Türkiye ekonomisinde istikrarlı büyüme, eğitim düzeyi hızla yükselen ve çalışma hayatına giren kadınların katkısı ile gerçekleşecek. Son 20 yılda kadınların eğitim ve çalışma alanlarında kaydettiği gelişmeler ve doğurganlıktaki azalma önümüzdeki 10 yılda ekonomiye yeni bir dinamizm kazandıracak. Ekonominin iki ileri-bir geri ritminden kadınların eğitim ve çalışma hayatındaki atağının desteği ile kurtulacağız.

Bu yeni ve kadın kaynaklı dinamizmin en büyük nedeni doğurganlık hızındaki düşüşün sürmesi olacak. Bir kadının 49 yaşına kadar doğurduğu çocuk sayısını ifade eden doğurganlık hızı, daha 1975-80 döneminde 5.1'di. Bir kuşak öncesinde çocuk doğurma ve büyütmenin getirdiği yıpranma, kadınların ekonomiye katkılarını aile çevresi ile sınırlıyordu. Bugün doğurganlık hızı 2.6 düzeyinde. Önümüzdeki 10 yıl sonunda bu hız 2'ye kadar gerilemiş olacak.

Bu gerileme, kadınların çalışma hayatına daha yüksek oranda katılmalarına imkan verecek. Çalışmayan anneler ise, çocuklarının sağlık ve eğitimine daha fazla zaman ayırabilecek. İyi eğitilmiş sağlıklı çocuklar ise orta vadede büyüme hızını yükseltecek.

Kadınların ekonomiye ikinci önemli katkısı ise eğitimde görülecek. Yüksek okul ve fakültelerde okuyan öğrenciler içinde kızların oranı daha 1980 yılında yüzde 26 dolayındaydı. 20 yıla yakın bir süre içinde bu oran yüzde 41'e tırmandı. 10 yıl içinde bu oranın yüzde 45'i bulması bekleniyor. Bu konuda ideal oran zaten yüzde 49 olduğu için, kadınlar artık hedefe çok yakın.

Bu atağın diğer bir kanıtı da üniversite mezunu kız sayısında ortaya çıkıyor. Mezun gençlerdeki yıllık ortalama artış oranı erkeklerde yüzde 8.2'de kalırken, kızlarda yüzde 13.3'ü buluyor. Diğer öğrenim kademelerinde de kız öğrencilerin sayısı erkeklere göre daha hızlı artıyor.

Doğurganlıktaki düşüş nedeniyle daha az yıpranan kadınların eğitimdeki bu atılımı, ekonomiye doğrudan katkısını ise çalışma alanında yapacak. Prof. Dr. Cem Behar yönetimindeki bir ekibin TÜSİAD için yaptığı araştırmaya göre, önümüzdeki 10 yıl içinde kadınların sanayideki istihdamı yüzde 29.9 artarken, erkeklerde bu oran yüzde 26.8'de kalacak. Ticaret ve bankacılık gibi faaliyet alanlarını içeren hizmetler sektöründe ise kadınlar yüzde 55'lik bir atak yaparken, bu sektörde erkeklerin istihdamındaki artış yüzde 21.9'u aşamayacak.

İş hayatında ücretle olarak belirli bir birikim elde eden kadınlar, doğal olarak girişimcilikte de başarılı olacaklar. Sayıları halen 30 bin dolayında olan kadın işverenlerin sayısının da 10 yıl içinde yüzde 100'ün üstünde bir artış kaydedeceğini tahmin ediyoruz. Ailede ikinci bir kişinin gelir elde etmesi, harcamaları ve iç talebi canlandıracak. Talebin artması ise kapasitelerin yükseltilmesi ve yatırım patlaması ile sonuçlanacak. Tüm bu faktörleri bir arada ele aldığımızda, şimdilik erkek egemen olan ekonomide kadın ağırlığının artacağını söylemek bir kehanet sayılmaz. Bu kitlenin ekonomik hayatta daha etkin olması ise, mevcut istikrarsızlık unsurlarını minimum düzeye düşürecek. Kadınların katkısı ile yüksek bir büyüme hızına ulaşılması imkan dahiline girecek.