Uzun süre siyasi sansürle yaşamış bir toplumuz. Üstelik, okuma yazmayı da yeni öğrendik. Bilimsel düşünce ile tanışıklığımız da pek eskiye gitmiyor. Zaten bilimin gelişmesine de bir katkımız olmamıştı.
O nedenle ağızdan kulağa haberlere düşkünlüğümüz vardır. Kaynağı belli olmayan haberler inanılmaz bir hızla toplumda yayılır. Aniden herkes aynı şeyi konuşmaya başlar.
17 Ağustos'tan bu yana Türkiye "şu tarihte deprem olacakmış" rivayetleri ile çalkalanıyor. Derken bir gün aniden oluyor. Bakıyoruz ki kimse öngörmemiş. Ama bir sonraki rivayete gene inanılıyor. Dün Murat Yeşildere'den mesaj geldi. Durumu çok hoş bir şekilde özetlediği için sözü ona bırakıyorum.
"Bu akşam oynanacak Galatasaray-Hertha Berlin maçını Galatasaray 3-1 kazanacakmış. Malezya TV'si altyazı ile duyurmuş. Maçı izlemenize gerek yok; o saatte sokağa çıkıp kalabalık edin.
Bu haftanın sayısal loto sonuçları da belli. CNN vermiş ama sadece beş rakamı alabildik. Dalga geçmeyin, medyum Keto da doğruladı. İsteyenlere özel mesaj atarlarsa kazanan sayıları verebiliriz"
Devalüasyon geliyor
Rivayet sadece deprem için çıkacak değil ya. Ekonomi de nasibini alıyor. Bildim bileli, ortalama üç ayda bir "devalüasyon olacakmış" diye fısıltı gazetesi canlanır. Şu sıralarda devalüasyon söylentilerinin yoğunluğu gene artmaya başladı. Herkes kendine göre nedenler sayıyor. Bazıları doğrudan depreme bağlıyorlar. Aradaki nedensellik ilişkisi pek açık değil ama, madem ki deprem oldu, mutlaka da devalüasyon da olura getiriyorlar.
Bir de "kökten devalüasyoncular" var. Bunlara göre TL aşırı değerli. Yani, bu döviz kurunda Türkiye'nin ihracatı düşüyor, ithalatı ise patlıyor. Sayıların tam tersini gösdiğini hatırlatıyoruz. İkna edemiyoruz. Bu tür hurafe ve rivayetlere inanmakla eğitim düzeyi arasında da bir ilişki kurmak çok zor. Devalüasyonun mutlaka geleceğine kesin gözle bakanlar arasında formel iktisat eğitimi görmüş olanlar da çok. İyice uçuk hipotezlerle de karşılaşıyoruz. IMF'le "stand-by anlaşması" imzalanınca mutlaka devalüasyon yapılacağını söyleyenler var. IMF'in metinlerinde ise TL'nin düşük değerli olduğu yazıyor. Enflasyonla mücadele için bir miktar değer kazandırılması talep ediliyor. Gel de çık işin içinden...
Rivayetler ne derse desin, önümüzdeki dönemde TL'nin döviz sepeti bazında değer kaybı TEFE enflasyonuna yakın ya da altında seyredecektir. Böyle biline...
Ekonomi canlanıyor
Yılbaşından bu yana sürekli ısıtılıp piyasaya sürülen bir başka rivayet var. "Kriz dibe vurdu; ekonomi canlanmaya başladı". Bir süre böyle gidiyor. Sonra yeni bir istatistik yayınlanıyor. Öyle olmadığı anlaşılıyor.
Temmuz ayında yayınlanan Haziran sanayi üretimi endeksi, bir önceki yıla kıyasla küçük bir artış göstermişti. "Canlanmacılar" bayram yaptı. Geçen hafta Temmuz sanayi üretimi yayınlandı. Gene düşmüş. Hani ekonomi canlanıyordu? Tıs yok. Gelişmiş ülkeler bilgi toplumuna doğru gidiyor. Azgelişmiş ülkeler ise "rivayet toplumu" aşamasında kalıyor. Sahi, son rivayeti duydunuz mu?
