TÜSİAD'ın Washington Temsilcisi ve İMKB'nin eski Başkan Yardımcısı Abdullah Akyüz, Türkiye'nin Amerika için önemli bir ülke olmaya devam edeceğini belirterek, ABD'nin bilgisayar, haberleşme ve elektronik ticaret alanındaki dünya liderliğinden yaralanılması gerektiğini belirtti. Akyüz, bu alanlarda ortak yatırıma gidilmesi halinde Türkiye'nin teknoloji alanında bölgede lider konumuna yükseleceğini söyledi. Abdullah Akyüz Sabah'ın sorularını şöyle yanıtladı.

ABD'nin bize ilgisi neden? Türkiye politikasında bir değişiklik mi oldu?

Aslında ABD'nin Türkiye'ye ilgisi çok yeni değil. Ancak son zamanlarda belirginleşen bazı unsurlar var. Fakat ABD'nin Türkiye'ye ilgisine bakınca bunun temel nedeni, ABD'nin stratejik bakması. ABD'deki bir çok kurum, bir karar alırken çok uzun bir zaman boyutu içinde çeşitli senaryolar geliştirerek o konuyu inceliyorlar. Aynı yaklaşımı Türkiye ile olan ilişkilerine de uyguladıklarını görüyoruz. Ancak bu sadece Türkiye için geçerli değil. Türkiye, ABD açısından birçok stratejik konunun birleştiği bir ülke.

* Nedir bunlar?

Bunun bir tanesi ABD'nin Rusya politikası. SSCB döneminden beri ABD, Rusya'nın bölgedeki genişlemesini kontrol edebilmek açısından Türkiye'ye hep önem atfetmiştir. Hâlâ ABD, Rusya'ya çok önem veriyor. Bir şekilde kontrol edilmesi ABD'nin önemli bir politikası.

İkincisi enerji boyutu. Türkiye hem Orta Doğu hem de Hazar Havzası petrolleri anlamında önemli. Petrolle bağımlı olarak Türkiye'nin bir önemli rolü ise taşıma. Eğer petrol Rusya üzerinde varolan boru hatları üzerinden taşınırsa bu Rusya'nın gücünün korunması ve özellikle de petrolü üreten ülkelere karşı Rusya'nın dominant bir durumda olmasına yol açacak, onları bağımlılık altında tutacak. Dolayısıyla o ülkelerin ekonomik özgürlüğü için petrolünü bağımsızlıklarını zedelemeyecek bir şekilde dağıtma imkânına sahip olmaları önemli. O nedenle Bakü-Ceyhan hattı bu ülkelere sunulmaya çalışılan bir proje.

Üçüncü boyut, İsrail-Türkiye ilişkileri. Biliyoruz ki, İsrail, ABD'nin her zaman destek verdiği, menfaatlerinin çakıştığı bir müttefiki. ABD'deki Yahudi lobilerinin çok büyük gücü var. Türkiye, İsraille ilişkileri daha da ilerletip, askeri alanda, istihbaratta birliktelikler kurdu. Ekonomik olarak ilişkiler canlandı. Dolayısıyla İsrail'in bölgede ayakta durabilmesinin sağlanması anlamında Türkiye'nin bu ülkeyle ilişkileri çok önemli. Sadece İsrail'le de bağlı bakmamak lazım, bölgenin diğer ülkeleri açısından da önemimiz var.

Dördüncü konu Irak. ABD hükümetleri Saddam'a karşı çok ciddi bir tavır içindeler. Böyle bir ortamda, İncirlik Üssü'nün kullanılması ve oradaki bazı operasyonlarına destek verilmesi için de Türkiye çok önemli. Bu belki kısa vadeli, ama Türkiye, ABD için önemli bir ülke olmaya devam edecek. Irak, yarın gündemden çıksa bile ABD'nin bu bölgede kendi dilinden anlayan ve işbirliği yapabileceği bir ülke olması nedeniyle Türkiye politikasında, değişikliğe gideceğini düşünmüyorum.

Bir beşinci boyut, Balkanlar boyutu. Kosova, Bosna, yaşanan bir çok şey, Türkiye'nin tarihi ve coğrafi etkisi dikkate alındığında çok önemli. Oradaki bölgenin sorunlarının çok kısa vadede bitmeyeceği de biliniyor. ABD, NATO ya da AB, oradaki müdahaleyi kim yapacaksa Türkiye'nin kendisi için öneminin bilincinde.

Bütün bunların ötesinde, Türkiye'nin bizatihi ekonomik açıdan arzettiği bir önem var. Gelişmekte olan en önemli 10 ülke arasına sokarak Türkiye'yi, G-20'ye sokmak için verdiği destekle, Türk ekonomisine verdiği önemi de ortaya sermiş durumda.

Müteşebbislerinin bölge ülkeleriyle iş yapma üslubunun yakınlığı nedeniyle hem ABD için önemli bir ekonomik partner ve ihracat pazarı olabilir hem de diğer bölgelerde yapacakları yatırımlar için önemli bir atlama tahtası olabilir. İşbirliği imkânları doğabilir. Şimdi bir de AB boyutu buna eklendi.

Bu ilişkinin, saydığımız nedenlerden dolayı ve global ekonomiye uyum açısından önümüzdeki yıllarda yararı olabilir mi?

Bu ilişkinin nasıl gelişeceği veya ABD'nin sağlayacağı bu destek çerçevesinin somut olarak nasıl gelişeceği, Türkiye'nin bundan nasıl yararlanabileceği konusu çok şeye bağlı. Burada Türkiye'nin çok net bir şekilde, bu destekten nasıl yararlanabileceğinin stratejilerini belirlemesi lazım. Türkiye bu destek sayesinde neler kazanabileceğini, ne istediğini bilebilirse çok daha yararlı olabilir. Yani Türkiye, ABD şirketleriyle ilişkilerinde nasıl bir strateji izlemek istiyor? Hangi sektörlere öncelik vermek, ABD sermayesini hangi sektörlere çekmek istiyor? ABD sermayesiyle üçüncü ülkelerde neler yapabilir? Dünyanın en büyük tüketim pazarı olan ABD pazarına neleri satabilir? Bunların analizini yapıp Amerikan makamlarıyla masaya oturduğu zaman kendi tercihlerini de masanın üzerine koyabilmesi lazım.