kapat
   
SABAH Gazetesi
 
    Yazarlar
    Günün İçinden
    Ekonomi
    Gündem
    Siyaset
    Dünya
    Spor
    Hava Durumu
    Sarı Sayfalar
    Ana Sayfa
    Dosyalar
    Arşiv
    Etkinlikler
    Atina 2004
    Günaydın
    Televizyon
    Astroloji
    Magazin
    Sağlık
    Cumartesi
  » Aktüel Pazar
    Otomobil
    Sinema
    Çizerler
Bizimcity
Sizinkiler
emedya.sabah.com.tr
Google
Google Arama
 
Olimpiyat ateşine gen dopingi gölgesi düştü
Olimpiyat ateşine gen dopingi gölgesi düştü
Klasik yöntemler ortaya çıkıyor
Bir veteriner bu işi altı ayda öğrenebilir

Olimpiyatlar'da doping alarmı

Genetik teknolojisindeki gelişme, olimpiyat ruhuna da gölge düşürüyor. Kasları üç katı büyüten, kolayca uygulanan gen dopingi şimdiden spor otoritelerini endişelendiriyor. Çünkü bu yeni yöntem hiçbir testte ortaya çıkmıyor.

Dünyanın en prestijli bilim dergilerinden "Scientific American" ve "Discover", 2004 Olimpiyatları'nda çok tartışılacak bir şüpheye yer veriyor; gen dopingi. Enjeksiyonla kolayca uygulanan ve kasları üç katı güçlendiren gen dopinginin en önemli özelliği kan ya da idrar gibi bilinen hiçbir testle anlaşılamaması!

VETERİNER DE UYGULAYABİLİR
Yıldız Teknik Üniversitesi öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Kemal Ün, gen transferinin deneyimli bir biyolog, veteriner ya da tıp doktoru tarafından altı ayla bir yıl içinde öğrenilmesinin ve uygulanmasının mümkün olduğunu söylüyor. Hacettepe Üniversitesi'ndeki Türkiye Doping Merkezi Başkanı Prof. Dr. Aytekin Temizer ise bu yöntemin basitliği ve anlaşılamaması yüzünden Türkiye'de de rahatça uygulanabileceğini, kimsenin bunun farkına varmayacağını söylüyor.

GEN DOPİNGİ NEDİR?
*Gen dopingi vücuttaki hastalıklı genlerin yenilenmesine dayanıyor.
*Hayvanlara IGF-I enjekte edildiğinde üç kat fazla yük taşıyabiliyorlar.
*2002 yılından beri gen dopingi de spor müsabakalarında kullanılması yasaklanan yöntemler arasında.


***

Olimpiyat ateşine gen dopingi gölgesi düştü

Olimpiyatlar başlarken korkunç bir "şüphe" bilimadamlarının ve spor otoritelerinin ruhunu kemiriyor. Hiçbir biçimde tespit edilemeyen "gen dopingi" rekorları tartışılır hale getirecek.

Dünyanın önde gelen bilim dergilerinden "Scientific Amerikan" ve "Discover" bu sayılarında 2004 Olimpiyatları'nın başlamasıyla birlikte ortaya atılan rahatsız edici bir şüpheye yer verdi; Gen dopingi. Çünkü diğer doping yöntemlerinin aksine kan ya da idrar testleriyle tetkik edilemeyen bu yöntem çok yeni olmasına rağmen kolayca uygulanabiliyor. Üstelik bu seneki Olimpiyatlarda gen dopingi yapılması ihtimali çok yüksek ve bu da spor otoritelerinin kabusu. Türkiye Olimpiyat Evi'nden Neşe Gündoğan Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin sporcuların kullanmalarını yasakladığı maddeler listesinde gen dopinginin de olduğuna dikkat çekiyor. Listeye göre atletik performansı artıracak herhangi bir genetik müdahale inceleme sonucu ortaya çıkarsa kullanan sporcular yarışmadan diskalifiye oluyorlar.

Uzmanlara göre gen dopinginin yapılıp yapılmadığının anlaşılması için biyopsi yapılması gerekiyor. Kaslarına önem veren sporcuların da vücutlarının "kesilmesine" itiraz etmesi, yani biyopsiyi kabul etmemeleri ise apayrı bir tartışma konusu. Olimpiyat Evi Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı bulunan Türkiye Doping Merkezi ile birlikte çalışıyor. Dünyada sayılı örneklerden olan merkezin başkanı Prof. Dr. Aytekin Temizer gen dopinginin 2002 yılında alınan kararla yasaklandığını belirtti. Temizer de sporculara aşı yoluyla bazı genetik unsurlar vermenin insan potansiyelini artırabileceğini doğruluyor; "Üstelik bunun analiz edilmesi şu andaki şartlarda neredeyse imkansız. Ve konu tam olarak araştırılmadığı için yan etkilerinin ne olacağı da bilinmiyor. Doping kullanımı ile ilgili düzenlemeleri artık tüm dünyada Dünya Anti-Doping Merkezi (WADA) gerçekleştiriyor. Ama komite üyeleri neden mesir macununu ya da ginsengi değil de gen terapisini yasakladı? Çünkü gelecekte çok önemli olacağını anladılar." Peki gen dopingi Türkiye'de uygulanıyor mu? Temizer'e göre bu sorunun yanıtı da koca bir soru işareti. Çünkü uygulanması çok basit ve anlaşılması imkansız! Genler insan metabolizmasının temelini oluşturuyor. Yaşamsal fonksiyonları yerine getiren ve hücresel yapıları oluşturan proteinlerin yapımı da genlere bağlı. Bu mekanizmanın bozulması genetik hastalıklara yol açıyor. Dopinge dönüşen gen terapisi de bu hastalıkları önlemek amacıyla vücuttaki hasarlı genlerin yenilenmesine dayanıyor.

