Türkiye ile iliþkilerini yeniden canlandýrmaya çalýþan Þeyh Zayed, Türk yatýrýmcýlarý ülkesine davet ediyor

TÜRKÝYE'YE HAYRANLAR
Peki iliþkiler neden kötüleþti? Bunun birkaç nedeni var. Þeyh Zayed, ileri Batý ülkeleriyle çok yakýn iliþkilerde bulunmasýna karþýn Türkiye'ye özel bir hayranlýk duyuyor. Zayed Türkiye'de kendisini çok rahat hissediyor. Bu nedenle Boðaz'da oturmak istedi. Ama Anayasa Mahkemesi kararýyla arazi almasýna izin verilmedi. Zayed hayâl kýrýklýðýna uðradý. Ardýndan Türk basýnýnda kendisiyle ilgili yazýlara içerledi.

HEDEFLERÝ ÝÞBÝRLÝÐÝ
Bunlar görünür nedenler. Ama asýl sorun Türkiye'nin Suriye ile iliþkileri, PKK sorunu Türkiye'nin Irak'a karþý yürüttüðü politika. Þeyh Zayed Arap Birliði'nin içinde. Özellikle Suriye'nin Birleþik Arap Emirlikleri üzerinde aðýrlýðý var. Bu da Þeyh Zayed'in rahat hareket etmesini önledi. Bu sýrada Türkiye'nin Ýsrail'le iliþkilerini geliþtirmesi arayý iyice soðuttu.

Þimdi durum farklý. PKK sorunu çözülme aþamasýnda. Türkiye Suriye iliþkileri eski gerginliðini korumuyor. Irak konusunda yumuþamalar var. Þeyh Zayed bu durumdan yararlanmak ve Türkiye ile iliþkilerini yeniden geliþtirmeyi amaçlýyor.

HER YER TÜRK MALI
Bu nedenle Türk yatýrýmcýlarý ülkesine davet ediyor. Çok hýzlý bir geliþme sürecinde olan BAE'nin ihtiyaçlarý çok büyük. Baþta müteahhitlik hizmetleri olmak üzere, gýda, tekstil, ev eþyasý, her türlü kullaným malýný Türkiye'den almak istiyor. Þu anda Abu Dabi ve Dubai'de pekçok Türk malý satýlýyor. Ama yetkililer "Bu mallarýn belki de tamamý aracýlar sayesinde geliyor. Oysa Türk mallarýný aracý kullanmadan almak istiyoruz" dediler.

KIRGINLIÐA GEREK YOK
Sonuç olarak 4 günlük BAE ziyaretinde Þeyh Zayed ve halkýnýn Türkiye'ye çok sýcak baktýðýný, iþbirliði ve destek istediði izlenimleri aldým. Zaten bizi davet etmelerinin nedeni de bunu daha açýkça anlatabilmek umudunu taþýyordu. Þeyh Zayed yönetimi "Gereksiz kýrgýnlýðýn tamamen ortadan kalkmasý, iki Müslüman ülkenin her konuda en üst düzeyde iliþkide olmasýný diliyoruz" diyor. Kendine güvenen giriþimcilerin Abu Dabi ve Dubai'yi gözardý etmemelerini tavsiye ederim.

Çölde yenen yemeðin zevki baþka
Kenya'da safariye çýkmýþtým. Afrika'nýn savanalarýnda ve ürkütücü ormanlarýnda vahþi hayvanlarý doðal yaþamlarýyla izlemek çok heyecan vericiydi. Bir de çöl safarisini duymuþtum. Anlatanlar "Müthiþ bir keyif" demiþlerdi. Bu nedenle Abu Dabi'ye indiðimiz andan itibaren "Safari yapalým" diye tutturdum. Ama ne yazýk ki programda safari yoktu. "Kendimiz yaparýz" diye düþündük.

Dubai'de Turizm Bakanlýðý'ný ziyaretimiz sýrasýnda Þeyh Halid bin Salem "Size bir de safari programý düzenledik" dedi. Ýki saat içinde bizi otelden almaya geldiler. Ýki Toyota Landcruiser'le yola çýktýk. Umman otoyolunda 45 kilometre kadar gittikten sonra sürücüler yoldan çýktýlar, uçsuz bucaksýz bir çölün baþýndaydýk.

iÇÝMÝZ KUM DOLDU
Arazi araçlarýyla çölde gitmek için lastiklerin havasýnýn inmesi gerekiyormuþ. Sürücüler lastikleri indirdiler ve sonra da "Haydi, þimdi kemerlerinizi sýkýca baðlayýn" dediler. Kemerlerin neden baðlanmasý gerektiðini az sonra anladýk tabii. Çölde arabayla gitmekle su kayaðý yapmak arasýnda bir fark yok. Sürücüler gaza sonuna kadar basýyor, bir kum tepesine týrmanýyorsunuz, sonra bunun iniþi var. Ýnerken hem yürüyor hem kayýyorsunuz, elbette bu arada araba devrilecek diye yüreðiniz aðzýnýza geliyor.

Arasýra araçlardan inip kumlarda koþuyor, tepelerden aþaðý kayýyoruz. Her tarafýmýz kum oluyor ama, o kadar keyifli ki kimse aldýrmýyor bile. Çölün içlerine doðru ilerledikçe adým baþý bir baþka araca rastlamaya baþladýk. Meðer turlar aþaðý yukarý ayný saatlerde baþlarmýþ. Birinci tur sabah yapýlýrmýþ, öðle üzeri de bitermiþ. Ýkincisi ise akþam üzeri saat 16.00'dan sonra baþlarmýþ. 13.00 ile 16.00 arasýnda çölde olmayý kimse pek "akýl kârý" saymýyormuþ. Güneþin batýþý izledikten sonra, kuyruk haline gelen araçlar çöl kampýna doðru yola koyulduk. Kamp çok deðil, bundan 30 yýl önce Bedeviler'in yaþadýðý yerleþim merkezi gibi. Ortasý avlu, çevresine çadýrlar dizilmiþ. Avluyu halýlarla kapatmýþlar, küçük yer sofralarý yapmýþlar.

