Win-Türkçe
ASCII

TEKNİK EKSİKLİĞE DİKKAT ÇEKİLDİ
1990 yılında SABAH'taki haberi kaleme alan gazeteci Nezih Tavlaş daha sonra da "Casa Olayı" adlı kitabında, Hava Kuvvetleri tarafından Casa uçakları için yapılan ilk testte olumsuz rapor düzenlendiğini ve uçaklardaki teknik eksikliklere dikkat çekmişti.

Casa uçaklarının ihale aşaması o dönem gazetelerde geniş yer bulmuş, tartışma ve iddialar ayrıntılı biçimde kamuoyuna duyurulmuştu. Ocak 1990'daki yayınlar da Casa uçakları ile ilgili olumsuz rapor hasıraltı edildiğine ilişkin iddialar kamuoyunu uzun süre meşgul etmiş doğabilecek olası facialara dikkat çekilmişti.

İSPANYA'DA 2 BİZDE NİYE 52?
Bir başka bir iddia ise İspanyol Hava Kuvvetleri'nde bile ihale döneminde sadece 2 adet bulunan ve askeri amaçla kullanılmayan Casa tipi uçaklardan Türkiye için 52 adet birden ısmarlanması üzerinde yoğunlaşmıştı. Bu iddia, iflasın eşiğindeki CASA firmasının bu ihale sayesinde belini doğrulttuğu yönündeki haberlerde desteklenmişti.

İspanyol CASA firmasının Türkiye'ye satış yaptıktan sonra, diğer ülkelere de bu referansı göstererek satışını artırdığına, şu anda Türkiye'deki 52 uçak haricinde dünyada 178 uçak bulunduğuna da dikkat çekilmişti.

Gazeteci Nezih Tavlaş'ın "Casa Olayı" adlı kitabına göre, CASA firmasının uçaklarını test eden Hava Kuvvetleri'nin hazırladığı raporda, bu uçakların kullanım esnasında tehlikelere yol açabilecek eksiklikler olduğu bildirilmişti.

CASA uçaklarını 10 gün arayla uçurup test eden Hava Kuvvetleri yetkililerinin hazırladığı "Uçuş Testleri ve Sistem Kontrolleri Sonuçları" raporunda, bu uçaklarda bir dizi eksiklik saptandığı belirtilmişti.

Gizli raporda, trilyonluk uçak ihalesini kazanan firmanın uçaklarının hidrolik sisteminden kumanda lövyelerine, kargo taşıma kapasitesinden, tehlike inişine uygun olmayışına kadar çok sayıda eksiklik olduğu vurgulanmıştı.

İŞTE RAPORDAN BAZI BAŞLIKLAR:
"Casa Olayı" adlı kitapta yeralan rapordaki iddialar şöyle:

* Uçağın tehlike inişi yapma durumunda yakıtını boşaltmaya yarayan Dump sistemi yok. Hidrolik sistemi tek üniteden oluşuyor. Sistemde herhangi bir arıza durumunda hidrolikle çalışan bütün üniteler devreden çıkacaktır...

* Uçağa hız veren tazyikleme sistemi zayıf. Alçaktan uçarken yük bırakma işleminde kumanda aletiyle etkili oynanmazsa uçak yere çarpabilir. Test için yüklenmeye çalışılan hiçbir uçak motoru kargo bölümüne yerleştirilmemiş ve emniyet açısından yükleme testinden vazgeçilmiştir.

* Uçağın içinde kargonun yürütülmesini sağlayan Dual Rail (çift ray) ve alçak uçarken yük bırakmaya yarayan Ekstraction Chute (Yük paraşütü) sistemlerinin uçakta olmadığı gözlenmiştir. Uçuş zarfı (süresi) sınırlıdır. 160 knot hızın üzerine çıkıldığında uçağı kumanda edebilmek için süratin azaltılması gerektiği belirlenmiştir.

İlk izlenim hidrolik sistem arızası gibi...
Son 48 saat içinde iki Casa tipi uçağın düşmesi, bu uçakların güvenliğini de ciddi derecede tartışılır hale getirdi. Uçaklar hakkında verilmiş bazı raporlarda hidrolik kumanda sistemindeki zaaflara dikkat çekiliyor. Emekli Pilot Albay Ali Özdağ da NTV'de katıldığı canlı yayın programında aynı noktanın altını çizdi. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin elinde 50 adet Casa tipi uçak bulunduğunu belirten ve Hava Eğitim Komutanlığı'nın eski değerlendirme ve denetleme başkanı olan Özdağ, bir uçak kazasının nedenlerinin ortaya çıkarılması için yapılacak çalışmaların en az bir ay süreceğine dikkat çekti. Ancak kazaların oluş şeklinin, Casa tipi uçakların hidrolik ve buna dayalı kumanda sisteminde sorun olduğu izlenimi verdiğini söyledi.

"ZOR DÜŞEN UÇAK"
Özdağ, Casa gibi çift motorlu ve çift kumanda sistemli (çift pilotlu) uçakların düşmesinin kolay kolay mümkün olmadığını söyledi. "Bir motor arızalanıp dursa, diğeri uçağı sağ salim en yakın meydana indirebilir" diyen Özdağ, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin envanterindeki nakliye uçaklarından örnekler verdi.

En çok kullanılan C-130 tipi uçaklardan sadece birinin düştüğünü bunun da pilotaj hatasından kaynaklandığını vurgulayan Özdağ, yaklaşık 50 yıldır hizmette olan C-47 tipi uçakların bile bugüne dek Casa'lar kadar kaza yapmadığını söyledi. Özdağ, uçak seçiminde ilkili komutanlıkların ihtiyaç ve tercihlerinin dikkate alınması gerektiğini, çeşitli ülkelerle karşılıklı ilişkiler gözetilerek yapılacak tercihlerin hatalı olduğunu söyledi ve "Onlar bizi AB'de destekliyor türünden gerekçeler yanlış" dedi.

Mehmet ÇETİNGÜLEÇ