Hükümet 2 milyon esnafa acımadı

2 milyon esnaf ve tüccar bu yıl zarar etmelerine rağmen 2002'de Hayat Standardı Vergisi ödeyecek. Buna göre İstanbul'da bir bakkal 3.7 milyar gelir için 880 milyon vergi verecek
Sayısı 2 milyonu bulan vergi mükellefi, 2001 yılında, zarar etseler dahi, vergi ödemek zorunda olacak. Kriz nedeniyle perişan olan esnaf, sanatkâr, serbest meslek erbabı ve tüccarları Mart 2002'de ağır bir vergi şoku bekliyor. Bazı günler siftah dahi edemeyen senetleri protesto olan, çekleri karşılıksız çıkan, 2001'de bırakınız kâr etmeyi ayakta dahi zor duran 2 milyon mükelleften "Hayat Standardı Vergisi" alınacak. Hükümet, önümüzdeki günlerde yayımlayacağı bir kararname ile geçen yıl hayat standardı esasına göre belirlenen asgari kazanç tutarını, 2001 yılı kazançları için, yeniden değerleme oranı olan yüzde 53.2 oranına göre artıracak. Hayat standardı vergisi, "temel gösterge" ve "ilave gösterge" tutarı esas alınarak hesaplanacak.

AYAT STANDARDI TEMEL GÖSTERGELERİNE GÖRE BEYAN EDİLECEK ASGARİ KAZANÇ VE ÖDENECEK VERGİLER (Varsa tablo II'deki hayat standardı gösterge tutarları, kazanca ayrıca ilave edilecek)

TABLO I Minibüs ve taksici 123 milyon lira Hayat Standardı Vergisi ödemek zorunda		Kalkınmada Öncelikli Yörelerdeki Mükellefler	Diğer Yörelerdeki Mükellefler	Diyarbakır Erzurum ve Samsun B.Şehir Belediye Sınırları İçindeki Mükellefler	Diğer B. Şehir Belediye Sınırları İçindeki Mükellefler
Mükelleflerin Beyan Edeceği Kazançlar ve Ödeyecekleri Vergiler
1. Sınıf Tacir (Mobilyacı, yed. parçacı) (Bilanço esasına göre defter tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	2.650.000	5.300.000	3.312.500	6.625.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	583.000	1.303.500	756.937	1.667.870
2. Sınıf Tacir (Bakkal, kasap, manav) (İşletme defteri tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	1.500.000	3.000.000	1.875.000	3.750.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	330.000	671.000	412.500	877.250
Serbest Meslek Erbabı (Doktor, Avukat, mimar, muhasebeci vb.)	Beyan edilecek asgari kazanç	2.450.000	4.900.000	3.062.500	6.125.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	539.000	1.193.500	688.180	1.530.370
Basit Usul 1.Der. (Taksici, minibüsçü) (Eski Götürü Mükellefler)	Beyan edilecek asgari kazanç	750.000	1.500.000	937.500	1.875.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	165.000	330.000	206.250	412.500
Basit Usul 2.Derece (Eski Götürü Mükellefler)	Beyan edilecek asgari kazanç	495.000	990.000	618.750	1.237.500
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	108.900	217.800	136.120	272.250
Basit Usul 3.Derece (Eski Götürü Mükellefler)	Beyan edilecek asgari kazanç	225.000	450.000	281.250	562.500
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	49.500	99.000	61.870	123.750
Altın İmalatı ve Ticareti İle Uğraşan Mükelleflerin Beyan Edeceği Kazançlar Ve Ödeyeceği Vergiler
1. Sınıf Tacir (Bilanço esasına göre defter tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	3.975.000	7.950.000	4.968.750	9.937.500
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	939.120	2.084.500	1.212.400	2.740.370
2. Sınıf Tacir (İşletme defteri tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	2.250.000	4.500.000	2.812.500	5.625.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	495.000	1.083.500	619.430	1.392.870
11 ve Daha Yaşlı Araçla Nakliye Faaliyetinde Bulunan Mükelleflerin Beyan Edeceği Kazançlar ve Ödeyeceği Vergiler
1. Sınıf Tacir (Bilanço esasına göre defter tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	1.325.000	2.650.000	1.656.250	3.312.500
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	291.500	583.000	364.370	756.930
2. Sınıf Tacir (İşletme defteri tutan)	Beyan edilecek asgari kazanç	750.000	1.500.000	937.500	1.875.000
	Gelir Vergisi ve Fon Payı	165.000	330.000	206.250	412.500

