"Yeni Ekonomi" olarak tanımlayabileceğimiz bu yeni oluşumda, tüm sektörlerde varolan iş akışlarında teknolojik gereç ve yöntemlerden faydalanılarak maliyet tasarrufuna gidildiği, hatta yepyeni iş modelleri geliştirildiği görülüyor. Yine yeni ekonomi sayesinde, şirketlerin coğrafi konumlarından bağımsız olarak, yeni müşteriler edinmeleri ve bu sayede, daha küçük yatırımlarla daha çabuk büyümeleri mümkün. Ayrıca, teknolojik yaşamı özümsemiş küçük şirketler de, uzun süredir sektör lideri konumunda olan şirketlere kafa tutar hale geliyor.

Başarılı yeni ekonomi şirketlerine baktığımızda, bu şirketlerin yeni iş modelleri yaratımında bir kaç anahtar kavram üzerine hareket ettikleri görülmekte. Bunları tek tek incelersek:

Etkileşim: Ürün ya da servisin müşterilerle doğrudan bağlantıya geçmesi ya da müşterinin ürünün oluşumu ya da gelişiminde doğrudan doğruya söz sahibi olması olarak açıklanabilir. Müşterilerin beğendikleri ürün ya da servislerin ön plana çıkmasını sağlamaları ya da doğrudan üreticiden ürünü talep etmeleri özellikle B2C alanında karşımıza çıkmakta. Örnek vermek gerekirse, amazon.com müşterilerinin yoğun talebi sonucu "Braveheart" filminin DVD'sinin üretilmesi, ya da Harry Potter'in son kitabına 250 bin ön talep gelmesi gibi.

Kişiselleştirme/Özelleştirme: Eski ekonomide kitleleri hedeflerken mümkün olmayan, kişiye özel hizmet teknoloji sayesinde artık küçük şirketler için bile bir ihtiyaç haline geldi. Burada da amaç, müşterinin istekleri doğrultusunda yaratılan ürüne ya da servise oluşan sadakat sayesinde iş hacminin artırılması ve sosyolojik açıdan da modern toplumda, müşterinin kendini bir birey olarak hissetmesine aracılık etmek.

Sadakat sistemi: Yeni ekonomi müşteri devamlılığını ve sadakatini ödüllendirmek için ideal teknolojik altyapıya sahip. Müşteriler her ürün kullanımında, ya da servis sunan tarafından belli bir davranış modeline uygun hareket ettiğinde ödüllendiriliyor. Ülkemizden bir kaç örnek vermek gerekirse, Bonuskart, Ceppuan, tebweb:Webtoken başarılı programlar olarak sayılabilir.

Sanal Cemaatler: Burada bireyin toplum içinde bir gruba ait olma hissinin yeni ekonomideki yansıması ön plana çıkmakta. Servis ya da ürün sunanın belli ilgi alanlarına sahip müşterilerini, ortak bilgi paylaşımına olanak sağlayacak bir platformda biraraya getirmesi sonucu, belli ürünlere yaratılan talep ve buna bağlı yaratılan iş hacmi hiç de küçümsenecek boyutlarda değil. Sanal cemaatlere, iki önemli örnek herkesi saran Pokemon çılgınlığı, ya da 400 şirkete para kazandıran "Uzay Yolu" ekonomisi.

Yukarda sıralanan anahtar kavramlar yavaş yavaş ülkemizde de yeni ekonomi şirketlerinde kendilerini göstermeye başlayacak. Önümüzdeki dönem, sadece Internet erişimi ya da cep telefonu servisi veren şirketlerin yükselişine değil, servis sunulan platform ne olursa olsun müşteriye kaliteli servisi veren şirketlerin gelişimine tanık olacak.

HASAN CAN ÇOLAKOĞLU