Bütçe nasıl büyüdü?
Geçen yıl hazırlanan ancak ANASOL-D hükümetinin gensoru ile düşmesi nedeniyle yürürlüğe giremeyen 23.5 katrilyon liralık 1999 bütçesi, özellikle faiz ve personel kalemlerinden gelen ödenek baskısı yüzünden 27.2 katrilyon lira seviyesine çıkarıldı.

8 katrilyon 890 trilyon lira olarak hesaplanan faiz giderlerine, bir katrilyon 410 trilyon lira ilave yapıldı. Böylece 1999 yılı faiz ödeneği 10 katrilyon 300 trilyon liraya yükselmiş oldu.

2 katrilyon 55 trilyon lira olarak hedeflenen sosyal güvenlik kuruluşları yardım ödenekleri ise, 395 trilyon lira daha arttırılarak, 2 trilyon 450 trilyon lira seviyesine çıkartıldı.

6 katrilyon 70 trilyon lirada sınırlanan personel ödeneklerine ise 780 trilyon lirası memur maaşları, yolluklar ve tedavi giderleri, 45 trilyon lirası da kamu işçilerine olmak üzere 825 trilyon lira ilave yapıldı. Toplam personel ödenekleri ise 6 katrilyon 895 trilyon liraya ulaştı.

Milletvekillerinin, "Memur maaş zammı ne oldu" soruları üzerine, Maliye Bakanı Sümer Oral, şu açıklamayı yaptı :

"Şu andaki ödenek, en fazla yüzde 3-4 zama imkan verebiliyor. Talep ettiğimiz 825 trilyon liralık ödenek sadece maaş artışlarını kapsamıyor. Ayrıca işçilik, sözleşmeli personel, sosyal yardımlar, tazminatlar, fazla mesai ve tedavi giderlerini de içeriyor. Bu nedenle ödenek miktarı ile ikinci altı aylık zam oranı arasında doğrudan bir ilişki yok. Zam oranını Bakanlar Kurulu belirleyecek.

Oral'ın bu açıklamasına rağmen Maliye Bakanlığı bürokratları, zam oranının yüzde 20'nin üstünde olacağını, Hükümet'in eğiliminin yüzde 25 zam verilmesi yönünde oluştuğunu ifade ettiler.

Tarımsal destekleme ve ihracatın finansmanı amacıyla bütçeye 160 trilyon lira ödenek eklendi.

Gelirler azaldı
1999 yılı vergi gelirleri bütçe harcamalarının artışına karşın revize rakamlarda aşağıya çekildi.

1999 bütçe teklifinde 14 katrilyon 535 trilyon lira olarak tahmin edilen vergi gelirleri toplamı revize hesaplarda 335 trilyon lira azaltılarak 14 katrilyon 200 trilyon liraya indirildi. Gelirlerdeki en önemli azalma Akaryakıt Tüketim Vergisi ve harçlarda ortaya çıktı. 2 katrilyon 205 trilyon lira olarak düşünülen Akaryakıt Tüketim Vergisi 172 trilyon lira azaltılarak 2 katrilyon 33 trilyon liraya çekildi. Harçlar ise 113 trilyon lira azaltılarak 267 trilyon liraya indirildi.

Bütçe açığı 9.3 katrilyon

	Eski	Yeni	Fark
Harcamalar	23.650	28.267	3.617
Faiz dışı harcama	14.760	16.697	2.207
Sosyal Güv.	2.055	2.450	395
Personel	6.070	6.895	825
Diğer	6.635	7.622	987
Faiz harcamaları	8.890	10.300	1.410
Gelirler	18.130	17.950	-180
Vergi gelirleri	14.535	14.200	-335
Diğer gelirler	3.595	3.750	155
Bütçe Açığı	-5.520	-9.317	3.797
Faiz dışı denge	3.370	983	2.387

*Trilyon TL

Açık bütçede harcama artıran öneriler!
Bütçe Komisyonu'nda Maliye Bakanlığına 50 adet, Silahlı Kuvvetler'e 20 adet, Meteoroloji Genel Müdürlüğüne 8 adet hizmet aracı alınması uygun bulundu. Komisyon, belediyelere yapılacak ödemeler için 35 trilyon lira ödenek ayırdı. Vakıf üniversitelerine 1.1 trilyon lira yardım yapılması kararlaştırılırken Bilkent Üniversitesi Rektörü Ali Doğramacı'nın Bütçe Komisyonu'nda bulunması dikkati çekti. Komisyon, genel ve katma bütçeli kuruluşların ödenek ihtiyaçlarını dikkate alarak TBMM'den Diyanet'e kadar çok sayıda kuruluşa 250 milyar lira ile 10 trilyon lira arasında değişen ödenek katkısı sağladı ve bu artışın toplam maliyeti 390 trilyon lirayı buldu.

Kamulaştırma için 16.5 trilyon lira, vergi iadeleri için 50 trilyon lira, 2000 yılı uyum sorununun aşılması amacıyla 61 trilyon lira ödenek tahsisi yapıldı. Bayramdan önce bağlanan kamu toplu sözleşmelerinin KİT'lere maliyeti ise 90 trilyon lira olarak hesaplandı ve bu ödenek Hazine bütçesine konuldu.

Okan MÜDERRİSOĞLU