S A B A H O N L I N E 04.10.1999

Şu an 4 Ekim 1999 - Pazartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

04.10.1999

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

© Copyright 1999
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

"Iğdır usulü" Karides kebabı
"69 bin nüfuslu Iğdır'da geçen yıl tam 50 ton karides yendi" Bu bir espri değil. Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın sınır ticareti rakamlarına göre gerçek.

Doğu ve Güneydoğu sonunda çağ atladı. Ankara, İstanbul ve İzmir'de ancak lüks restoranlarda bulunabilen karides ya da kereviti Doğu ve Güneydoğu'lu her gün yiyor. Üstelik yılda 50 ton birden tüketiyorlar. Adeta karides, kerevit ya da kivi olmadan sofraya oturmuyorlar.

Bunu nereden mi çıkarıyoruz; Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın açıkladığı sınır ticareti rakamlarından. Devletin resmi kayıtlarına göre, sadece o yörenin ihtiyaçları için yapılması gereken sınır ticareti kapsamında Doğu ve Güneydoğu'ya tonlarca karides, kivi ya da kerevit gibi mallar giriyor.

Oysa iş ve aş olmadığı için sürekli batıya göç veren bu bölgelerde, ateş pahasına satılan bu malların böylesine bol tüketilmesinin imkansız olduğunu en cahil insan bile düşünebilir.

Nitekim sınır ticaretinde işin çığrından çıktığı Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler'in dikkatini çekti. Keçeciler belgeleri toplayıp konuyu Bakanlar Kurulu'na getirdi. Sonrası malum. Konu Milli Güvenlik Kurulu'na geldi ve bir çözüm bulunması istendi.

Kurul, konuya dikkat çekerken gerçekten haklıydı. Çünkü işin gerçeğinde sınır ticareti adı altında yüzde 40 vergi indirimi ile getirilen lüks tüketim maddeleri, İstanbul ya da İzmir'deki lüks restoranlarda satılıyor.

Bu gayrı resmi olarak herkesin bildiği bir gerçek. Yine de resmi kayıtlar, 69 bin Iğdırlı'nın geçen yıl 50 ton karides, 50 ton kerevit, 50 ton ceviz içi ve 100 ton balık yediğini, 198 bin Şırnaklı'nın ise 50 bin ton hurmayı gövdeye indirdiğini gösteriyor.

MAKSAT MEZE TİCARETİ
Bu çarpık tablo, 23 Aralık 1998 tarihinde çıkarılan kararname ile Bulgaristan, İran, Irak, Nahcivan, Gürcistan ve Suriye'yle sınır ticareti yapılmasına izin çıkmasından sonra oluştu. Kararname kapsamında, komşu ülkeden mal alıp satacak tüccara yüzde 40 vergi indirimi tanındı. Bundan yararlanan tüccar ise, sınır komşusu ülkelerden ihtiyaç maddelerini değil lüks sofraların mezelerini getirdi.

Sonra sınır ticareti yapılan ilin dışına çıkarılması yasak olmasına rağmen bu besinler, büyük tüccarlara devredilip, genellikle Boğaz'daki lüks restoranlara gönderildi. Sonuçta da sınır ticareti kapsamında geçen yıl 300 milyon dolarlık ithalat yapılırken, ihracat sadece 16 milyon dolar oldu.

MÜSTEŞAR NE DİYOR?
Sınır ticareti ile birileri zengin olurken Gümrük Müsteşarı Ramazan Uludağ sadece dert yanmakla yetindi. "Benim mali durumum karides almaya müsait değil, kivi de soframda bulunmaz" diye yakınan Uludağ, "Ama kayıtlara bakarsanız Iğdırlı vatandaşların her biri yılda 7-8 kilo karides ve deniz ürünü yiyor. Ağrılı da geçen yıl 500 ton kivi tüketmiş. Ne diyeyim. Hepsine afiyet olsun" diyor. Uludağ'ın konuyla ilgili diğer görüşleri şöyle:

"Sınır ticareti Dış Ticaret Müsteşarlığına verilmiş. 13 sınır kapısından sınır ticareti yapılabiliyor. O malın il dışına çıkmaması lazım ama kontrol edilemiyor. Gümrük denetim yapamaz. Adamın elinde belgesi varsa sınır ticareti yapar, engelleyemezsiniz. Mühim olan il dışına çıkartmamak. Bunu da emniyetin yapması lazım."

Hangi il ne yedi?
AĞRI: (Nüfus 210.113 kişi)

Bin ton badem içi, bin ton bal, 2 bin ton ceviz içi, bin ton erik, 6 bin ton hurma, bin ton kahve, 4 bin ton karpuz, 3 bin ton kavun, 500 ton kivi, 200 ton kuşburnu, bin ton şeftali, bin ton vişne kurusu, bin ton vişne, 5 bin ton nar.

GAZİANTEP: (Nüfus 881.862 ) Bin ton badem içi

HAKKARİ: (Nüfus 130.523 kişi)

60 ton bal, 220 ton hurma, 440 ton karpuz, 440 ton kavun, 22 ton kiraz, 100 ton kivi, 440 ton nar, 440 ton şeftali, 220 ton taze üzüm.

VAN: (Nüfus 370.900 kişi)

5 bin ton bal, bin ton ceviz, 2 bin ton erik, 6 bin ton karpuz, 5 bin ton kavun, 250 ton kivi, 2 bin 500 ton nar, bin 500 ton şeftali.

ŞIRNAK: (Nüfus 198.747 kişi)

Bin ton erik, 2 bin ton havuç, 50 bin ton hurma, 3 bin ton karpuz, 3 bin ton kavun, 500 ton mantar, bin ton nar, bin ton şeftali, 700 ton vişne,

ARDAHAN: (Nüfus 34.204 kişi)

Bin ton ham deri. 100 ton maden suyu.

IĞDIR: (Nüfus 69.103 kişi)

50 ton bal, 100 ton balık, 50 ton ceviz içi, 50 ton karides, 50 ton kerevit, 200 ton maden suyu

KİLİS: (Nüfus 67.380 kişi)

20 ton çikolata, 10 ton kahve, 5 ton karabiber.

Devlet işe el koydu
IĞDIRLILAR'IN karides ve kerevit yemekten zafiyete uğramasının önünü Gümrüklerden sorumlu Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler kesecek. Konuyu Milli Güvenlik Kurulu'na kadar getiren Keçeciler, "Bu işin peşini bırakmayacağım" dedi. Keçeciler, muharimize yaptığı açıklamada şu sözleri verdi:

"Sınır kapılarında yapılan adeta sınırsız ticaret sonucu, dış ticaretimiz tehdit altında. Yerli üretici de bu çarpık ticaret yüzünden haksız rekabetle karşı karşıya. Sorunları tespit ettim. Yakın zamanda ciddi önlemler alıp bu rezaleti sona erdireceğim."

Emin ÖZGÖNÜL