 |
 |
| 26.06.1999 |
| Anasayfa |
| Son Dakika |
| Haber İndeksi |
| Yazarlar |
| Günün İçinden |
| Politika |
| Ekonomi |
| Dünyadan |
| Spor |
 |
| Magazin |
 |
| Siber Haber |
 |
| Sofra |
| Bizim City |
| Sizinkiler |
| Para Durumu |
| Hava Durumu |
| Bayan Sabah |
| İşte İnsan |
| Astroloji |
| Reklam |
| Sarı Sayfalar |
| Arşiv |
| Hazırlayanlar |
| Sabah Künye |
| E-Posta |
|
|
|
|
|
|
| Win-Turkce US-Ascii |
| © Copyright
1999 MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. |
İşte ilk tablo
Devlet üniversitelerinin "sayısal" bir fotoğrafını çekelim. Bakalım, hem kendi aralarında hem de dünya içindeki yerleri nasıl?Cektiğimiz fotoğraf öyle bir fotoğraf olsun ki, hem ülkemizdeki üniversiteleri birbiriyle kıyaslasın hem de Türkiye'yi, gelişmiş "Batı ülkeleri" ile karşılaştırsın... Bugünkü dizimize, bir tek subjektif görüş eklemeden, sözü "sayılara" bırakıyoruz: Kaybolan Yıllar Üniversite sınavına bu yıl 1 milyon 500 bin öğrenci girdi. Bunların ancak 300 bini bir okula girebilecek... Ancak 140 bin civarında bir grup da fakülteye girecek. Açık öğretim bütün gelişmekte olan ülkelerde mevcut, ama biz şimdilik açık öğretim verilerini, ki 500 bin civarında öğrenciyi istihdam etmektedir, bir kenara bırakıyoruz.
Üniversite kapısından 1 milyon 200 öğrenci geri dönüyor. 1 milyon 200 bin kayıp yıl! Kayıp yıl, çünkü, üniversite sınavlarında en büyük başarıyı, birinci kez kazanmayıp da yeniden sınava girenler elde ediyor. Bir yıl kaybettikten sonra... Ayrıca bu gerçek, lise öğreniminin başarı derecesinin düşüklüğünü de gösteriyor. Üniversiteye giren öğrencilerin ise ancak yüzde 10'u istediği fakültede okuyabiliyor. Demek ki, kazananlar da tam istedikleri branşlara yerleştirilemiyor. Üniversiteli nüfusu 5 milyon 17-21 yaş, üniversite çağı nüfusumuz 5 milyon...
Nispeten iyi bir fakülteye girenlerin sayısını "en fazla" 50 bin olarak kabul edersek, bu nüfusa göre yükseköğrenimde "mutluluk payı" yüzde 1 olmaktadır. Şimdi bakalım, üniversite mezunu olanlar, nereden nasıl geliyorlar, ve üniversite çağı nüfusunun kaçta kaçını oluşturuyorlar? 14 yıl önce ilkokula kaydolan 1 milyon öğrenciden kaçı üniversite kapısına kadar gelebildi? Bunların kaçı mezun olabildi? İlkokula giren öğrenci: 1.000.000 Bunlardan mezun olan öğrenci: 950.000 Bunlardan ortaokula kayıt olan öğrenci: 485 bin. Okumayı bırakan öğrenci: 465 bin.. Ortaokulu bitiren öğrenci: 385 bin. Bunlardan liseye kaydolan öğrenci: 335 bin... Liseden mezun olan öğrenci: 235 bin. Yüksek öğrenime kaydolan öğrenci: 145 bin... Yüksek okuldan mezun olan öğrenci: 80 bin... Sonuç: 14 yıl önce maratona başlayan 1 milyon öğrenciden ancak 80 bini, yani yüzde 8'i yüksek okul mezunu olabiliyor. Arada yarıştan kopanların oranı ise yüzde 92... Üniversite mi, yüksek lise mi? 1974'de 226 bin adaya karşılık 1999'da 1 milyon 500 bin öğrenci üniversite kapısına dayandı.
Bu büyük kitle gerçekte "kaliteli beyin" yetiştiren bir fakülteye değil, "yüksek lise" denebilecek bir sisteme hücum ediyor. 1994'ten önce kurulmuş üniversiteler içinde (Vakıf üniversitesi Bilkent de dahil edilmiştir), 12 kritere göre yapılan bir "kalite" sıralamasında, 100 üzerinde 50'den fazla not alanların sayısı, 12 tane. Bu sıralama şöyle: Bir vakıf üniversitesi olan Bilkent, Türkiye kalite listesinde birinci sırada... Bu gerçeği, sonradan kurulan vakıf üniversitelerinin hızla ve daha fazla tercih edilmesi de doğruluyor. Örneğin Bilgi Üniversitesi geçen yıl, ilk 2000 başarılı öğrenci arasında en fazla tercih edilen öğrenciler listesinde Bilkent'e yakın bir sıraya oturdu. Koç Üniversitesi de, en fazla tercih edilen üniversitelerden biri... Kültür Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi gibi, henüz bir iki yıllık vakıf üniversitelerinin, sayısının 19'a yükselmiş olması ve ummadıkları büyüklükte taleple karşıkarşıya kalmaları da, ileride ele alacağımız "devlet üniversiteleri"ndeki açığı kapatma, ve bir toplumsal denge oluşturma fırsatına parmak pasıyor. Yasalara bakılırsa, Türkiye'de "özel üniversite" açmak hala yasak! Ama Vakıf Üniversiteleri, dünya gerçeğini Türkiye'ye sancı çekerek de olsa kabul ettiriyor. Türkiye'de, üniversiteler içinde vakıf üniversitelerinin payı henüz yüzde 1.4 iken, dünyada bu pay gelişmiş ülkelerde çok daha yüksek:
Yüksek gelir ile yüksek öğrenim ilişkisi
Dip not: Dünyanın en zengin ülkelerinin yüksek öğrenimde en ileri oranları yakaladığı açık bir gerçek. Ya da, en iyi yüksek öğrenim düzeyini tutturanların, en fazla gelişmiş olmaları, diyebiliriz. Kişi başına milli gelir ile yüksek öğrenimdeki okullaşma oranı arasında, açık bir doğru orantı var. Bazı ülkelerde yüksek öğretimde özel üniversitelerin payı (%):
Bu tablo, ülkemizin yüksek öğretimde özelleşme düzeyini hiçbir söze yer bırakmayacak çıplaklıkta ortaya koymaktadır. Her 100.000 kişide kaçı üniversiteye gidiyor?
Dip not: Yüksek öğretimde okullaşma oranı, yüksek öğretim çağındaki nüfusun yüzde kaçının okula devam etmekte olduğunu göstermektedir. Türkiye'nin yüzde 13'lük payı, örgün yüksek öğretim ile açık öğretimin toplamından ibarettir. 10.000 nüfus başına bilimsel yayın
TÜRKİYE
|
Copyright © 1999, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. - Tüm hakları saklıdır