İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Başkanı Osman Birsen, sermaye piyasasının en büyük rakibinin Hazine olduğunu belirtti. Birsen, finans dengesinde iki temel problem olduğunu belirterek "Bunlardan birincisi yüksek reel faizler, diğeri de uzun vade sorunudur. Bu borsayı menfi yönde etkiliyor. Gelişmekte olan ülke piyasaları bu sorunlar olmadan gelişirken bizim sermaye piyasamız bu koşullar altında gelişti. Ama bu şartlar altında gelişmenin uzun süreli olacağını beklememek lazım" dedi.

Sermaye Piyasası Kanunu'nda eksik bulduğunuz yerler var mı?

Elbette bazı mevcut sorunlar var. Ama ben daha çok yapısal değişiklikler üzerinde durmak istiyorum. Hukuki yapılar ne kadar güçlü olursa olsun, esasta bazı eksiklikler varsa uygulamalara aksediyor. Benim bu çerçevede gelişme ihtiyacına işaret ettiğim alanlar var. Birincisi piyasanın derinleşmesi. Önümüzdeki fırsatları değerlendirmeliyiz. Geçen yıl yaşanan kriz bu gelişmeyi durdurmadı ama ciddi şekilde sınırladı.

Bu sorun artık yalnız sermaye piyasasının sorunu ya da onunla ilgili bir sorun olmaktan çıktı. Finansman açısından iki temel özellik dikkati çekiyor. Birincisi vade ikincisi kaynağın maliyeti, yani faizlerin yüksekliği. Bu iki konu da çok önemli. Bu alanlarda gelişme sağlanması lazım. Sermaye piyasamızın bu güne kadar gösterdiği gelişme bu iki konunun ağır menfi etkisi altında gerçekleşti. Bir çok borsa ya da sermaye piyasası bu iki noktadan yara almaksızın gelişmesini sürdürüyor. Biz ise Hazine'nin çok yüksek reel faiz verdiği bir ortamda rekabet etmek durumunda kalıyoruz.

Vade kısalığı da işin ikinci dikkat çekici yanı. Hisse senedi piyasalarındaki akışkanlıktır yatırımcıyı bu tarafa yönelten. Para piyasalarında da aynı tarzda bir yapı olursa iş iyice karmaşıklaşıyor.

Sermaye piyasamız bu koşullar altında önemli gelişme gösterdi ve hala da gösterilyor. Ama bu mücadeleyi sürekli yapmasını beklememek lazım. Bazen nefesinin kesildiği dönemler oluyor.

Yabancılar azınlık hissedarların haklarına büyük önem veriyor. Bu sizle ilişkili değil ama sizi de etkiliyor. Bu sorun nasıl çözülür?

Azınlık hakları gündemde olan bir konu. Sermaye Piyasası Kanunu'nda buna yönelik düzenlemeler var. Ticaret Kanunu'nda da düzenlemeler var. Bunu halka açık şirketler çerçevesinde yeniden düzenleyip, daha geniş plana yaymak gerek. SPK'nın da böyle bir yaklaşımı var.

Azınlık haklarının geliştirilmesi önemli bir konu olmakla beraber tamamiyle çözüm olması mükün değil. Bunun daha ileriye götürülmesi ancak idari kararlarla oluşturulabilir. Son zamanlarda bu konuda tartışmalar var. Ben bu tartışmaları yararlı bulmakla birlikte, sermaye piyasamızın o kadar da kötü tanıtılmasından hafif bir üzüntü duyuyorum. Bazı konularda geliştirilmeye muhtaç. Güçlendirilmesi gerek. Ama bugünkü piyasanın hukuk dışı olduğu gibi bir anlayışa katılmak mümkün değil.

İMKB bugün ne durumda, nasıl bir gelişme izledi?

Bugün bütün olumsuz şartlara rağmen işlem hacminde yüzde 20'lik bir artış var. Nisan-Mayıs aylarında bu daha iyi de oldu. 350-400 milyon dolar seviyelerine kadar çıkan işlem hacimleri oldu. Geçen yıl bu 284 milyon seviyelerindeydi.

Geçen yılı bir test olarak kabul ederseniz, bu testi başarıyla geçen gelişmekte olan bir piyasayız. Öte yandan Rusya krizi nedeniyle önemli kayıplar oldu. 1999'un ilk 5 ayında bu kaybı telafi ettik sayılır.

Özelleştirme bizim için bir fırsat. Bazen borsaların büyük özelleştirmeleri kaldıracak deneyimi olmadığı yönünde eleştiriler alınır. Bu görüş, statik açıdan bakılırsa doğru ama dinamik açıdan bakarsanız, yeni yatırımcıları piyasaya çektiği için pek doğru bir eleştiri değil. THY, Telekom bunların en başında sayılabilecek özelleştirmeler. Buradaki gelişmeler borsaya ve morallere etki edebilecek seviyede.

Bu gerçekleşirse yankısını dışarda bulmanın imkanı var. Bizim piyasadaki hisse senetlerinin yüzde 50'si yabancılara ait. Hatta bu halka açılmanın ilk zamanlarında yüzde 60-70 seviyelerinde. Demek ki dışarda talep var. Hatta kriz zamanında bile yüzde 40'ın altına düşmedi. Biz kendi payımızı ne kadar artırırsak ondan daha çok yabancı gelecek. Dünya sermaye hareketlerindeki payımız o kadar küçük ki bunu fevkalade büyütme şansına sahibiz.

Bizim büyük bir ekonomimiz, büyük şirketlerimiz var. Ama dünyada artık piyasaya kazandırılabilecek büyük yeni şirket yok. Ekonomi büyüklükleri sınırlı. Halbuki bizde bu şans hala sürüyor. Borsaya kazandırabileceğimiz bir çok büyük şirket var.