ANAYASA'YA RAĞMEN!
Temel gösterge tutarı yöreler ve belediyeler itibariyle, mükellef gruplarına göre belirleniyor. Buna göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'de, bir kuyumcu asgari 9 milyar 937 milyon kazanç gösterip 2 milyar 740 milyon lira vergi ödemek zorunda. Bursa, Konya ya da Ankara'daki bir avukatın, asgari 6 milyar 125 milyon lira kazanç gösterip 1 milyar 530 milyon lira vergi ödemesi gerekiyor. İstanbul'da bir taksici ya da minibüsçü asgari 1 milyar 875 milyon kazanç gösterip vergi ödemek zorunda kalacak. Anayasa'nın 73. maddesinde "vergi ödeme gücüne göre alınır" diye yazılı olmasına rağmen, esnafa ve sanatkâra uygulanan Hayat Standardı Vergisi, limited şirketlere, anonim şirketlere, holdinglere, şirket ortaklarına, trilyonluk faiz ve repo geliri olanlara uygulanmıyor.

TABLO II

HAYAT STANDARDI İLAVE GÖSTERGE TABLOSU	İlave Edilecek Tutar (TL)
	Kalkınmada Öncelikli Yörelerde	Büyükşehir Dahil Diğer Yörelerde
1- Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel binek otomobillerinin her biri için (işletmelerine kayıtlı olanlar dahil);
a) Silindir hacmi 1600 (dahil)cc'ye kadar olanlarda	340.000	680.000
b) Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den-2000 (dahil) cc'ye	535.000	1.070.000
c) Silindir hacmi 2001 (dahil) cc'den fazla olanlarda	900.000	1.800.000
2- Mülkiyeti mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere ait ve bunlar tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan (bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için;	Yıllık emsal kira bedelinin % 25'i
3- Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar dahil) her biri;
a) Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için	3.500.000	7.000.000
b) On beygir gücü üstünde motorlu diğer özel tekneler için	685.000	1.370.000
4- Özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılan;
a) Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan vb.'nin her biri için	685.000	1.370.000
b) Kaptan, pilot vb.'lerin her biri için	3.500.000	7.000.000
5- Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait her bir yarış atı için (taylar dahil),	900.000	1.800.000
6- Turistik amaçlı yurtdışı seyahatlerde, seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için,	685.000	1.370.000

Esnaftan kesilecek vergi
* Ücretliler ne kadar gelir vergisi verecek?

1 Ocak 2002'den itibaren, ücretlilerden kesilecek olan gelir vergisinin hesaplanmasına esas vergi tarifesi de belli oldu. Yasa gereği, 2001 yılı vergi tarifesindeki dilimler ya yeniden değerleme oranına göre yüzde 53.2 oranında artırılarak ya da Bakanlar Kurulu'nca belirlenebiliyor. Bakanlar Kurulu, tarifedeki dilim aralığını yüzde 36 artırdı.

Ücretlerden kesilecek olan vergiye esas tarife; esnaf, sanatkâr, tüccar, serbest meslek erbabının vergi tarifesinden, 5'er puan düşük tutuluyor. Buna göre, ücretlilerin gelir vergisi tarife oranları şöyle gerçekleşecek; 3 milyar 800 milyona kadar yüzde 15/ 9.5 milyar liranın 3.8 milyarı için 570 milyon lira, fazlası için yüzde 20/ 19 milyar liranın 9.5 milyarı için 1 milyar 710 milyon lira, fazlası için yüzde 25/ 47.5 milyar liranın 19 milyarı için 4 milyar 85 milyon lira, fazlası için yüzde 25. 95 milyar liranın 47.5 milyar lirası için 12 milyar 635 milyon lira, fazlası için yüzde 35/ 95 milyardan fazlasının 95 milyar lirası için 29 milyar 260 milyon, fazlası için yüzde 40.

* Esnaf, sanatkâr ve tüccarların gelir vergisi tarifesi ne olacak?