Çoğu vakada işlevlerini yerine getirmediği için "anormal" olarak tanımlanan hasta genler normal çalışan genlerle değiştiriliyor. Pennyslvania Üniversitesi'nden genetikçi Lee Sweeney'in yürüttüğü deneye göre IGF-I adı verilen ve insüline benzeyen bir hormonu enjekte ettiği denek hayvanlar iki hafta sonra diğerlerine göre 3 kat fazla yük taşıyabiliyor. Sweeney'e göre gen dopinginin özellikle atletlere çekici gelmesinin nedeni doping yöntemlerinin tersine ortaya çıkartılamaması. Ayrıca gen dopinginin en çok (kaslarını hızla yenileyeceği için emekliliklerini geciktireceği) haltercilere ve atletlere yarayacağını düşünüyor. Bu yüzden uzmanlar ve spor otoriteleri şu sıralar bütün enerjilerini gen dopingi tetkiklerine veriyor.

REKORLAR ETKİLENECEK
Amerika'da özellikle tarımla ilgili çalışmalarda kullanılan gen teknolojisinin tıptaki kullanımı Jesse Gelsinger vakasıyla gündeme kamuoyuna taşındı. Az rastlanan genetik bir hastalığından dolayı uygulanan gen terapisi 18 yaşındaki gencin ölümüyle sonuçlandı. Ancak bu yöntemi bir mastır öğrencisinin bile uygulayabileceği söyleyen uzmanlar, gen terapisini şimdiden bazı sporcuların denemek istediğini belirtiyorlar. Ayrıca, fizik terapistlerinin gen terapisi yoluyla sakatlanan atletleri daha kolay tedavi edebileceği, bu nedenle bütün kariyerini bir burkulma yüzünden kaybetme riskiyle çalışan sporcular için gen terapisinin tedavi amaçlı olarak kullanılabileceğini savunan uzmanlar da var. 1964 yılında iki altın madalya kazanan Finli kayakçı Fero Mantyranta yıllar sonra gen araştırmalarına kaynak olan sporculardan. Genetik mutasyon geçiren Fero'nun ve çeşitli altın madalyalar kazanan Mantyranta ailesinin diğer üyelerinin kanlarında al yuvarların normalden fazla olduğu ve kandaki oksijen oranının normalin çok üzerinde olduğu ortaya çıkmıştı. Daha önce de pek çok doping skandalının gölge düşürdüğü Olimpiyat heyecanını gen dopingi tartışmasının nasıl etkileyeceği merak konusu. Yine de değişen genetik yapıyla oynanması ihtimalinin spor protokollerini ve prosedürlerini etkileyeceği kesin.

GEN dopingi 2002 yılında alınan kararla bütün dünyada yasaklandı. Ancak bu dopingin denetlenmesi mümkün değil.
DİĞER GÜNCEL HABERLERİ
 Asırlık surlar hayat buluyor
 Troya artık vakfa emanet
 AB'nin yönetiminde daha çok kadın var
 Rize Güneysu'da Erdoğan bereketi
 'Şeref Abi' ile nostaljik turlar
 İstanbul "müze kent" olacak
 Çok tartışılan şampiyonluk
 Seks paradan önemli
 "İstanbul'un Sesleri" Atina'da
 Karadenizli sanatçılar Açıkhava'da
 Anadolu'nun parlayan yıldızı
 Anadolu'da bin kızım var, öğretmen olacak
 Dönmeyi unutacaksınız
 Deniz manzaralı kulüp
 Bir zamanlar trenleri çok sevmiştik
 Ege köylerine Avrupa standartı
 Yalansız çocuklar ve arkadaşım eşek
 Son düzlükte soru işareti
 Milli golfçülerimiz üç yılda Avrupa'ya adını yazdırdı
    Aktüel Pazar Yazarlar
  » Güncel
    Hobi
    Röportaj
    Gurme
    İyi Yaşa
BALÇİÇEK PAMİR
Höpürdeterek kahve içmek çok...
MEHMET ALTAN
Işıklı, sihirli, şiirsel
Bugün pazar... Galileo,...
REFİK DURBAŞ
Şiir ve ihanet
Cemal Kırca, 3 Mayıs 1918'de Selanik'in...
STELYO BERBERAKİS
İlaçların Yarışı
Olimpiyatlar'da 800 metrede 2 dakika 10...
FİKRET AYDEMİR
Türk'ün Aklı
Touring'in artık Türkiye'de hizmet...
Elena'nın pizzası parmak ısırtıyor
İki yıl önce Amerika'da düzenlenen dünya pizza şampiyonasında birinci olan...
 
    Günün İçinden | Yazarlar | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Televizyon | Hava Durumu
Spor | Günaydın | Kapak Güzeli | Astroloji | Magazin | Sağlık | Bizim City | Çizerler
Cumartesi | Aktüel Pazar | Bilgi ve Yaşam | Sarı Sayfalar | Otomobil | Dosyalar
   
    Copyright © 2003, 2004 - Tüm hakları saklıdır.
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.