* Yeni ekonomi nedir, ne değildir? Abartılı bir deyim midir? Eski ve yeni ekonomi ayrımı neden yapılıyor?

Yani ekonomiden borsalarda bazı şirketlerin aşırı değerlenmelerini ya da değerlendiğini anlamamak lazım. Yeni ekonomi bu şirketlerden ibaret değil. Yeni teknolojik ilişkilerin ortaya çıkardığı yeni ekonomik, finansal ve sosyal bir ortam. Yeni ekonomiyi bir kaç teknoloji firmasının borsalarda fiyatının yükselmesi olarak anlamamak lazım. Yeni ekonomi henüz oluşum ve gelişim aşamasında. Bütün sonuçlarını ne dünya ne de ülkemiz yaşamadı. Şimdi her şeyin süratle değiştiği ve yenilendiği aşamadayız.

* Bu iş hayatını nasıl etkiliyor?

İş hayatımız önemli ölçüde değişecek. Bir defa yeni gelişmeler ve bunun yarattığı ortamda yapılan her iş ve iş yapılan her sektör yeniden tanımlanacak. Yani piyasasıyla, müşteriye sunumuyla, maliyet yapılarıyla, dağıtım kanallarıyla, fiyat sistemleriyle bütünüyle yeniden tanımlanacak yeni bir yapı ortaya çıkıyor. Yeni ekonominin zaman boyutu 24x7x52'dir. Yani günün 24 saati; haftanın 7 günü ve yılın 52 haftası müşteriyle sürekli ve kesintisiz ilişki içinde olacak bir kanal ortaya çıkıyor.

* Yeni ekonomi ile neler değişecek? Eski ekonomiden farkı nedir?

Klasik arz-talep yasasını göre fiyat artığında arz artar, talep düşer ve fiyat düştüğünde arz azalır, talep düşer. Şimdi yeni ekonomide teknolojinin etkisiyle fiyatlanma sistemleri ile fiyat ve maliyet yapıları önemli ölçüde değiştiğinden bu klasik açıklama da geçerliğini yitirmeye başladı. Yeni ekonomide bir malın fiyatı düştükçe arzı azalmıyor. Hatta fiyatı düştükçe bir malın arzı artar hale gelecek.

* Yeni ekonominin şirketleri zararda ama piyasa değerleri yüksek bu anlamda...

Çünkü, şirketlerin değerleme yöntemleri de değişmiş durumda. Yeni ekonominin hakim high-tech şirketleri ve diğer dağıtım kanalları şirketlerine baktığımızda artık finans kitaplarının klasik değerleme yönteminin geçerliliğini yitirdiğini görüyoruz. Bu şirketlerin değerini tayin eden, şimdiye kadar yapıldığı gibi gelecekteki nakit ve kâr akımları değil, bunların sahip olduğu network ya da ağ değerleridir.

Çünkü bu ağ değerleri geleceğe yönelik iş yapmada çok önemli sinerjileri bünyesinde barındırıyor.

* Birleşmeler sürüyor. Böyle devam ederse dünya ekonomisi otuz kırk şirkete teslim mi olacak? Sizce ne olacak?

Önümüzdeki dönemde global ekonomi içindeki gelişmeler ve birleşmeler sürecek. Bundan şüphem yok. Ama sonuçta karşımıza giderek dünya ve ülke ekonomilerini yöneten dev şirketler ortaya çıkıyor. Çıkmaya da devam edecek.

* Bu gelişme bazı sakıncaları beraberinde getirmiyor mu?

Elbette getiriyor. Birincisi şirketler öylesine büyüyorlar ve etkin hale geliyorlar ki hükümetlerin karşısına bir devlet gibi güçlü biçimde çıkıyorlar. Diğer yandan çok büyüyen ve çok sayıda ülkede faaliyet gösteren şirketler denetlenemeyecek kadar büyük şirketler haline dönüşüyor. Bir başka önemli sakınca daha var. Dünya dediğiniz gibi 30-40 şirketin hakim olduğu bir dünya olursa o zaman politikanın biçimi de değişebilir. Demokrasiler ve demokratik kurumlar açısından bu gidişin çok ciddi bir risk ve tehlike oluşturduğunu düşünüyorum.