Kalan bankaları devlet kurtaracak

Günlerdir tartışılan, Derviş'i istifanın eşiğine getiren ve sermaye desteği vererek "bankaları kurtarmayı" amaçlayan yasa 2 red oyuna karşı, 218 oyla kabul edildi
Bankacılıkta yeni dönem başlıyor. Bundan böyle, güçlü öz sermayesi bulunmayanlar bankacılık yapamayacak. Devlet, bir defaya mahsus olmak üzere, sermayesi eriyen bankalara, sermaye katkısı sağlayacak. Ancak, bu tutarın belirlenmesi için üç aşamalı denetim yapılacak. Sermayesine devletin ortak olduğu bankanın hisseleri rehin edilecek ve veto yetkisine sahip yönetim kurulu üyesi atanacak. Devletten sermaye desteği alan banka, bu tutarın en az yüzde 60'ını reel sektöre kredi olarak verecek. Reel sektörün kredi borçları, bir Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması dahilinde 3 yıl içinde yeni ödeme planına bağlanacak. Sorunlu kredileri satan alacak bir Varlık Yönetim Şirketi kurulacak. Bu şirkete, Mevduat Sigorta Fonu da ortak olabilecek.

Kamuoyunda "banka kurtarma operasyonu" olarak algılanan ve eleştirilere hedef olan Reel Sektörün Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek 2 ret oyuna karşı 218 oyla kabul edildi. Yasa, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in kabulunden sonra yürürlüğe girecek. Koalisyon ortaklarının tasarıda uzlaştıkları yenilikler şöyle :

* Sermaye yeterliliği oranı yüzde 5'ten az ancak sıfırdan büyük bankalara, 30 Eylül 2001 tarihi itibariyle sektördeki bilanço büyüklüklerinin yüzde 1'den büyük olması kaydıyla sermaye desteği verilebilecek. Mevduat Sigorta Fonu tarafından sağlanacak sermaye katkısı ortaklarca ödenecek sermaye tutarını aşamayacak. Devlet ve banka hissedarları veya sermaye getiren üçüncü kişiler, sermayeye eşit oranda iştirak edecek.

Yüzde 1 şartı esnetildi
* Fon tarafından sağlanan sermaye desteğinin teminatını oluşturmak üzere ortaklarca sağlanan sermaye tutarına karşılık gelen hisse senetleri Fon tarafından rehin edilecek. Bu hisse senetleri haczedilemeyecek, tedbir konulmayacak, üçüncü kişilere teminat gösterilemeyecek.

* Fon tarafından bankalara verilen sermayenin en az yüzde 60'ı, grup şirketleri, mali kurumlar ve bankalar hariç olmak üzere reel sektöre bankacılık ilke ve teamüllerine uygun biçimde 30 Haziran 2003'e kadar kredi olarak verilecek.

* Sermaye yeterliliği yüzde 5-9 arasında olan bankalara ise piyasada alım satımı yapılamayan özel tertip devlet tahvili verilecek. Bu destekten yararlanmak için, bankanın aktif büyüklüğünün piyasa payı yönüyle en az yüzde 1 oranında olması şartı aranmayacak. Bu düzenleme ANAP'ın isteği üzerine yapıldı ve sermaye desteğinden yararlanacak tüm bankaların en az yüzde 1 bilanço büyüklüğüne sahip olması şartı esnetildi.

* MHP kanadının isteği üzerine kritik bir düzenleme daha yapıldı. Tasarının eski şeklinde, 'sermaye yeterliliği 0-5 arasında olan bankaların hakim hissedarları sermaye getiremezse, Fon teminat karşılığı kredi açar' hükmü tasarıdan çıkarıldı.

İştirak mezarlığı olmayacak
* Yine MHP kanadının ısrarı ile kamu ve fon bankalarının kredi yeniden yapılandırma işlemlerine özel bir sınırlama getirildi. Buna göre, "Kredileri kısmen veya tamamen iştirake çevirmek, kredileri ayni bir bedel karşılığı devir ve temlik etmek, kredileri borçlu ya da üçüncü kişilere ait ayni değerler karşılığında kısmen veya tamamen tasfiye etmek" hükmü tasarıdan çıkarıldı. Böylece, kamu ve fon bankalarını, sorunlu kredileri yeni vade ve faiz yapısına bağlarken, kredi açtığı kişi ve kuruluşların iştiraklerini, kredi tasfiyesinde kullanamayacak. Kredi borcunun kapatılması için nakit ödeme şartı aranacak ve devlet iştirak mezarlığına dönüştürülmeyecek.

Çiftçi ve KOBİ'ye bir parmak bal
* Zirat ve Halkbank tarım kesimine, esnafa, sanatkara, KOBİ'lere ve ihracatçılara kendi kaynaklarından en az 1.5 katrilyon yabancı para ve TL ilave kredi limiti tahsis edecek.

Esnek yargı zırhı
* MHP'nin blok oyu ile Plan Bütçe Komisyonu'nda reddedilen kamu ve fon bankalarının yöneticilerine yargı zırhı hükmü, yumuşatılarak bir önerge ile yeniden tasarıya monte edildi. Buna göre Ziraat ve Halkbank yönetim ve denetim kurulu, Emlakbank tasfiye kurulu üyeleri ile fon bankası yöneticileri Şubat krizi'nden önce açılan kredileri yeniden yapılandırabilecek. Bu işlemler nedeni ile söz konusu yöneticilerin hukuki sorumlulukları, bankacılık sektöründe faaliyette bulunan özel bankaların yönetim, denetim ve tasfiye kurullarına uygulanan özel hukuk hükümleri ile paralel olacak.

Fon ortak olacak
* Tasarının ilk şeklinde Fon'un, kurulacak Varlık Yönetim Şirketleri'ne ortak olabilmesine imkan tanınırken, Komisyon'da bu hüküm metinden çıkarılmıştı. Önerge ile Fon'un Varlık Yönetim Şirketleri'ne ortak olma yetkisi verildi. Ancak ortaklık payı sınırlandı. Fon, Varlık Yönetim Şirketleri'ne, şirket sermayesinin hiçbir şekilde yüzde 20'sini aşmamak kaydıyla sermaye sağlayarak ortak olabilecek.

Derviş'ten DSP'ye sıcak mesaj
53'üncü yaşını Meclis'te kutlayan Kemal Derviş, DSP Meclisi'nde yaptığı konuşmada DSP'nin temel amacı olan sosyal adalete ayrı bir bölüm ayırdı. "Sosyal adalete, toplumsal dayanışmaya, fırsat eşitliğine önem veren bir grupta bunu söylemek önemli olabilir" diyen Derviş, sosyal adaletle birleşen piyasa ekonomisinin en başarılı toplumsal model olduğunu söyledi. Bunun örneğinin Avrupa'da görüldüğünü vurgulayan Derviş, üstü kapalı olarak DSP'yi överken, "Bu anlayış içinde ekonomik programa devam ediyoruz. Bu anlayışla 2002 yılı çok daha güzel, toplumu refaha götüren bir yıl olabilir" dedi.

Okan MÜDERRİSOĞLU