TRT, ilk televizyon yayýnýný 30 Ocak 1968 tarihinde Ankara'daki bir apartmanýn bodrum katýndan gerçekleþtirdi. Dönemin baþbakaný tabii ki Demirel'di!

'TELEVÝZYON KURULACAKTIR!'
Ýlk TV yayýný 1936'da Ýngiltere'de BBC tarafýndan gerçekleþtirilmiþti. Londra'da kurulan bir televizyon stüdyosundan yapýlan bu ilk yayýn 1939'a kadar sürmüþ, ancak II. Dünya Savaþý nedeniyle 1945'e kadar ara verilmiþti. 1939'da ABD'nin New York kentindeki bir fuarda, TV deneme yayýnlarý gerçekleþtiriliyordu. Bunu, Sovyetler Birliði, Almanya, Fransa ve Japonya'dan yapýlan yayýnlar izleyecekti. Meksika ve Brezilya TV yayýnlarýna 1950'de, Çin ise 1958 yýlýnda kavuþtu.

Türkiye'de ise konu ilk defa 1965 seçimleri arifesinde gündeme geldi. Dönemin AP Genel Baþkaný ve Baþbakan Yardýmcýsý Demirel, 10 Ekim 1965'te yapýlacak seçimler için bir beyanname hazýrlýyor ve TV konusunu þöyle gündeme getiriyordu: "Televizyonun eðitim deðeri yüksek bir yayýn vasýtasý olduðuna inanýyoruz. Bu sebeple, önümüzdeki devrede Türkiye'de televizyon kurulacaktýr."

Ýlk TV Yayýnlarý
Türkiye'de ilk TV yayýnlarýnýn yapýlmasý için Ankara'nýn Mithatpaþa Caddesi'nde bir apartman kiralanmýþ ve bunun bodrum katýna cihazlar yerleþtirilmiþti. 1965 yýlýnda iþbaþýna gelen Demirel Hükžmeti, TV yayýnlarýnýn hayata geçirilmesi için tâlimat veriyor, 30 Ocak 1968 tarihinde TRT'nin ilk siyah-beyaz yayýný saat 19.30'da gerçekleþiyordu. O tarihte 1 milyonun üzerinde bir kitleye hitap eden televizyon yayýnlarýný izlemek isteyen Ankaralýlar sayýsý çok az olan TV cihazlarýnýn baþýnda toplanýyor, büyük bir hayranlýk ve merak içerisinde haberleri ve diðer programlarý takip ediyordu.

TRT'nin TV yayýnlarý baþlamadan bir süre önce Urfa'ya giden Baþbakan Demirel, "Televizyon istemiyoruz, ekmek istiyoruz" yazýlý dövizlerle karþýlanýyor, aleyhte kampanya yurdun her köþesine dalga dalga yayýlýyordu. Hilvanlýlar'ýn elindeki pankartý gören Demirel, köylülere "Bunu kim yazdý" diye soruyor ama köylülerden yeterli cevap alamýyordu.

"ÝSTEMEZÜK"ÇÜLER
TV aleyhinde kampanya yürüten gruplar, bu pankartlarý yazýp, köylülerin eline vermiþti. Demirel, köylülere þunlarý söyleyecekti: "Ekmek istiyorsunuz ama ekmek bu televizyondan çýkacak. Bu, ekmeðe mani deðil, aksine bundan ekmek çýkacak."

70'li yýllara gelindiðinde, Baþbakan Demirel, TV yayýnlarýnýn yaygýnlaþtýrýlmasý konusunda yapýlan çalýþmalarý TBMM kürsüsünden milletvekillerine anlatýyor, "Komþumuz Irak'ta dahi 3 TV kanalý var. Biz, mevcut kanalýmýzý ýslah etmek ve yaygýnlaþtýrmak mecburiyetindeyiz." diyordu. O tarihte, muhalefetteki CHP'nin Ýstanbul Milletvekili ve Grup Baþkanvekili Metin Tüzün, kürsüdeki Baþbakan'a "Televizyon istemiyoruz" diye baðýrýyordu.

1980'de ihtilâl oluyor, siyaset yasaðý baþlýyordu. 1983'e gelindiðinde, partilerin kurulmasýna yeniden izin veriliyor, ancak bu arada eski Baþbakan Demirel baþta olmak üzere, AP'li ve CHP'li bir grup milletvekili asker” yönetim tarafýndan Çanakkale'nin Zincirbozan bölgesindeki bir asker” tesiste 'siyaset yaptýklarý' gerekçesiyle gözetim altýna alýnýyordu.

