüşüyorlardı. Çünkü ikimiz de onlardan alacaklı olarak aynı durumdayız" dedi.

Dava, aynı zamanda Uzanlar'ın alacaklılarından kaçmak, tehdit ederek, Türkiye'de asılsız suç duyurularında bulunarak ve bir Motorola Türkiye çalışanına rüşvet verip, Motorola'nın bilgisayar sistemine sızarak tehdit ve rahatsızlık verme politikası güttüğünü iddia ediyor.

Dava Uzanlar'ın bu entrikasının uzun zamandır devam eden yanlış garantiler ile borçların geri ödeneceği intibağı yaratarak, yatırımcılarından ve ortaklarından mal ve para alarak ve de daha sonradan kanunsuz dolandırıcılık ve el koyma yoluyla dolandırma alışkanlıklarına uyduğunu iddia ediyor. Wyman, "Bunu daha güçlü ifade edebilir miyim? Biz bunun kasıtlı ve kanunsuz olduğunu söylüyoruz... Ve de yükümlülüklerini yerine getirmeye hiç niyetleri olmadıklarına inanıyoruz" dedi.