Karneli yıllar
1951-Yabancı Sermaye Kanunu çıkarıldı.

*Türkiye, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Antlaşması'nı (GATT) imzaladı.

1952- Türkiye NATO'ya girdi.

* TÜRK-İŞ kuruldu.

* Et ve Balık Kurumu faaliyete geçti.

1953- Kredili ithalat devreye girdi.

* İthalat liberasyonuna son verildi.

*Demirbank, Şekerbank ve İstanbul Bankası kuruldu. Türk Ekspres Bank faaliyete geçti.

1954- Osmanlı'nın borçları tamamen ödendi.

* Petrol Kanunu ile petrol tekeli kaldırıldı.

* Dünya Bankası tavsiyelerine uyulmaması nedeniyle bankası ile hükümetin arası bozuldu. 1960'lı yıllara kadar kredi alınamadı.

1955- Oto yedek parçası, röntgen filmi ve naylon iplik sıkıntısı başladı.

* Hammadde yokluğu nedeniyle 33 tekstil işletmesi üretime ara verdi.

* Kişi başına ayda 1 kilo şeker dağıtımı başladı.

1956- Tunçbilek Santrali, Seyhan ve Sarıyar barajları açıldı.

* Ekonomik darboğaz nedeniyle otomobil ithalatı yasaklandı.

1957- Yabancı sermayeye rafineri kurma hakkı verildi.

1958- TL/dolar kuru fiilen 2.80 TL/1 dolardan 9 TL/1 dolara çıkarıldı.

* Türkiye IMF güdümünde bir istikrar programı uygulamayı kabul etti.

* Bankalar Kanunu'nun çıkarılmasıyla holdingleşmeye ve holdingleşmekte olan şirketlerin de banka sahipliği arttı.

1959- İstikrar Programı'na rağmen ekonomide 1959-61 yılları arasında ciddi bir daralma başladı, stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) yaşandı.

* Otosan 1 milyon lira sermaye ile kuruldu.

Askeri müdahale ve etkileri

1960- En ciddi krizlerinden biri yaşandı.

* 7 yerli banka ve daralan iç talep nedeniyle çok sayıda küçük özel firma iflas etti.

* 27 Mayıs'ta askeri müdahale gerçekleşti.

* Tüm sanayi ve ticaret odaları feshedildi.

* Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.

1961- Türkiye, OECD'ye üye oldu.

*Zırai kazançlar vergilendirildi.

* Yatırımları Finansman Fonu ve Tasarruf Bonoları Kanunu çıkarıldı.

* Türk ile Alman İş ve İşçi Bulma Kurumları arasında, işçi gönderilmesi konusunda anlaşmaya varıldı.

1962- 3. Çalışma Meclisi, işçiye grev, işverene de lokavt hakkının verilmesini kabul etti.

* 16 yabancı şirkete petrol arama izni verildi.

* Yüksek Planlama Kurulu oluşturuldu.

1963- r Ortak Pazar ülkeleriyle, Ankara Anlaşması imzalandı.

* Otomobil ve lüks eşya ithalatı yasaklandı.

* İstanbul'daki grev ve lokavtlar, Sıkıyönetim Komutanlığı'nın iznine bağlandı.

1964- Damga Vergisi ve Harçlar Kanunu TBMM'inde kabul edildi.

* Türkiye, İran ve Pakistan arasında Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği Örgütü kuruldu.

* Ankara Antlaşması yürürlüğe girdi.

1965- SSK Kanunu yürürlüğe girdi.

* Markalar Kanunu yürürlüğe girdi.

1966- Asgari geçim indirimi uygulamasına başlandı.

* Otosan, ürettiği ilk Türk otomobili Anadol'u 26 bin 800 liradan satışa çıkardı.

1967- İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı açıklandı.

* Dövize Çevrilebilir Türk Lirası Mevduat Hesaplarıyla ilgili kararname çıkarıldı.

Altına hücum
1968- Doların altın karşılığı serbest bırakılınca "altına hücum" etkisi yaşandı. Cumhuriyet Altını'nın fiyatı 1 günde 6,5 TL arttı.

* Avustralya'ya işçi kafilesi uğurlandı.

* İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı yürürlüğe girdi.

1969- Hafif bir ekonomik kriz atlatıldı.

* Türk-İş düzenlediği büyük işçi mitinginde hükümeti protesto etti.

1970- Avrupa Para Birimi Sistemi oluştu ve birliğin para birimi (ECU) belirlendi.

* Merkez Bankası'nın işleyişi, görevleri ve yetkilerini yeniden düzenleyen bir yasa çıkarıldı.

* Devalüasyon yapılarak TL/dolar kuru 14.85 TL/dolar olarak değiştirildi.

