Maliye'nin, bir tebliğ ile vadesi dolmamış mevduatlara getirdiği vergide, ilk raundu mükellefler kazandı. Bilmeyenler için kısaca özetleyelim. Vergi yasaları ilk çıktığından bu yana, bankalardaki vadeli mevduatın, vadesi bitip "faizi tahakkuk ettiğinde" faiz geliri elde edilmiş sayılıyordu. Maliye, 6 Şubat 2000 tarihinde, 67 No'lu Tebliğ ile "yeni bir uygulama" getirdi ve 40 yıllık sistemi tebliğ ile değiştirdi. Buna göre, ticari işletmeler "vadesi devam eden mevduatlarının, henüz elde edilmemiş faizini" 31 Aralık itibariyle hesaplayıp gelir göstermek, 15 Şubat 2000'de geçici vergisini, Nisan'da da kurumlar vergisini, ödemek zorunda bırakıldılar. Bu uygulama, sonraki geçici vergi dönemlerinde de böyle devam edecekti...
11 Şubat 2000 tarihli Sabah'da "tebliğ ile getirilen bu vergiyi", 12 farklı açıdan eleştirmiş ve mükelleflere, geçici vergi beyannamelerini "ihtirazi kayıtla" verip, 30 gün içinde "vergi mahkemesinde" dava açıp, "yürütmeyi durdurma" talebinde bulunmalarını önermiştik. Nitekim bu yola başvuran mükelleflere, "hukuka aykırı olduğu ve telafisi güç zararlar doğuracağı" gerekçesiyle, yürütmeyi durdurma kararları verilmeye başladı.
"- Gelirin elde edilmiş sayılması için, "mahiyet ve tutar itibariyle kesinleşmiş olması" gerekir. Oysa, vadeli mevduatın mudi tarafından vadesinden önce çekilmesi, her zaman mümkündür. O takdirde ise, sadece ana para ile vadesiz mevduata uygulanan faiz gelirinin elde edilmesi mümkün olur. Bu nedenle, değerleme gününde, henüz tahakkuk etmemiş faiz geliri, kesinleşmiş bir gelir değildir.
- Konu değerleme açısından irdelendiğinde ise, vadeli tasarruf mevduatı hesabı, SPK hükümleri karşısında menkul kıymet değildir. SPK açısından menkul kıymet kabul edilen evrak türleri 2 No'lu Tebliğde sayılırken, "vadeli tasarruf mevduat hesabı" burada gösterilmemiştir. Repo ve ters repo işlemlerinde olduğu gibi, yıl sonunda borsa rayicine göre değil, "kayıtlı değer esasına göre" değerlenmesi gerekir. Bu takdirde "değer farkı" meydana gelmez.
- Maliye Bakanlığı'nca yayımlanan 67 Seri No'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile kurumların "vadeleri değerleme gününde henüz dolmamış" olan mevduatlara ilişkin dönem sonuna kadar işlemiş olan faizlerin, kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerektiği belirtilmiş ve gerekçe olarak da, Gelir Vergisi Kanunu'nun 38. ve 39. maddeleri ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesi ve Vergi Usul Kanunu'nun 279. maddesi hükmü gösterilmiş ise de, yukarıda belirtilen açıklamalar ve yasal düzenlemeler karşısında, Maliye Bakanlığı tebliğinin yasal dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varılmıştır.
- Dava konusu işlem, bu bakımdan "açıkça hukuka aykırı" olduğu gibi, yürütülmesi halinde mükellef için "telafisi güç zararlar doğuracağından" da kuşku yoktur.
Vergi Mahkemesi'nin "yürütmeyi durdurma" kararında, tebliğ ile yapılan vergilemenin, açıkça hukuka aykırı olduğu, net bir şekilde vurgulanmaktadır. Hemen hatırlatalım; benzer durumdaki kurumların, Nisan ayı sonuna kadar kurumlar vergisi beyannamelerini "ihtirazi kayıtla" verip, vergi mahkemesinde dava açma ve yürütmeyi durdurma talebinde bulunabilecekleri kuşkusuzdur.
NOT: Dünkü yazımızda; "Şirketin ödenmiş sermayesi 1 milyon lira olsaydı" ifadesindeki 1 milyon lira, "1 trilyon lira" olacaktı. "Cüne geçen kâr payı" ifadesi de "eline geçen kâr payı" şeklinde olacaktı. Dizgi hatası nedeniyle özür dileriz.