AFGAN USULÜ FIRIN
Kenara masalar koymuþlar açýk büfe için, bir de Afgan usžlü fýrýn yapmýþlar, adamýn biri hamurlarý açýp açýp fýrýna atýyor, sýcak sýcak pideler anýnda kapýþýlýyor. Derken Arap mezeleri ve et dolu tepsiler servise konuldu. Yer masalarýnda çatal býçakla ama çoðu kez elle yenen yemeðin zevki bambaþka.

BÝrleÞÝk Arap Emirlikleri'nde bütün önemli görevler Þeyh Zayed ailesinin fertleri arasýnda bölüþülmüþ. Ülke de mutlak monarþi var. Seçim yapýlýyor ama bu bir tür atama. Ama kimsenin bundan þikayeti yok, çünkü herkes hayatýndan memnun. BAE'nin en güçlü adamlarýndan biri de Þeyh Zayed'in oðlu 25 yaþýndaki Þeyh Abdullah Bin Zayed El Nahyan. Þu anda Enformasyon ve Kültür Bakanlýðý'nýn baþýnda olan Þeyh Abdullah geleceðin en önemli yöneticilerinden biri olacak. Þeyh Abdullah'la Türkiye iliþkilerini konuþtuk. Þeyh Abdullah "Niçin Ýsrail'e çok yakýnsýnýz, depremden sonra biz de çok yardým ettik ama Ýsrail'in adý çok geçti" diye sordu. Kendisine biraz da diplomasi geleneklerinin dýþýna çýkarak Ýsrail ile iliþkileri anlatmaya çalýþtým. Türk halkýnýn Ýsrail'e ve Arap dünyasýna bakýþýný özetledim. Çok ilgiyle dinledi.

Çölü orman yaptýlar
Görev gereði o kadar ülke gezdim, Birleþik Arap Emirlikleri'ndeki kadar inþaat yapýlaný hiç görmedim. Koca çölün ortasýnda yüzlerce vinç, binlerce iþ makinasý, kamyonlar, çimento makinalarý, saymakla bitmiyor. 1971'de baþlayan "kalkýnma" hamlesi hiç durmadan sürüyor. Çünkü ülke, elindeki büyük maddi imkanlar sayesinde sürekli büyüyor, her þeyi istiyor.

Resmi yetkililerden öðrendiðimize göre, 2001 yýlý sonuna kadar Abu Dabi ile Dubai arasýnda tam 22 beþ yýldýzlý gökdelen otel inþa edilecekmiþ. Bunun yanýsýra 20'nin üzerinde ofis ve konut amaçlý gökdelen inþaatý, yeni otoyollarýn yapýmý da sürüyor. Bütün gelirlerini petrolden elde eden Birleþik Arap Emirlikleri, petrol dýþý gelirler saðlamak için de çeþitli fabrikalar inþa ediyorlar.

Ülkedeki önemli yatýrýmlardan biri de aðaçlandýrma. Çöllerdeki bazý bölümlerde hafriyat yapýlýyor, en üstteki iþe yaramaz kum tesfiye ediliyor, sonra da fidanlar dikiliyor. Çok deðil 15 yýl sonra Dubai ve Abu Dabi'nin etrafý herkesi þaþýrtacak biçimde orman olacak. Þeyh Zayed, aðaçlandýrmanýn ilk denemesini Abu Dabi'de gerçekleþtirmiþ. 1970'lerde tamamen çöl kumu olan Abu Dabi, þimdi yemyeþil. Hatta Abu Dabi'nin reklamý yapýlýrken "cennet bahçeleri" deyimi kullanýlýyor.

Ayrýca Abu Dabi-Dubai otoyolunda da ilginç bir deneme yapýlmýþ. 4 þeritli otoyulun iki tarafýndaki beþer metrelik þerit tamamen aðaçlandýrýlmýþ. Öyle ki pekçok yerde, bu beþ metrenin hemen arkasýndaki çöl görünmüyor, yolda giderken kendinizi tropikal bir ülkede gibi hissediyorsunuz. Para neler yaptýrýyor.

Þeyh Zayed halkýný kolluyor
Þeyh Zayed yönetimi iktidarýný korumak için halkýný "dünyanýn en üst gelir düzeyinde" tutmayý baþarýyor. BAE vatandaþý, bir bakanlýða gidip "Benim iþim yok" derse kendisine mutlaka iþ bulunmak zorunda. Ayrýca ailesiyle oturacaðý ev de bedava veriliyor. Elektrik ve su da parasýz. Vergi yok.

HÝÇ OLAY YOK
BAE vatandaþlarý, ne iþ yaparlarsa yapsýnlar ayda en az 2 bin dolar maaþ alýyor. Buna karþýn yabancýlarýn durumu çok farklý. Ülke nüfusunun yarýdan fazlasý sadece hizmet sektöründe çalýþýyor. Onlarýn maaþlarý yüksek deðil. Örneðin evlerde çalýþan Filipinliler, Taylandlýlar 200 dolar kazanýyor. Ülkede suç oraný neredeyse sýfýr.

Öyle sýký bir denetim var ki, hiçbir yabancý olay çýkarmaya cesaret edemiyor. Çok yabancý olunca konuþulan dil Arapça olmaktan çýkmýþ. Özellikle otel, lokanta, tatil köyü, golf klübü gibi yerlerde çalýþanlar yabancý olduðu için Ýngilizce konuþuluyor.

CAN ATAKLI