* Yeni Sendikalar Kanunu'nu protesto için başlatılan işçi eylemlerinde olaylar çıktı

1971- Tüm dünyayı etkileyen dolar krizi başladı.

* Merkez Bankası kambiyo işlemlerini durdurdu.

* İlk kez doların karaborsa fiyatı, resmi fiyatın altına düştü.

* Ankara'da ekonomik zirve toplandı. Hükümete 2 muhtıra verildi.

* Türkiye ile AT arasında Geçici Ticaret Anlaşması yürürlüğe girdi.

1972- Türkiye'nin cari işlem açıkları 8 milyon dolara indi.

* Yatırımların 1971'e oranla yüzde 50 arttığı açıklandı.

* Mali Denge Vergisi tasarısı kanunlaştı. Tasarruf Bonosu kalktı.

* İstanbul Sanayi Odası, Türkiye'nin 100 büyük sanayi firmasını açıkladı.

* Üçüncü 5 yıllık plan kabul edildi.

* Alarko Holding kuruldu.

* Enka Holding kuruldu.

1973- Dünyada Birinci Petrol Krizi patlak verdi

* Türkiye AT ile Karma Protokol imzaladı ve protokolün gereği gümrük indirimlerini yerine getirmeye başladı.

*Toprak ve Tarım Reformu yasalaştı.

* Türkiye-Irak Petrol Boru Hattı Anlaşması imzalandı.

* Rafinerilerin üretimi azaldı, tüpgaz sıkıntısı başladı.

Demokratik haklar askıda
1980- İstikrar Programı uygulamaya kondu.

* 12 Eylül'de askeri rejim iktidara el koydu

* Tüm grev ve lokavtlar ertelendi.

* 705 sendikanın faaliyetleri durduruldu.

* Büyük oranda zamlar yapıldı.

* İthalat rejimi açıklandı.

* IMF ile 3 yıllık stand-by anlaşması imzalandı.

* Bankalar Kararnamesi çıkarıldı.

1981- Hükümet döviz fiyatının belirlenmesini Merkez Bankası'na bıraktı.

* Maliye Bakanlığı, bankerlik yapacaklara anonim şirket kurma zorunluluğu getirdi.

1982-r Banker iflaslarıyla finansal çöküş başladı, büyük bankerlerin iflasıyla sürdü.

* 53 banker hakkında tasfiye kararı çıktı.

* Banker reklamları yasaklandı.

1983- Para piyasası ve bankalar sistemi tekrar denetime alındı.

* Hisarbank ve İstanbul Bankası'nın yönetimine el konuldu.

* IMF, yeni stand-by anlaşmasını onayladı.

* Emeklilik yaşı kadınlarda 45, erkeklerde 50 olarak belirlendi.

* Döviz taşımak serbest hale getirildi.

1984- IMF denetimi ve resmi kaynaklardan verilen krediler sona erdi

* Mal-hizmet ile para-döviz piyasalarında serbestleşme süreci ivme kazandı.

* Özel finans kurumlarının kurulmasına ilişkin tebliğ yayınlandı.

* Katma Değer Vergisi Kanunu kabul edildi.

1985- Türkiye'de KDV'li yaşam başladı.

* Döviz tevdiat hesapları serbest bırakıldı.

* Türkiye'nin ilk hayali ihracat davasında Yahya Demirel 23 yıl hapis cezası aldı.

* İMKB açıldı.

* Özelleştirme çalışmaları başlatıldı.

1986- Bankalararası para piyasası işlemlerine geçildi.

* İMKB'de ilk işlem gerçekleştirildi.

* KİT hisselerinin satışına geçildi.

* Fak-Fuk-Fon yasası kabul edildi.

1987- r Merkez Bankası açık piyasa işlemlerine geçti.

* Yeni vergi düzenlemeleri getirildi ve işçilerle memurlar üzerindeki vergi yükü arttırıldı.

* New York Borsası çöktü.

*Teletaş'ın yüzde 40'ı özelleştirildi.

* Türkiye, tam üyelik için AT'ye başvurdu.

* Süper Emeklilik Yasası devreye girdi.

* İMKB, tarihinde ilk büyük yükselişini yaşadı. Endeks 864,95'e çıktı.

Ekonomide radilkal kararlar
1988- 4 Şubat kararları uygulamaya konuldu. Stagflasyon yaşandı.

* İhracattaki vergi iadelerine son verildi.

* Döviz piyasaları kurumlaştırıldı.

1989- Altın piyasaları kurumsallaştırıldı.

* Sermaye hareketleri serbestleşti ve yabancılar borsaya girmeye başladı.

* İkinci stagflasyon yılı oldu.

* Tam konvertibiliteyi kararı yürürlüğe girdi.

1990- Dövizde sınırlar kalktı.

* İMKB Endeksi 4 bin puan sınırını geçti.

