Deprem Vakfı
Vakıf, yapıların gelecek depremlere göre güvenliğini saptayacak teknolojiye sahip. Aynı zamanda depremden zarar görenlerin yeniden oturulabilirliği de test edilebiliyor. Vakıf Başkanı Prof. Dr. Rıfat Yarar, deprem ülkesi Türkiye'de, talepleri karşılama sorunu yaşaması gerekirken, aksine varlık savaşı veriyor. Yarar, "İnsanlar çocuklarıyla yaşayacağı binanın estetiğine bakıyor da, sağlamlığını merak etmiyor" diyor. Vakıf şöyle çalışıyor:

r Bina sahibi (0212 285 38 49) no'lu telefondan vakfa ulaşıyor. Evinin gelecek depremlere göre güvenli olup olmadığını öğrenmek istiyor.

r Vakıf elemanlarını görevlendiriyor, evin projesi isteniyor. Daha sonra beton malzeme örneği alınıyor. Projede alınan mukavemet, laboratuvarda test ediliyor. Demirler projeye uygun kullanılmış mı, ona bakılıyor. İstenirse binanın temel durumu da sondajla saptanıyor.

r Laboratuvar testleri 1 hafta sürüyor. Vakıf test edilecek binanın her metrekaresi için, yapılacak işleme göre 2-5 dolar arasında değişen ücret talep ediyor. 100 metrekare alan üzerindeki 5 katlı bir apartmanın tamamı test edilecekse hesap 500 metrekare üzerinden yapılıyor.

r Eğer depremden hasar görmüş bina ile ilgili bilgi isteniyorsa, vakıf bir uzmanı görevlendirip, olay yerine gönderiyor. Bu inceleme diğerinden daha kısa sürüyor.

Türk Loydu Vakfı
1962 yılından beri gemilerin yapısal güvenliğini test eden bu vakıf, aynı teknoloji ile binaları da inceleyebiliyor. Genel Müdür Ali Eser, "Gemiler en komplike binadan çok daha karışık bir yapıdır. Hem yapısal emniyet hem de can-mal güvenliği açısından depremden öte şartlara maruzdur. Oradaki sistem aynen karaya uygulanabilir" diyor. Yıllardır vakfın görevlendirilmesi için resmi bir yetkilendirme talep eden Ali Eser, şimdi "Yetkilendirme şart değil, biz vatandaştan talep olursa yine gideriz. Üniversiteler ve laboratuvarlarla özel anlaşmalarımız var, zemini de analiz edebiliriz" diyor.

Vakıf geçmişte, fabrika yapıları, enerji santralları, doğalgaz boruları, petrol boru hatları, otoyol gibi alanlarda çalışmiş. Tarsus-Gaziantep otoyolunun yüksek viyadükleri ile TPAO'nun Silivri'deki deniz platformunda, doğalgaz çıkarma çalışması öncesi kontrolleri de yapmış. Türk Loydu Vakfı'nın bina yalıtımı, ses seviyesi ve elektrik kablosunun ölçüsüne değin standartları var.

Bu bir ağ
Ali Eser, vakfın denetimlerde izleyeceği yolu şöyle anlattı:

* Proje uluslararası standartlara uygun mu? Tekniğe uygun mu? İşler bu projeye göre yapılıyor mu? Ona bakılır.

* Kamyonla gelen demirden parça alınıp, betonun ve çimentonun cinsi kontrol edilmeli. Ve bu süre içinde de inşaatın başında sürekli bir eleman bulunmalı. Malzemenin uygun olmadığı saptanırsa yapılan bölüm kırdırılmalı.

* Demir paslıysa beton tutmaz. Demir bu amaçla kontrol edilmeli.

* Kumun, çakılın mıcırın ölçüleri de standartlara göre kontrolden geçirilmeli.

* Bina yapıldıktan sonra belli bir süre kalitesinin devamlılığı kontrol edilmeli.

* Son aşama işin sigortalanması, sigorta şirketi kontrollerin belgesini gördüğü zaman prim de düşer.

Bu çalışmanın maliyeti, bir konutta toplam maliyetin yüzde 3-4'ünü buluyor. Ancak standart zemin ve malzeme kullanılan büyük sitelerde konut başına maliyet yüzde 1'e kadar düşüyor.

Ev alırken dikkatli olun!

Daİre ve gayrimenkul almak çocuk oyuncağı değil. Uzmanlar, müşterinin gayrimenkule ilişkin sorularının artık değişmesi gerektiğini söylüyorlar. Talep sorgularsa, belki arz da kendine çeki düzen verir... İşte dikkat edilmesi gerekenler:

* Bağımsız tapu olması

* Projelerde oda tasdiki bulunması

* Ruhsat ve iskan bulunması

* Hazır beton irsaliyelerinin görülmesi ve fotokopilerinin alınması

* Bina seçiminde olabildiğince az katlıların seçilmesi

* Binalarda konsol ve çekme olmaması, binaların 10 yıldan daha eski olmaması

* Bağımsız bir kuruluşa ve proje bürosuna statik hesapların gösterilip görüş alınması

* Binanın yapılış süresinin iyi takip edilmesi (1 yıldan az 2 yıldan uzun sürmemiş olması)

* Tavanın asmolen olmaması, mümkünse klasik kirişli plak döşeme olarak inşa edilmiş olması

* Binanın merdiveninin eğik plak olarak betonarme yerinde dökme olarak inşa edilmiş olması (Merdivenin yığma veya prefabrik olması deprem halinde risk doğurur)

* Gayrimenkulün mümkünse riskli arazide, fay hattına-heyelan bölgesine yakın alanda olmaması

* Arazinin kot farklarının (eğimi) fazla olmaması

* Ulaşım yollarının düzgün olması