Ücretlilerde olduğu gibi esnaf, sanatkâr ve tüccarların 2002 yılı gelir vergisi tarifesi de değişti. Yukarıda da belirtildiği gibi, bunların vergi oranı, her dilim itibariyle ücretlilerden 5 puan fazla olarak belirlenmiş. Tarife oranları şu şekilde gerçekleşecek: 3.8 milyar liraya kadar yüzde 20/ 9.5 milyarın 3.8 milyarı için 760 milyon lira, fazlası için yüzde 25/ 19 milyarın 9.5 milyarı için 2 milyar 185 milyon lira, fazlası için yüzde 30/ 47.5 milyar liranın 19 milyarı için 5 milyar 35 milyon, fazlası için yüzde 35/ 95 milyar liranın 47.5 milyarı için 15 milyar 10 milyon, fazlası için yüzde 40/ 95 milyar liradan fazlasının 95 milyarı için 34 milyar 10 milyon, fazlası için yüzde 45.

Fiş kesme sınırı 250 milyon lira
2002'de mal ve hizmet karşılığında 250 milyona kadar olan tutar için yazar kasa fişi, üstü için ise fatura kesilecek.

Yaklaşık 3 milyon esnafı, tüccarı ve şirketi ilgilendiren fiş kesme sınırı, 1 Ocak 2002'den itibaren 250 milyon liraya yükseltiliyor.

2001'de 150 milyon olan bu sınırın 250 milyona yükseltilmesiyle birlikte, 2002'de değeri 250 milyona kadar olan mal satışları ve hizmetler için, "yazar kasa fişi", bu tutarı aşan satışlar ve hizmetler için de, mutlaka fatura düzenlenecek. Ancak, tutarı 250 milyonun altında olsa dahi, "müşterinin istemesi" halinde, fatura düzenlenmesi zorunlu.

* Ücretlilerin günlük geçim indirimi 1 milyon liraya çıktı.

Ücretlilere, "özel indirim" adı altında 730 bin lira olarak uygulanan günlük geçim indirimi de, 1 Ocak 2002'den itibaren günde 1 milyon, ayda 30 milyon yılda da 360 milyon lira olarak yeniden belirlendi.

* Özel indirim, sakatlara daha yüksek uygulanacak.

Özel indirim; birinci derece sakatlar için günlük 9 aylık 270 milyon, ikinci derecedekiler için günlük 5 aylık 150 milyon, üçüncü derecedekiler için de günlük 3 aylık 90 milyon olarak uygulanacak. Özel indirim, aylık ücret tutarından düşüldükten sonra, gelir vergisi hesaplanıyor. Verginin üzerinden hesaplanacağı tutar belirlenirken, özel indirimle birlikte, ücretliden kesilen SSK ya da emekli sandığı kesintisi ile işsizlik sigortası primi düşüldükten sonra gelir vergisi hesaplanıyor.

Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde, günde 1 milyon 400 bin, ayda 42 milyon, yılda ise 504 milyon lira olarak tespit edildi.

Hemen belirtelim, esnaf, sanatkâr ve tüccarlara, özel indirim ya da en az geçim indirimi uygulanmıyor.

* Günlük yemek bedel istisnası...

İşçilere işyerinin dışında yedikleri yemek için verilen ve 2001'de 2 milyon 350 bin lira olan yemek parasının, günlük 4 milyon 500 bin liralık kısmı, gelir vergisinden muaf tutulacak. Bu tutar KDV'si ile birlikte, günlük 5 milyon 310 bin lira olacak.

* Konut kira gelirleri istisnası ve işyerlerindeki beyan sınırı...

2001'de konut kira gelirleri için uygulanan 700 milyonluk yıllık istisna tutarı 2002 konut kira gelirleri için yıllık 950 milyon olarak belirlendi.

Gelir vergisi tarifesindeki değişikliğe paralel olarak, işyeri kira gelirlerindeki 2002 beyan sınırı da belli oldu. 2002'de elde edilen işyeri kira gelirinin, yıllık gayrisafi tutarı 6 milyar 650 milyon lirayı aşmadığı sürece, kira geliri nedeniyle, yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek. Sınırı aşınca, aşan kısım değil tamamı beyan edilecek. Sözkonusu tutar, 2001 gelirleri için 4.9 milyar lira olarak uygulanıyordu. Ancak, işyeri kira geliri dışında geliri olmayanlar, 2001 gelirlerini beyan ettiklerinde, yıllık 19 milyara kadar olan gelirleri için, bırakınız vergi ödemeyi üste vergi iadesi bile alacak.

YARIN: Motorlu Taşıtlar Vergisi , Çöp Vergisi, Emlak Vergisi...