1991- SSCB dağıldı.

* Türkiye için kriz yılıydı.

* İMKB'de tahvil ve bono piyasaları kuruldu.

1992- Karadeniz Ekonomik İşbirliği anlaşması imzalandı.

* IMF, Türkiye ekonomisindeki tehlike sinyallerine dikkat çekti.

1993- Türkiye GATT anlaşmasını imzaladı.

1994- Moody's, kredi notumuzu düşürdü.

* 3 bankanın faaliyetleri durduruldu.

* IMF, stand-by anlaşmasını onayladı.

* Enflasyon yüzde 146'ya çıkarak rekor kırdı.

* 5 Nisan kararları alındı. Kur belirleme sisteminde, işçi ve memur maaşlarında, sosyal sigortalar sisteminde değişiklik yapıldı.

Karaborsa yılları
1974- Kıbrıs Barış Harekatı yapıldı.

* ABD silah ambargosu uyguladı.

* Petrol fiyatlarının patlama hükümeti döviz arayışına soktu.

* Mobil ve BP, Türkiye'ye petrol ithalatını durdurdu.

* Filtreli sigara ve rakı karaborsaya düştü.

1975- r MB döviz rezervlerinin bittiğini açıkladı.

* Dünya Bankası, Türkiye'yi moratoryum durumundaki ülkeler arasına aldı.

* TL devalüe edildi. 1 dolar 15 TL oldu.

1976- 6 bin bayi akaryakıt satmadı.

* IMF heyeti, işçi ücretlerinin dondurulmasını, devalüasyon yapılmasını istedi.

*Türkiye-Irak petrol boru hattı bitti.

*Özel sektöre sigara üretim izni verildi.

* Türkiye AET ile ilişkilerini dondurdu.

1977- İstikrar paketi gündeme geldi.

* Tekel ürünlerine yüzde 160 zam yapıldı.

* İstanbul'da tüpgaz sıkıntısı başladı.

* Yılda bir kereden fazla yurtdışına çıkmak yasaklandı.

* Merkez Bankası, bankalardaki dövize süresiz el koydu. Fakat birgün sonra serbest bıraktı.

1978- Tarımda kriz yılıydı.

* Elektrik kısıntısı başladı.

* Yüzde 33 devalüasyon yapıldı.

* Türkiye'nin 2,5 milyar dolarlık borcunu 7 yıl erteledi.

* Yağ ve şeker karaborsaya düştü.

1979- IMF ile anlaşma gerçekleşti.

* İkinci Petrol Krizi patlak verdi.

* İstanbul'da benzin karneye bağlandı.

* Zonguldak ve Mersin'de yağ bulamayan ev kadınları gösteri yaptı.

*Borç konsolidasyonu başladı, 1980'de devam etti.

Gümrük Birliği'ne doğru
1995- Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşmasını imzaladı.

* Vergi numaralı hayata geçiş başladı.

* İstanbul Altın Borsası açıldı.

1996- AB ile Gümrük Birliği anlaşması yürürlüğe girdi.

*Zorunlu tasarrufların tasfiyesi, tahvil ve bonoların vergilendirilmesi ve geç emeklilik kararlarını içeren tedbir paketi açıklandı.

* Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru hattı yeniden açıldı.

1997- 28 Şubat Krizi ekonomideki kaygıları arttırdı.

* Moody's, Türkiye'nin notunu bir kez daha düşürdü.

* Uzakdoğu borsalarında büyük bir finansal kriz başladı. İMKB bu krizden etkilendi ve fiyatlar yüzde 20 geriledi.

1998- Rusya'daki ekonomik kriz dünyayı sarsarken İMKB etkilendi. Borsa 180 puan birden düştü.

* Petrol Ofisi'nin yüzde 51 hissesi blok satış yöntemiyle özelleştirildi.

* Vergi Yasası kabul edildi.

*Türkbank'ın satışı durduruldu. Bankekspres Mevduat Sigorta Fonu'na devredildi.

* Ekonomik kriz paketi açıklandı.

1999- Stand-by anlaşması gerçekleştirildi.

* Bankalar Kanunu kabul edildi.

* Uluslararası Tahkim'in yolunu açan Anayasa değişikliği kabul edildi.

* Türkiye, AB'ye aday ülkeler arasına katıldı.

* Marmara Depremi ekonomiyi olumsuz etkiledi.

* Esbank, Yurtbank, Egebank, Yaşarbank ve Sümerbank Mevduat Sigorta Fonu'na devredildi...

YARARLANILAN KAYNAKLAR
*Prof.Dr. Gülten Kazgan-Tazminat'tan XXI. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi

* Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi-İletişim Yayınları

* Ege Sanayi Tarihi-EBSO

* Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ekonomisi-Akbank Kültür Yayını

* Globus Dergisi