Bayramda yurtdışına çıkan işadamı yandı

Bayram tatilini yurtdışında geçiren vergi mükellefinin vergi matrahı, seyahate katılan kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her biri için 900 milyon artacak

Bir süredir uygulanmayan hayat standardı esası, 30 Kasım 2000 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4065 sayılı yasa ile geriye dönük olarak 2000 yılı kazançlarından başlayacak şekilde, 2000 ve 2001 yılı kazançlarına uygulanmak üzere yeniden getirildi.

Hayat standardı esasına göre ödenecek vergilerin belirlenmesine esas tutulan "temel göstergeler" ve temel göstergeler üzerinden hesaplanan gelir vergisinin tutarı Tablo IV'deki gibi. Mükellefin binek otomobili, birden fazla binası, hava taşıtı, yat, kotra ve teknesi ile şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi ve turistik amaçlı yurtdışı çıkışı esas alınarak belirlenen ilave gösterge ise Tablo V'deki gibi.

İZAH NEDENİ GELİR
Beyan edilen kazançların hayat standardı esasına göre tespit edilen tutardan düşük olması halinde mükelleflerin; kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait ve üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri (hamiline yazılı menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç), kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı, hayat standardı esasına göre kazancın tesptinde izah nedeni gelir olarak kabul edilir.

Daha açık bir anlatımla, mükelleflerin kendilerine, eş ve çocuklarına ait olup da, üzerinden yıllık gelir vergisi ödenen başka gelirleri de olabilir. Örneğin; işyeri kira geliri, banka mevduat faizi geliri, döviz tevdiat hesabı, repo ve tahvil faizi ile benzeri nama yazılı mevduat hesapları ile menkul kıymetlerden sağlanan menkul sermaye iradı, hayat standardı esasına göre beyan zorunlu kılınan kazanç için izah nedeni kabul edilir. Başka bir anlatımla, yukarıdaki ücret örneğinde olduğu gibi, hayat standardı esasına göre belirlenen kazançtan indirilir.

İzah nedeni gelirler öncelikle mükelleflerin kendilerine ait beyanları için esas alınır. Arta kalan bir tutarın olması halinde eşler ve çocuklar, sadece arta kalan tutarı kendi beyanlarında izah nedeni gelir olarak gözönüne alabilirler. İzah nedeni olarak kabul edilecek gelirlerin belgelendirilmesi şarttır.

Hayat standardının uygulanmayacağı durumlar ise şöyle: 1999 ve 2000 yıllarında ilk defa işe başlayanlar, belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alanları hariç) işyeri bulunan basit usule tabi mükellefler, 4481 sayılı Kanunun 3. maddesi ile ek gelir vergisinden muaf tutulan; 17.08.1999 veya 12.11.1999 tarihleri itabariyle, Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu (Düzce dahil) illerinin merkez ve ilçelerinde gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar, depremde varlıklarının en az % 0'unu (belgelendirmek kaydıyla) kaybedenler.

Bazı özel durumlar
YIl içinde işe başlayan veya yıl içinde işi bırakan mükelleflerde, faaliyette bulunulan süreler gözönüne alınır ve hayat standardı temel gösterge tutarı faaliyette bulunulan sürelere göre hesaplanır (Bu hesaplamada ay kesirleri dikkate alınmaz). Birden fazla işyerinde ticari faaliyette bulunan mükelleflerde, temel gösterge tutarı dikkate alınır ve bu tutara, birden sonraki her bir işyeri için % 0 oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir. Adi ortaklık şeklinde ticari faaliyette bulunanlarda, temel gösterge tutarı; ortakların her biri için temel gösterge tutarı, diğer ortaklardan biri için temel gösterge tutarının % 0'si dikkate alınmak suretiyle tespit edilen toplam tutarın ortaklık hisse oranına, bu oran belli değilse her ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanır. 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla yalnızca nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükelleflerde, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarı; % 0 oranında indirilerek uygulanır.