Dışa kaçan para 89 milyar dolar

Türkiye ekonomisi şu anda para kıtlığından dolayı kasıp kavruluyor. Global krizle birlikte gelişmekte olan ülkelere yönelik kredilerin 75 milyar dolar daralması ve faizlerin yükselmesi Türkiye'de de faizlerin tırmanmasıyla sonuçlandı. Buna bir de peşin vergi ödemesi eklendi. Şirketler hem geçen yılın vergisini ödüyor, hem de bu yıl kazandıklarını üç ayda bir peşin peşin ödüyor. Krizin en ağır olduğu ve uzun sürdüğü bir döneme denk geliyor bu. Şirketlerin cirolarında, kârlarında çok ciddi düşüşler var. Buna bağlı olarak işsizlik artıyor, şirketler kapanıyor. Hatta bir çok şirket kapanma aşamasına gelmiş ama direniyor. Sanayi üretimi altı aydır peşpeşe geriledi. İlk kez Mayıs'ta artışa geçti, o da büyük ölçüde geçen yılın Mayıs ayı rakamlarının düşüklüğünden kaynaklandı. İnşallah bundan sonra bir daha eksiye geçmez.

İkili kıskaç
Üretim kesimi bir yandan iç talebin diğer yandan dış talebin daralmasının getirdiği sorunları aşmaya çalışırken bir de patlayan faizlerin pençesinde boğuşuyor. Sanayi kesimi bankadan krediyi alıyor, üç ayda bir gelip faizini ödüyor. Faizi ödedikten sonra yeni kredi alabiliyor. Böylece kredi stoku sürekli hale geliyor. Bu kredi stokunun faizi de genel piyasa faizlerine bağlı. Faizler dış piyasalara, devletin borçlanma gereğine, enflasyona, siyasete ve benzeri birçok etkene bağlı. Faizdeki artış şirketin kredi faizi ödemelerini artırıyor. Bu nedenle yılın ilk üç ayında sanayi şirketlerinin banka borçları yüzde 81 arttı. Bankaların takipteki alacakları da rekor bir seviyeye çıkarak yüzde 21'e ulaştı.

Sermaye kaçışı
Nereden bakılırsa bakılsın ekonomide kriz çok ciddi boyutlarda. Kaynağa çok şiddetli ihtiyacımız var. Zaten bu tablonun yaratılmasında da geçen yıl yurtdışına çıkan 5 milyar dolarlık sermaye etkili. Vergiden ve mali milattan korkan Türkler'in paralarını yurtdışına çıkarmaları ekonominin çarklarını döndüren ve adeta motor yağı görevi yapan likiditeyi azalttı.

Türk sermayesi sadece geçen yıl dışarıya çıkmadı. Daha önce de çıkartılanlar da var. Biz, bu rakamın 55-60 milyar dolar olduğunu duyuyorduk. Türkiye'de bu konuda en yetkili bürokrat, bankacılarla bir toplantısında açıklamış. Türklerin dışarda tuttukları para 89 milyar dolara çıkmış. Bürokrat bu rakamı verirken de "Bana kaynak ve ayrıntı sormayın" demiş. Bankacılara da "bu paraları yurtiçine çekmenin yollarını bulun" diye söylemiş.

Türkiye'de para hem var, hem yok. Hükümet inandırıcı, güvenilir ve insanların, kurumların yüzünü gözünü çıkarmayan politikalar izlendiğinde para bol. Aksi taktirde para çok kıt.

*Sonuç - "Paranın kulağı yoktur ama duyar, ayakları yoktur ama koşar"