Katolik ve Protestanlar, ya 18 Temmuz'a kadar anlaşacaklar ya da Kuzey İrlanda anayasası feshedilecek

Neden anlaşamıyorlar?
İhtilafın çıktığı nokta, 2 kilit konuda hangi tarafın daha önce taviz vermeye başlayacağından kaynaklanıyordu aslında. Sinn Fein tarafından desteklenen ve Kuzey İrlanda'yı yönetecek Katolik-Protestan kabine mi ilk olarak oluşturulacak? Yoksa Ulster Unionists'in istediği gibi başta IRA olmak üzere paramiliter gruplar silahlarını mı bırakacaktı? Taraflar bu zamanlama konusunda 5 gündür uzlaşma arıyordu. Her iki taraf da tavizi vermek istemiyordu. Ancak dün ve bugün Protestanlar'ın yürüyüş günleriydi. Orange Order grubu her yıl portakal renkli fularlarını boyunlarına asar ve Katolik mahallesinin de dahil olduğu parkurda yürüyüşlerini yapardı. Bu yürüyüşler birçok yıllar kanlı olaylara sahne olmuştu. Gerçi bu yıl İngiliz hükümetinin emriyle yürüyüş yasaklandı. Ancak görüşmelerin tıkanmasıyla gerilim gitgide tırmanıyordu. İşte bu noktada Blair ve Ahern ağırlıklarını koymak zorunda kaldılar. Katolik ve Protestan taraflara ültimatomu verdiler.

Buna göre İngiltere 18 Temmuz'da Kuzey İrlanda yönetimini Protestan ve Katolikler'den oluşacak partilerarası bir komiteye devredecek. Aynı gün IRA elindeki silah ve cephaneleri iade etmeye başlayacak. Tüm terörist silahlarının iade işlemi 2000 yılı Mayıs ayında tamamlanmış olacak. Taraflar bu planı kabul etmezler veya silahların iade işlemi zamanında tamamlanmazsa bir yıl önce imzalanan ateşkes ve barış anlaşması bozulacak.

Silah kontrolü
Terörist silahlarının iadesi General John de Chastelain komutasında kurulan uluslararası gözlemciler tarafından kontrol edilecek. Katolik ve Protestan teröristlere ait silahlar ve cephane özel olarak kurulan askeri merkezlerde imha edilecek.

Teröristlerin tüm silah ve cephaneden arındıkları gözlemciler tarafından onaylandıktan sonra partilerarası komisyon başkanlığı Kuzey İrlanda parlamentosunun ön hazırlıklarına başlayacak. Bunu referandum ve seçimler izleyecek. Her şey yolunda giderse Katolik ve Protestanlar arasında 30 yıl süren ve binlerce kişinin hayatına malolan kanlı savaşın izlerini tarih sayfalarında bırakacak ilk adımlar atılmış olacak.

EN KRİTİK GÜN
KUZEY İrlanda'da bir yanda barış için adımlar atılırken diğer yanda Protestan ve Katolikleri birbirinden ayıran sokaklar barikatlarla çevriliyor. Gergin durum nedeniyle Protestan Orange Order grubunun geleneksel yürüyüşünün yasaklanması Kuzey İrlanda'yı her an patlamaya hazır canlı bir bomba durumuna soktu. Katolik ve Protestan sokakları tel örgüler ve barikatlarla birbirinden ayrıldı. 17 bin askerden oluşan İrlanda Kraliyet askeri birliklerinin yanısıra 2 bin kişilik silahlı özel tim 24 saat devriye geziyor. Belçika polisinden kiralanan tazyikli su püskürtücüleri, yüksek frekanslı titreşim veren zırhlar, polis ve askeri araçlar muhtemel bir çatışmaya karşı alarmda. Askeri birlikler 50 helikopterle alarmda bekliyor. Bir yanda barış diğer yanda savaş hazırlıkları ile Kuzey İrlanda 30 yıllık terör dolu kanlı tarihinden uzaklaşmaya çalışıyor.

Jan DEVLETOĞLU (LONDRA)