Temiz işkence

Belediyelerin aşırı kâr hevesi doğalgaz faturalarını kabusa dönüştürdü. Geçen yıl 70 milyon lira olan 500 metreküp doğalgazın bedeli bu yıl 200 milyon liraya çıktı
Bir zamanlar en ucuz ve temiz yakıt olarak gösterilen doğal gaz artık cep yakıyor. Doğal gaz fiyatları bir yılda yüzde 167 arttı ve faturalar kiraların yarısını buldu. Oysa alternatif yakıtların yıllık artışı mazotta yüzde 107, kalorifer yakıtında yüzde 141, kömürde ise yüzde 111 oldu. İGDAŞ ve BOTAŞ da sözleşmiş gibi kabarık faturaların nedenini dolar fiyatındaki artış olarak gösteriyor. İşin ilginç yanı ise BOTAŞ ve İGDAŞ'ın dolarda bir süredir başlayan düşüşü görmezden gelmesi. Sonuç olarak sadece İstanbul'da faturasını ödeyemeyen 8 bin 231 abonenin doğal gazı İGDAŞ tarafından kesildi. Diğer illerde de benzer senaryolar yaşanıyor.

FAHİŞ KåR ALIYORLAR
Ocak 2001'de metreküp fiyatı KDV hariç 145 bin 100 lira olan doğal gaz, Şubat'taki devalüasyondan sonra koşar adım yükselmeye başladı. Aradan 11 ay geçtiğinde fiyat 338 bin lirayı bulmuştu. Yani yüzde 133'lük bir artış söz konusu. Bir yıllık fiyat artışı ise yüzde 167'e ulaştı. Şu anda BOTAŞ'ın belediyelere metreküpünü 243 bin liraya sattığı doğal gazı belediyeler KDV hariç tüketiciye 338 binden veriyor. Yani yüzde 39'luk bir kâr marjı söz konusu. Tabii üzerine bir de yüzde 18'lik KDV'yi eklemek lazım. O zaman rakam 398 bin liraya çıkıyor. Yasaya göre belediyeler, BOTAŞ'tan aldığı gazın üzerine yüzde 45'e kadar kâr marjı koyabiliyor. İGDAŞ da buna dayanarak gazı yüzde 39 zamlı satıyor. Buna her ay alınan 1 milyon 100 bin liralık sabit ücreti de eklemek gerekiyor. Faturalara bu aydan sonra bir de yüzde 5'lik Akaryakıt Tüketim Vergisi (ATV) eklenecek. Bu da Ocak ayı faturalarının daha da kabarık olacağının habercisi.

ABONE OLMAK DA ZOR
80-100 metrekarelik evde yaşayan çocuklu bir ailenin kış aylarında aylık ortalama doğal gaz tüketimi 500 metreküp. Geçen kış bu miktarda bir tüketim için 72 milyon ödeyen aile, bu yıl aynı harcama için 199 milyon lira ödemek durumunda kaldı. Artık sadece doğal gazla ısınmak değil abone olmak da yürek istiyor. Çünkü Haziran ayında 62 milyon olan abonelik ücreti bugün tam yüzde 303 artarak 250 milyona ulaştı. Bu nedenle doğal gaz aboneliği eskisi kadar hızlı artış göstermiyor. Yüksek faturalar kullanıcıyı tasarrufa itmiş durumda. Daire başına doğalgaz tüketimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15 oranında düştü. Artık mutfaklar, çalışma odaları ve hollerdeki petekler sürekli kapalı.

TÜKETİM YÜZDE 15 GERİLEDİ
Türkiye'de bu yıl 9 ayda 11 milyar metreküp doğalgaz harcandı. Ankara, İstanbul, Bursa ve Eskişehir dahil abone toplamı 2 milyon 655 bin adet. Tüketimin 2.2 milyar metreküpünü, yani yaklaşık yüzde 15'ini İstanbul tüketti. İGDAŞ'ın toplam abone sayısının 1.6 milyon olduğu düşünürse fiyat artışının büyük bir kitleyi ilgilendirdiği ortada.

Çakan ve Botaş'a göre suçlu belediyeler
Pekİ faturaların bu kadar kabarık gelmesinden kim sorumlu? BOTAŞ'a göre belediyeler yüksek kar payı aldığı için faturalarda inanılmaz rakamlarla karşılaşıyoruz. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Zeki Çakan da BOTAŞ'ı destekler bir açıklama yaptı. Çakan doğal gazda belediyelerin yüzde 40'a kadar kâr payı aldıklarını belirterek, bu oranın aşağı çekilmesi gerektiğini söyledi. BOTAŞ'ın dağıtım yaptığı Bursa ve Eskişehir'de halkın doğal gazı yüzde 5 ucuza tükettiğinni hatırlatan Çakan şöyle devam etti: "Doğal gaz ucuz diyemeyiz. BOTAŞ'tan gazı alan belediyeler yüzde 40'a kadar zamlı satış yapıyor. Belediyelerin bu oranı aşağı çekmesi taraftarıyız. Bu konu önümüzdeki günlerde de gündeme gelecek."

Çakan, doğal gaza 25 bin lira Akaryakıt Tüketim Vergisi (ATV) konması yönünde teklifte bulunan Hazine'yi 5 bin liraya ikna ettiklerini de sözlerine ekledi.

Leyla ŞEN