Satın alacak beklenti bulamadığından ve dış borsa krizinden çekindiğinden iki günlük sert düşüş yaşayan borsa dünü toparlanma ile geçirdi. Endeksin 5.000 puandan başlayan ve bir kaç ayda 20.000 puana varan bu tırmanışının ardından günlük psikolojiye göre dalgalanması gayet normal. Ortada önemli bir gelişme olmadan bir gün yüzde 5 düşmesi ertesi günü yüzde 5 çıkması normal olmasa da, bu günlük hareketler piyasanın uzun vadeli yönü ve gelişimini gölgede bırakmamalı.
*Yatırımcı sayısı katlandı - Nedir uzun vadeli gelişim?
Henüz 4 ay öncesinde, yani yılbaşında borsada 591 bin aktif yatırımcı vardı. Bu sayı Nisan sonunda 1 milyon 122 bine çıktı. Yani dört ayda katlandı. Bu sevindirici ve umutlandırıcı bir gelişme.
Geçmiş 10 yılda halka açılmalardan elde edilen toplam gelir 4.3 milyar dolar kadar. Dört ayda elde edilen gelirin toplamı da 1.9 milyar doları buldu.
Hem yatırımcı sayısındaki artış hem de halka açılmalardan sağlanan gelir, bize borsada 4 ayda çok hızlı bir dönüşümün yaşandığını gösteriyor.
* Dönüşümün nedenleri - Bu dönüşümü yaratan etkenlerin başında en büyük rakip olarak borsanın Hazine bonosundan kurtulması geliyor. Dünyanın en yüksek reel faizinden, enflasyon dikkate alınırsa negatif faize geçildi. Hazine'nin borçlarını geri ödemesinin de bir sonucu olarak, belli miktarda tasarruflar bonodan çözüldü ve kendine gidecek yeni bir alan aradı. Bu alan da, dövizin önü kapalı olduğundan hisse senetleri ve yatırım fonları oldu.
- Düşen faizlerin bir sonucu olarak ekonominin canlanmaya başlaması ve şirketlerin faiz yükünün de hafiflemesi borsayı ve özellikle sanayi sektörünü cazip hale getirdi.
- Özelleştirme çerçevesinde büyük halka arzların yapılması da yine piyasanın büyümesinde en önemli faktörlerden biri oldu. Hatta Tüpraş'ın halka arzı yerli-yabancı dengesini bile değiştirdi. Son yıllarda ilk kez bir halka arzda yerlilerin talebi yabancıları geçti. Sonuçta rekor arzın yüzde 78.5'ini yerliler, yüzde 21.5'ini yabancılar aldı.
Merrill Lynch Türkiye sorumulusu Gamze Alpar, önümüzdeki dönemde yabancıların İMKB'deki ağırlıklarının göreli olarak azalacağını ve yerlilerin etkinliğinin artacağını söyledi.
Tüpraş ile başlayan yeni eğilimin Petkim, THY ve Erdemir ile sürmesi beklenebilir. Bu borsada yerlilerin payını biraz daha artırabilir.
- Yatırım fonlarına çeki düzen verilmesi ve performanslarının artması ise bu süreci hızlandırıcı etki yapar. Burada da aracı kuruluşlara önemli görev düşüyor.
- Özel emeklilik fonlarının düzenlenmesi ve hayata geçirilmesi de borsada yerlilerin etkinliğini ve payını artıracak temel gelişmelerden biri.
* Yerlilerin dönemi - Bunların bir sonucu olarak, uzun süredir borsada devam eden yabancı hakimiyeti kırılabilir ve yerlilerin dönemi başlayabilir. Yerlilerin ilgi gösterdiği ve derinleştirdiği piyasaya da, yabancıların ilgisi artabilir. Sonuçta piyasa büyümüş ve derinleşmiş olur.
Bir aracı kurum için topu topu bir kaç 100 yabancı yatırımcının peşinde koşmak ve onlardan iş alarak başarıya ulaşma kestirme bir yoldur. Zor olan 100 binlerce, hatta milyonlarca kişiyi borsaya yatırımcı olarak katmakta. Kalıcı başarı burada ve şimdi bunun tam sırası.
Sonuç - "Kolay kazanılan para tembellik getirir"
