Güzel Türkçe doğru imla...
Hasan Ali Yücel'in altmış yıl önce yazıdığı "Türkiye'de Orta Öğretim" başlıklı eserini okuyorum. İnsanı büyüleyen tespitleri ve şaşırtan eleştirileri var.
Türkçe'nin 120 yıllık macerasını ibretle izliyorsunuz.
İstibdadın son yıllarında Fransızca hayranlarının baskısıyla Türkçe'nin ders programından çıkartılması gündeme gelmiş. Bazıları "şeriatın dilidir" gerekçesiyle resmi dil olarak Arapça'yı önermişler. Kimileri Farsça'nın peşine düşmüş... "Yahu dilimiz Türkçe'dir" diyeni çıkmamış...
Derken fen dersleri merakı başlamış. Türkçe yerine matematik dersleri konmuş. Türk dili üvey evlat gibi kenara itilmiş...
Hasan Ali Bey, Türk dili konusunda meşrutiyetin, cumhuriyetten daha duyarlı davrandığını söylüyor. Beş yaşındaki meşrutiyet, yetmiş beş yaşındaki cumhuriyetten çok daha ciddi şekilde Türkçe'ye sahip çıkmış.
***
Bugün dünya üzerinde 3000'den fazla dil konuşulmakta. Bunun 100 kadarı devlet dili. 100 değişik dilin 15 tanesi uygarlık, bilim ve kültür dili sayılıyor. Türkçe bunlar arasında onurlu bir mevkiye sahip.
Pekiyi Türkçe'nin sorunu nedir?
Son olarak Yıldız Üniversitesi'nce düzenlenen toplantıda Türkçe'nin sorunları tartışıldı. Ortaya çıkmış bir sonuç bildirgesi yok. Yani Türkçe'nin durumu hedef belirleyen yöntemle ele alınmıyor.
Önceki gün Milliyet'te Meral Tamer'in sütununda Cumhurbaşkanlığınca gönderilen tekzip yayınlandı. Tekzipteki imla yanlışları hayret verecek düzeydeydi. Böyle bir tekzip, köşkün onayı alınmadan veya donanımlı danışmanlara gösterilmeden mi gönderilmiştir?
TBMM genelgelerinde, başbakanlığın yayınladığı belgelerde devlet, millet, ulus, ülke, vatan, bakan, başbakan, cumhurbaşkanı, vb., kelimeler ortaokul öğrencisini güldürecek imla yanlışlıkları ile yazılıyor. Yetkililere sorduğunuzda; aldığınız cevaplar ürkütücüdür: "Bunlar kutsal kavramlardır; büyük yazılmalıdırlar..."
Hele anayasanın imlası, Türkçe ayıbının sanki şaheseridir.
Balığın nereden koktuğu belli...
***
500 bin kelimelik İngilizce'ye, 400 bin kelimelik Almanca'ya karşılık, Türkçe'nin 90 bin kelime olduğu söyleniyor. Ahmet Hamdi Tanpınar 18 bin kelime, Yahya Kemal 17 bin kelime ile konuşurmuş. Dağarcığın zenginliğini düşünebiliyor musunuz?
Günlük yaşamın bütün değerlerini kavrayan ve meselelere aydın yaklaşan bir donanımlı siyasetçinin 1000 kelime ile konuştuğu söyleniyor...
Orta eğitimli bir Anadolu delikanlısı 240 kelime ile konuşuyormuş. Güneydoğu beldelerinde bu sayının 150'ye düştüğü görülmüş.
Meydanlardaki Türk siyaseti 500 kelimeye sığdırılmış.
***
Geçenlerde Yapı Kredi Kültür Yayıncılık yöneticileri Enis Batur ve Özalp Birol ile Türkçe'nin sıkıntılarını tartışıyorduk. Enis Batur, Türkçe'nin geleceği için "edebiyat liseleri" açılmasını önerdi. Bu liselerde, kültüre sahip çıkmanın, eskiyi okumanın, anlamanın, kavramanın ve günümüze aktarmanın disiplininde öğrenci yetiştirilmesini belirtti.
Hasan Ali'nin özetlediği 120 yıllık orta öğretim maceramız henüz son bulmuş değil. Hâlâ Türkçe'ye sahip çıkma ahlakımız ve cesaretimiz yok... Son yıllarda çocuklarımıza İngilizce öğretmek için Anadolu liseleri, matematik öğretmek için fen liseleri açtık. Bunları en itibarlı okullar olarak sunduk. Bu okullara girmek için çocuklarımızı yarışlara soktuk.
Pekiyi Türk kültürünü öğretmek için neden edebiyat liseleri açmayı düşünmüyoruz? Eğitim Bakanı Bostancıoğlu, "İyi edebiyatlar ancak köklü kültürel dillerden doğarlar; kabile dillerinden doğmuş tek örnek gösteremezsiniz" diyor. Dediği doğrudur ve sözünü gerçekleştirmek imkanı sadece kendi elindedir.
Türkçe'yi çağdaş uygarlığın gereklerini karşılayacak düzeye yükseltmek ve ana öğeleri öz Türkçe olan ulusal bir dil yaratmak ve zaman içinde onu evrenselliğe ulaştırmak hedefi bunu gerektiriyor.
