Artık eşler eşit

Yılan hikayesine dönen Medeni Kanun tasarısı nihayet yasalaştı. 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girecek yeni yasaya göre kadınlar "reisliğe" ve "mallara" ortak oluyor
Türk aile yapısında "reform" niteliğinde yenilikler öngören ve tam 50 yıldır da değiştirilmesi için çaba gösterilen Medeni Kanun sonunda yasalaştı. Bin 30 maddelik yasa evliliklerde erkeğin reisliğine son veriyor. Edinilmiş mallara katılım rejimini yasal mal rejimi olarak kabul ediyor. 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girecek yasanın nasıl uygulanacağını düzenleyen ek tasarının görüşmeleri Meclis'in Ramazan mesaisi nedeniyle haftaya kaldı.

Kanunun yürürlük ve uygulama şeklini düzenleyen bu tasarının aynen kabul edilmesi halinde, yeni mal rejimi, kanunun yürürlük tarihinden önce açılan boşanmaları ve davalarını kapsamayacak. 1 Ocak 2001'den önce yapılan evlilikler için de, eşlere istediklerini mal rejimini seçmeleri için 1 yıl süre verilecek. Bir yıl sonunda eşler başka bir mal rejimini seçmedikleri takdirde, 1 Ocak 2003'ten geçerli olmak üzere "edinilmiş mallara katılım rejimini" kabul etmiş sayılacak. Ancak ortak mal paylaşımına yasanın yürürlük tarihinden sonra edinilen mallar girecek.

YENİ KANUN NE GETİRİYOR?
MAL REJİMİ: Yasayla "mal ayrılığı" yerine, "edinilmiş mallara katılım" rejimi getirildi. Evliliğin boşanma, ölüm veya diğer nedenlerle sona ermesi halinde, mallar "edinilmiş mallara katılma" rejimi çerçevesinde paylaşılacak. Ancak eşler isterlerse yasada alternatif olarak yer alan "mal ayrılığı", "paylaşmalı mal ayrılığı" ve "mal ortaklığı" rejimlerinden birini sözleşme yaparak seçebilecekler.

ERKEĞİN REİSLİĞİ: Yasa ile "ailenin reisinin erkek" olduğu hükmü de Medeni Kanun'dan çıkartıldı. Eşler, evlilik birliğinin giderlerine güçleri oranında emek ve mal varlıkları ile katılacaklar.

DİNİ NİKAH: Resmi nikah kıyılmadan dini nikah töreni yapılamayacak.

TAZMİNAT: Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen ve kusursuz olan eş, kusurlu eşten maddi tazminat isteyebilecek. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, süresiz olarak nafaka isteme hakkına sahip olacak.

ZİNA VE AİDS: Zina, boşanma nedeni sayıldı. Hayata kast, onur kırıcı davranış da boşanma talebine gerekçe gösterilebilecek. AİDS gibi tehlikeli bir hastalığını saklayan eşe, boşanma davası açılabilecek.

GEBELİK RİSKİ: Eşlerden birinin evi terk etmesi durumunda boşanma için 6 ay beklenecek. Kadınlar evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmedikçe, yeniden evlenemeyecek. Kadının doğum yapması durumunda bekleme süresi bitmiş sayılacak.

'KARI' YERİNE 'KADIN' DENİLDİ
17 YAŞ SINIRI: Erkek ve kadın için evlenme yaşı 17 olacak. 17 yaşını doldurmayan kadın ve erkek evlenemeyecek. Olağanüstü durumlarda 16 yaşını doldurmuş erkek veya kadın evlenebilecek.

NİŞAN BOZMA: Haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan taraf tazminat ödeyecek.

EVLİLİK DIŞI ÇOCUK: Evlilik dışı doğan çocuklar, baba yönünden evlilik içi çocuklar gibi mirasçı olup, mirastan eşit pay alacaklar.

ARTIK KADIN VAR: Yeni yasanın dili Türkçeleştirilirken, "karı" sözcüğü gibi bazı sözcükler de "kibarlaştırıldı". "Karı" sözcüğünün kullanılması zorunlu olan birkaç madde dışında, "kadın" sözcüğüne yer verildi.

75 yıllık yasa tarihe karıştı
Yenilenen Medeni Kanun 1926 tarihinde çıkarılmıştı. 1951'den itibaren kanunu değiştirme çalışmaları başlamış ve 1971 tarihinde ilk ön tasarı hazırlanmıştı. Medeni Kanun'daki madde bazındaki ilk değişiklik ise 1938 yılında yapılmıştı.

Meclis bin 30 maddelik Medeni Kanun ön tasarısını yasalaştırmak için 16 ay boyunca komisyon ve Genel Kurul'da yoğun bir mesai gerçekleştirdi. Tasarı, 6 Nisan 2000'de TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülmeye başlandı. Hükümet ortakları arasında yaşanan "mal rejimi" kavgası nedeniyle çalışmalarına zaman zaman ara vermek zorunda kalan komisyon görüşmelerini 14 ayda, 32 toplantı yaparak ve 128 saat çalışarak tamamlayabildi. Bu görüşmeler sırasında 600 sayfa tutanak tutuldu. Yasanın 24 Ekim 2001'de başlayan Genel Kurul görüşmeleri ise, 8 birleşim boyunca devam etti. Meclis Genel Kurul ve komisyon olmak üzere yeni Medeni Kanun için 170 saat çalıştı.