Osmanlı bütün Sufi tarikatları desteklemiş, ama bunlar arasından Mevlevilik ve Bektaşilik öne çıkar. Hoşgörü özelliklerinin yanı sıra, birinin Sünni, diğerinin Alevi nitelikli olması da muhtelif kültürlü Osmanlı mayasının nasıl tuttuğunu anlamak için yeterince ilginçtir zaten. Tüm tarikatların içinde hem entelektüel ve moral bakımdan, hem de tarihi etkileri bakımından en önemli bu ikisidir. Bu konuları merak edenler Taha Akyol'un titiz çalışması Osmanlı'da ve İran'da Mezhep ve Devlet kitabını alıp okuyabilerler.
Versay Sarayı'na Sema ayini izlemek üzere gittiğimde çantamda Taha Akyol'un kitabı vardı. Sufi-Osmanlı ilişkisinin anlatıldığı bölümleri yeni okumuştum. Versay'ın bahçesinde yürüyen Mevlevi dervişleri görünce bir süreklilik duygusu kapladı içimi. Cumhuriyet Türkiyesi, Osmanlı'nın 700'üncü yılını Mevlevilerin Sema Ayini gösterisiyle kutluyordu o akşam Versay'da...
Cumhuriyet'in onca tarikat içinde sadece Mevlevilik ve Bektaşilik'le nispeten sorunsuz olmasını süreklilikten başka neyle açıklayabilirdim? Başka nedenler de vardır, ama ben Versay'daki ılık yaz akşamında bunu seçtim.
Özel mekanlar özel olaylara olağanüstü bir güç ve derinlik katabilir. Versay Sarayı'nın bir dönem portakallık olarak kullanılan katedralinde Sema Ayini izleyip Kudsi Ergüner'in şefliğinde Itri ve Dede Efendi dinleyince de böyle oldu. Versay Sarayı'nda düzenlenen Topkapı sergisi üç ay sürecek ama bu kadarla kalmıyor. Sergi kapsamında pek çok Osmanlı müzik etkinliği yer alıyor.
İslamiyet'in müzik yasağını delen Mevleviler olmasaydı kim bilir belki de 39 Osmanlı padişahı arasından 11 bestekar çıkamazdı... Sema Ayini'nin ertesi akşamı yine Versay'da bu kez Necdet Yaşar'ın yönetiminde Osmanlı Saray müziği gecesi vardı. III. Selim'in, IV. Murat'ın, Sultan Aziz'in besteleri çalındı Versay'da. Topkapı Sarayı'nın müzikli geceleri tarihten uzun bir yol alıp makamların kanadında bir başka saraya taşındı böylelikle.
Elmasları, yakutları, tahtı, kaftanları ve müziğiyle Paris'e taşınan sadece Topkapı mı? Hayır. Bu sergi sayesinde Fransa'da tarihte de görülen bir tür "Turquerie" akımının yeniden doğabileceği, Türk esinlenmelerinin edebiyat ve sanat çevrelerine sızabileceği gibi iyimser beklentiler var.
Sema Ayini'nin yapıldığı gece, saraya gönderilen polislerin fikrini almak istedim. "Her şey olağanüstü ve mükemmel, ama anlamadığımız bir şey var. Neden Öcalan'ın avukatlarına saldırıyorlar?" diye sordular bana.
Korkarım Apo fırtınasının silip süpürdüklerini geri getirmek için derviş hoşgörüsü ve Osmanlı'nın yardımı yetmeyecek, daha çok uğraşmak gerekecek.
