S A B A H O N L I N E 25.12.1999

Şu an 25 Aralık 1999 - Cumartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

25.12.1999

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

İslam ve sanat
İnsanlar, "sanat" sayesinde Allah'ın nimetlerine ulaşmışlar, hayatlarına kolaylıklar sağlamışlar ve sıkıntılardan kurtulmuşlardır

İslam, insanın maddi ve manevi bütün inanç, söz, fiil ve davranışlarıyla, hayatının her alanı ile ilgilenir. Sanat da bir insan faaliyeti olması hasebiyle, İslam'ın ilgi alınına dahildir. Sanat insan yeteneğinin ürünü, hayalde ve gerçekte bulunan bir güzelliğin, bir duygunun, bir işin, bir düşüncenin hünerli ve uyumlu bir şekilde tezahürüdür.

Sanat; ses ve sözde, el, kol ve vücut hareketlerinde, mimari ve tezyinatta, görme ve işitmede, yazıda ve hitabette kısaca insanın gücü dahilindeki her şeyde nizamı ve güzelliği ortaya çıkarmaktadır.

Cenab-ı Hakk, eşref-i mahlukat olan insana cemal (güzellik), ahenk ve tenasüp kavramlarının mahalli olan sanat eserlerindeki güzellik vakıasını görme imkanını ve bu eserleri takdir etme kabiliyetini vermiştir. Sanat eseri meydana getirmek için gerekli olan; sezgi, hassasiyet, gözlemcilik, lirizm, coşkunluk gibi yetenekleri de bazı insanlara hususi olarak bahşetmiştir.

SANAT SEVGİYİ İLETİR
Cenab-ı Hakk'ın yüce isimlerinden; "Bedi" ve "Vedüd" esmasının tecellileriyle yakından ilgili olan güzel sanatların çeşitli şekillerde, ilahi tebliğatın kitlelere sunulmasında ve ilahi vahyin yüceliğinin sevgi ve güzellik temaları çerçevesi içinde insanlara iletilmesinde çok etkin bir hizmet ifa ettikleri hususu apaçık bir gerçektir.

İnsanı, yeri, göğü yerde ve gökte bulunan bütün varlıkları en mükemmel ve en güzel biçimde yaratan en büyük sanatkar Allah'dır. Kur'an'da;

"Sen dağları görürsün de onları yerinde durur sanırsın. Oysa onlar bulutların yürümesi gibi yürümektedir. (Bu), her şeyi en iyi/en güzel yapan Allah'ın sanatıdır." (Neml, 27/88) buyurulmuştur.

Her türlü varlığa en güzel şekli vererek gerçek sanatı icra eden, kadiri mutlak Allah, insana da bu konuda kabiliyet vermiş ve bu sayede Ademoğlu nice eşsiz sanatları vücuda getirmiş ve getirmeye devam etmektedir.

Sanatta, "güzellik" ön plandadır. Bu itibarla Allah ve Peygamber san'atı ve sanatkarı sever. Nitekim bir hadislerinde Hz. Muhammed (s.a.v);

"Allah sanatkar mümin kulunu sever." buyurmuştur. (Camiu's- Sagir)

İnsanlar, "sanat" sayesinde Allah'ın nimetlerine ulaşmışlar, hayatlarına kolaylıklar sağlamışlar ve sıkıntılardan kurtulmuşlardır. Günümüzde; uçaklar, otomobiller, bilgisayarlar ve bir çok teknik alet insanların hayatını kolaylaştırmıştır. Bütün bunlar, Allah'ın insana verdiği üretme, icat etme ve sanat kabiliyetinin sonucudur.

TASVİRLE O'NA ULAŞMAK
Kendisi eşsiz bir mucize olan Kur'an-ı Kerim'de insanlar tevhit dinine çağırılırken, kainatın yaratılışındaki hikmetlere ve rengarenk bitkilere ibret nazarı ile bakılarak, bu eserlerden müessire, yani yüce yaratıcıya ulaşmak öngörülmüştür. Bu sebeple her sanat eserinde Allah'ı övmeyi ve O'na teşekkürü gerektiren unsurlar vardır. Kur'an'da;

"O'na (Davut Peygambere) savaş sıkıntılarından sizi koruması için zırh yapma sanatını öğrettik. Artık şükredecek misiniz?" (Enbiya, 21/80) buyurularak bu gerçeğe işaret edilmiştir.

Sonuç olarak "Sanat", insanın yeteneklerini kullanarak ortaya koyduğu uyum ve ahenge dayanan bir faaliyettir. Allah, insanları iyiliğe ve güzelliğe çağırmış, kötülük ve çirkinlikten sakındırmıştır. İslam Dini, iyi olanı ve güzelliği temsil ettiği, fert ve toplumların yararına olacak şekilde icra edildiği sürece her türlü görsel, işitsel ve yapısal sanatı, kabul ve teşvik eder.

MEHMET NURİ ÖZTÜRK