Zincirbozan sakinleri arasýnda, 13 yýl önce "TV istemiyoruz" diyen CHP'li Metin Tüzün de vardý. Demirel'in dostlarýndan birisi Zincirbozan'a televizyon göndererek, orada tutuklu bulunanlarýn dünyadan haberdar olmasýný saðlýyordu. Demirel'e armaðan olarak gönderilen TV'nin beraberinde bir de video cihazý vardý. Bunlarýn kurulmasý dert olmuþtu. Televizyonu asker” tesise getiren Orhan Keçeli, cihazý kurmaya çalýþýyor, Tüzün de kendisine yardýmcý oluyordu. Ancak, cihaz bir türlü çalýþtýrýlamadý. Keçeli ve Tüzün'ün imdadýna Demirel yetiþiyor, onlara gerekli tarifleri yaptýktan sonraTV cihazýnýn çalýþmasýný temin ediyordu.

Metin Tüzün, 1970'te Meclis çatýsý altýnda sergilediði muhalefeti Zincirbozan sakinlerine anlatýyor, "Ben, Sayýn Demirel'e sataþýnca, kendilerinden 'Metin, sen bu iþlerden anlamazsýn' cevabýný almýþtým. Onu, hâlâ unutamadým." diyordu. Demirel, Türkiye'nin yaný sýra tutuklu bulunduklarý Zincirbozan'a da televizyon getiren kiþi oluyordu.

Karanlýktan aydýnlýða geçiþ
TÜrkiye'nin kýrsal kesimi, 50 yýl önce karanlýktaydý. 1950 yýlýnda sadece 13 köyde, 1960'da ise 257 köyde elektrik vardý. Bu rakam, 1965 yýlýnda ise 300'e ulaþmýþtý.

Ülkemizde köylerin elektriðe kavuþturulmasý iddiasý, 1965 yýlýnda baþladý. O yýllarda, akþam olunca 31 milyon nüfusun 21 milyonu karanlýktaydý. Iþýða hasret Türk köylüsü, güneþle kalkýp güneþle yatýyordu.

1965 yýlýnda Baþbakan olan AP Genel Baþkaný Demirel, "Þehirde ne varsa, köyde de o olacaktýr" sloganýyla yola koyuluyor ve 1983 yýlýný hedef olarak gösteriyordu. O hedefe göre, 18 yýl sonra Türkiye'de elektriksiz köy kalmayacaktý.

Demirel Hükümeti, 1965-1970 arasýnda 2 bin 386 köye elektrik götürdü. Bir o kadar köyde de, inþaat çalýþmalarýný baþlattý. Ýleriki yýllarda bu hedef, yýlda 5 bin köy olarak belirlendi.

YA ÞÝMDÝ?
2000'li yýllara pýrýl pýrýl köylerle giren Türkiye'de, bugün 35 bin yerleþim birimi elektrikle aydýnlanýyor. 65 milyon vatandaþ karanlýk günleri sadece yaþlýlarýn anýlarýnda dinliyor. Kentli ve köylü herkes, elektrik sayesinde dað baþýnda dahi televizyon izliyor. Kýsacasý, çaðdaþ Türkiye, yarým asýrda aydýnlýða kavuþmanýn gururunu yaþýyor. Bu atýlýmýn öncüsü Demirel ise þunlarý söylüyor: "Biz, cehaletle, yoksullukla, çaresizlikle bir savaþa girdik. Cumhuriyet bu idi. Biz, Cumhuriyet'in erleriyiz."

Renkli ekran dönemi
TRT'NÝN teknik kapasitesi 1971 - 1973 döneminde artýrýldý. Bu arada, Ýstanbul Televizyonu da, Teknik Üniversite'nin Maçka'daki vericisinden yayýna baþladý. 30 Aðustos 1971'den itibaren de Ankara baðlantýlý yayýna geçildi. 1972 yýlýnda ise, TRT'nin ilk Eurovision baðlantýsý gerçekleþtirildi.

7 Nisan 1976 tarihinde TRT ilk renkli yayýna geçti. Ýngiliz Kraliyet Kupasý futbol karþýlaþmasý TRT tarafýndan renkli olarak yayýnlandý. Bunu, yine Eurovision aracýlýðýyla öteki yayýnlar ve Ýstanbul'daki Ýslâm Ülkeleri Zirve Toplantýsý izledi. 1979'da 6. defa iþbaþýna gelen Demirel Hükžmeti, renkli televizyonun yaygýnlaþtýrýlmasý için çalýþmalar baþlattý. Araya, 12 Eylül 1980 Ýhtilâli girdi. TRT, renkli TV yayýnlarýný tümüyle ancak 1 Temmuz 1984 tarihinde gerçekleþtirebildi. Onu, 90'lý yýllarda özel televizyon yayýnlarý izleyecekti.

2000'li yýllara gelindiðinde, ekmek adeta TV kutusunun içine giriyor, bu olaðanüstü alet, insanoðlunun hava, su ve ekmek gibi "vazgeçilmez"leri arasýna dahil oluyordu.

YARIN
Cumhuriyet'in en büyük eserinin adýný biliyor musunuz?

Ruslar'ýn sýradýþý politikacýsý Jirinovski Türkiye'de niçin gözaltýna alýnmýþtý?

Demirel, 50 yýlda Türkiye'ye hangi eserleri kazandýrdý?

HULUSÝ TURGUT'UN YAZI DÝZÝSÝ-4