Doların riski artıyor

Her ayın ilk Pazar günü ekonomiye tasarrufçu açısından bakıyoruz. Şu sıralarda mali piyasalarda biraz hareket var. Repo ve bono faizleri yükseldi. Borsa düştü. Dolar ise irtifa kaybetmeye başladı.

Yılbaşından bu yana, tasarrufçu için en önemli kararlardan biri, dövizle TL arasında yapacağı seçimdi. Bankacılık sisteminden gelen mevduat sayıları, genel eğilimin dövizde kalmak olduğunu gösteriyor.

Doların Euro karşısında değer kazanması bu kararı kolaylaştırdı. Doların TL getirisi "1 dolar artı 0.77 Euro" döviz sepetinin değer kaybının üstünde seyretti. Yani dolarda kalan tasarrufçunun halinden şikayet etmesi için bir neden olmadı.

Buna karşılık, son üç aydır okuyucularımızı parite oynamaları konusunda uyardık. Dolar riski aldıklarını hatırlattık. Yeni düzende işlerin eskisi gibi olmayacağını söyledik.

TL'nin değer kaybı aylık yüzde 5-6 aralığında seyrederken, parite değişmesinin fiili kurlara etkisi tam algılanmıyordu. Tasarrufçu az da olsa neticede pozitif TL getirisine garanti gözü ile bakabilirdi.

Döviz sepetinin değer kaybı aylık yüzde 1.7'ye gerileyince, manzara değişti. 1 Mayıs'da dolar 613 bin TL idi. 32 gün sonra, 2 Haziran Cuma akşamı dolar gene 613 bin TL'den kapandı. Tasarrufunu dolarda tutanların bir aylık TL getirisi sıfırlandı.

Neler olabilir?
Önümüzdeki bir yıllık dönem için döviz kurlarını bildiğimize göre, farklı parite senaryolarına tekabül eden dolar kurunu kolayca hesaplayabiliyoruz. Bazı ihtimalleri okuyucularımla paylaşmak istiyorum.

Başlangıç noktası olarak 1 Haziran 2000 tarihini aldım. O gün Euro-Dolar paritesi 0.93, dolar 615 bin TL, mark ise 294 bin TL imiş. Önce üç ay sonrasına, 1 Eylül 2000'e bakalım.

Euro-Dolar paritesi sabit kalırsa, doların Haziran'da yüzde 1.7, Temmuz ve Ağustos'da ise yüzde 1.3'er, toplam yüzde 4.4 değer kaybı söz konusu. Gene TL faizlerinin altında kalıyor ama hiç yoktan iyidir. Dolar 642 bin TL, mark 307 bin TL olacak.

Ya Euro şu andaki toparlanma eğilimini sürdürürse? Parite 0.97'ye çıkarsa, doların TL getirisi yüzde 2.4'e düşüyor. Bu takdirde 1 Eylül'de dolar ve mark sırası ile 630 bin ve 315 bin TL oluyor.

Yok, Euro daha da güçlenir ve 1.03'e gelirse, doların üç aylık TL getirisi yüzde 0.2'ye geriliyor. Anlayacağınız dolar üç ay sonra sadece 616 bin TL çok ciddi bir reel kayıp söz konusu. Euro 1.3'ün de üstüne çıkarsa, doların Eylül başı fiyatı bugünkünün de altında olacak.

Benzer hesapları bir yıl sonrası, 1 Haziran 2001 için yaptık. İşin özünde bir fark yok. Parite sabit kalırsa, yıllık TL getirisi yüzde 13.7 olacak. Öbür uçta, Euro'nun 1.22'ye çıkması halinde bir yıl sonra dolar sadece 620 bin TL'ye ulaşabiliyor. Yıllık TL getirisi yüzde 0.8 ediyor.

TL'nin cazibesi
Yukarıdaki sayıları TL faizleri ile karşılaştırabilirsiniz. Büyük bankalar üç aylık vadeli mevduata brüt yüzde 34 veriyorlar. Üç aylığı net yüzde 7.4 ediyor. Parite sabit kalsa bile dolar mevduatının getirisi bunun altında kalıyor.

Hesaplayalım. Yıllık brüt yüzde 8 dolar faizinin üç aylık neti yüzde 1.8 tutuyor. Bunu yüzde 4.4 doların değer kaybı ile çarpıyoruz. Toplam TL getirisini yüzde 6.2 buluyoruz.

Durum ortada. TL mevduatında garanti yüzde 7.4 var. Dolarda ise belki yüzde 6.2 olabilir. Ama Euro güçlenirse, mevduatın TL getirisi belki de yüzde 4, hatta yüzde 2'ye düşebilecek.

Aynı şeyleri aylık yüzde 2.5 civarında net getiri sağlayan B tipi fonlar için de söyleyebiliriz. A tipi fon ayrı bir konu. Onlara uzun vadeli yatırımcı açısından bir başka ayın ilk Pazar günü bakacağız. Ama benim tasarrufum ağırlıkla A tipi fonda. Bilginize sunulur.