Kur rejimi ülkeyi bitirdi

* Yolsuzlukların önü kesilemedi* Özelleştirme alelacele, altyapısız ve kanunsuz yapıldı* Reel üretim canlandırılamadı, ekonomi sıcak para girişine bağımlı kaldı* Ve IMF'nin "Para Kurulu" modelinden bir türlü vazgeçilemedi
Arjantin parasını dolara sabitledi ama dolar dünyada değer kazanınca kur değiştiremedi

Ekonomistlere göre Arjantin'de halkı "talan"a kadar götüren gelişmeler, son 10 yıl içinde uygulanan ve bir türlü kalıcı çözüm sağlayamayan önlemlerden kaynaklandı. Yolsuzlukların yoğun bir şekilde devam etmesi, Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) "Para Kurulu" modelinde ısrar etmesi, küresel ekonomideki durgunluk, ekonominin sıcak para girişine bağımlı kalması, altyapısız, yanlış ve hızlı özelleştirme, Arjantin'de 3 yıldan bu yana devam eden krizin daha da derinleşmesine neden oldu.

260 milyar dolarla Latin Amerika'nın üçüncü büyük ekonomisi olan Arjantin'i Sabah yazarı Doç. Dr. Faruk Selçuk değerlendirdi. Selçuk, sabit kur uygulaması ile kamu borçlanmasındaki aşırılıkların bugünkü tabloyu yarattığını söyledi.

* Arjantin, enflasyonu yenme ve yeniden yapılanma konusunda "örnek" ülke olarak gösteriliyordu. Ne oldu da bugüne geldi?

Arjantin'in hâlâ pek çok konuda "örnek". Ama hangi konuda örnek oldukları artık farklı. Ülke 90'ların başına kadar hiperenflasyonda rekor kırıyordu. 1991-1997 dönemini yıllık yüzde 5 civarında bir büyümeyle geçirdiler ve enfasyon sıfıra çekildi. Yoksulluk oranlarında ciddi azalma sağladılar.

* Yani o zaman başardılar...

Elbette. Kamu kesimi dengesinde sağlanan iyileşmeler ve geniş kapsamlı bir yeniden yapılanma programı (vergiler, özelleştirme, kamu istihdamı, vb.) bu başarının arkasındaki temel nedenler. Para Kurulu uygulaması da enflasyonu aşağılara çekti.

* Aynı başarı neden 1997 sonrasında sürdürülemedi?

Para Kurulu uygulaması başlangıçta hızlı bir kredibilite sağlıyor. Ama uzun vadede riskleri de artırıyor. Arjantin parasını dolara bire bir sabitledi. Ama dolar dünyada değer kazanmaya başlayınca işler tersine döndü. Arjantin dış şokları atlatabilecek kur değişimini gerçekleştiremedi.

* Sadece kurların değerlenmesiyle bu noktaya gelinmedi herhalde?

Tabii ki hayır. Kamu dengesi, 1997 yılından itibaren yerel yönetimlerin açıklarıyla artmaya başladı ve siyasi yapı sarsıldı.

* Arjantin'den Türkiye için ders var mı?

Kur ya da maliye politikası gibi konularda sürdürülmesi mümkün olmadığı anlaşılan bir şeyi sürdürmeye çalışırsanız, ekonominin önünü tıkar ve yoksulluk anlamında yüksek maliyetle karşı karşıya kalırsınız. Belki de en çok ders alınması gereken şey bu kur rejimi...