kapat
   
SABAH Gazetesi
 
  » Yazarlar
    Günün İçinden
    Ekonomi
    Gündem
    Siyaset
    Dünya
    Spor
    Hava Durumu
    Sarı Sayfalar
    Ana Sayfa
    Dosyalar
    Arşiv
    Günaydın
    Televizyon
    Astroloji
    Magazin
    Sağlık
    Cumartesi
    Aktüel Pazar
    Bilgi ve Yaşam
    Otomobil
    Sinema
    Çizerler
    Kampüs
Bizimcity
emedya.sabah.com.tr
Google
Google Arama
 
Abdurrahman Yildirim @ SABAH
 

Döviz açığında yaz ayları tamam ya sonrasını nasıl halledeceğiz?

Yılın iki ayına ait döviz açığımız 3 milyar dolara vardı. Mart ve nisan aylarında da 2'şer milyar dolar daha bunun üzerine binecek. Sonuçta dört ayda 7 milyar dolarlık açığa ulaşmış olacağız. Yılın tümünde böyle giderse 12-13 milyar dolarlık cari açık oluşabilecek. Açığın nisan ayının ikinci yarısındaki bölümü kısmen sorun yarattı, kurlar ve faizler yükseldi. Ancak açık verildiğine ve finanse edildiğine göre, artık geleceğe bakmak gerekli.
Gelecekte ise en azından yaz aylarında turizm gelirleri ve işçi dövizlerinin artacak olmasından dolayı cari açığın boyutu düşebilecek. Üstelik kurların yükselmiş olması da, buna yardım edecek. Buraya kadar durum iyi. Ancak sonbahar ve kış ayları geldiğinde, turizm ve işçi gelirleri devre dışı kaldığında, yine yüksek cari açıklarla karşı karşıya kalacağız. Yani cari açıktaki ana trend devam edecek.
Açığın nedeni ithalat- Yukarıdaki tabloda yer alan veriler de gösteriyor ki, ithalat arka arkaya iki yıldır hızla artıyor. Artış üçüncü yılında ivme kazanarak devam ediyor. 2001'de 41.4 milyar dolarlık ithalat 2002'de 51.5 milyar dolara, 2003 yılında 68.8 milyar dolara çıkmış. 2002'de 10 milyar dolarlık artış, 2003 yılında 17 milyar dolara varmış. Eğer dört aylık eğilim devam ederse bu yıl ithalat 90 milyar dolara gider ve geçen yıla göre artış 22 milyar doları bulur. Cari açığın yani döviz açığının en büyük nedeni ithalat artışı. İthalat artışını durduramadıktan sonra cari açığı kontrol altına almak en azından kısa vade için söz konusu değil. Uzun vadede ise ihracat artışı, 500 büyük sanayi şirketinin cirolarının yaklaşık yarısını ihracattan sağlamaları, turizm gelirlerinin artarak en azından ihracatın yarısı düzeyine çıkması, yeni bir anlayış ve yapılanmayla turizm gelirlerinin tüm mevsimlere yayılması bir çözüm olabilir. Ancak önümüzdeki aylarda, bir yılda, iki yılda bugünden karar verilse bile, böyle bir yapı değişikliği mümkün değil. O zaman iş dönüp dolaşıp ithalatın kontrol altına alınmasına geliyor.
İthalatı kısmak zor- Burada da belli zorluklar var. ihracat daha çok ithal ara mal ve hammadeye bağımlı hale geldi. Bunda düşük kurun da etkisi var. Otomotiv sektörü 5.2 milyar dolarla tekstilden sonra ikinci ana ihracatçı söktör haline geldi. Bu söktör ise üretimde üçte iki oranında yabancı parça kullanıyor. Yapısı gereği de bu oranı tersine çevirmek mümkün değil. O zaman sadece yurtiçi talep değil, otomotiv ihracatının artması da ithalata yansıyor.
Petrol fiyatlarının artması yine ithalat rakamını kabartacak. Varil başına 5 dolarlık artışın faturası ise 1 milyar dolar.
Üstelik yatırım harcamalarını ve ithalatını kısmak mümkün değil, akılcı da. Çünkü kapasite kullanımları tarihi üst düzeyinde ve Türkiye ekonomisi potansiyel üretim düzeyine varmış. Yeni yatırımların yapılması hem ihracatın geleceği hem de enflasyonla mücadele açısından gerekli. Toplam ithalat içinde yatırım malı ithalatının yüzde 15'ler düzeyinden yeniden yüzde 20'lerin üzerine çıkması lazım. Yatırım artışı da başlamış durumda. Bu da ithalatın düşürülmesini zorlaştırıyor.
Daralma nasıl olacak?- Geriye kalan seçeneklerden biri, dışarıdan 10-20 milyar dolarlık yeni bir kaynak sağlamak. Diğer seçenek ise faiz, kur veya vergi artışı ile talebin kısılması ve ekonominin daraltılması.
Bu seçeneklerin dışına çıkmak daha büyük cari açık vermek demek. AB etkisiyle bu açık yaz ve sonbahar aylarında finanse edilse bile, sürdürülebilir bir durum değil.
İthalat artışı veya cari açık yaz aylarında kısmen düzelse de, büyüme devam ettiği sürece, ana bir sorun olarak kalacak ve mali piyasaları etkilemeyi sürdürecek.
3Sonuç- "Saklanan bütün gerçekler ağılı olurlar"
F. Nietzsche

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
 Şiddetli ilk dalgayı atlattık acaba ikinci dalga gelir mi?   / 17-05-2004
 Döviz açığında yaz ayları tamam ya sonrasını nasıl halledeceğiz?   / 14-05-2004
 Denizin bundan sonrası dalgalı geminin kaptanı da usta olmalı   / 13-05-2004
 Hayat herkes için daha zor olacak   / 12-05-2004
 Şok dışarıdan önlemi içeriden   / 11-05-2004
 Dalgalanma geçici mi, kalıcı mı olacak?   / 10-05-2004
 4'üncü İktisat Kongresi'nde değişen bir şey var mı?   / 08-05-2004
 İş işten geçmeden beklentileri toparlamanın zamanı   / 06-05-2004
 Hükümet önlem almazsa dövizden de para kazanılır   / 05-05-2004
 Kanun yeni, mağduriyet baki mi?   / 04-05-2004
YAVUZ SEMERCİ
Hakem-Ulusoy ilişkisi kopuyor!
Türkiye Futbol...
İLKER SARIER
İşsizlik "loto"su!
Sağlıklı bir insanın işsiz kalması...
SERVET YILDIRIM
Yeni bir stand-by mı?
IMF ile Şubat 2002'de...
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Belirsizlik dönemine en uygun seçenek değişken faizli...
Hedefte iki ünlü isim daha vardı
Dost Tarikatı lideri ile eşini öldürdükleri gerekçesiyle sorgulanan...
Savaşın çocukları dostluk için geldi
Iraklı 12 çocuk 19 Mayıs Dostluk Maçı'nda Türkiyeli çocuklarla maç...
Sosyete Bodrum'a akın etti
Sosyete Bodrum'a akın etti
İlk butik tatil köyü olma özelliğiyle geçen yıl açılan ve sosyetenin...
Türban yaza hazır
Türban yaza hazır
Tekbir Giyim 2004 ilkbahar-yaz koleksiyonunu bir defileyle sundu. 130...
IMKB
E: 15,922 D:% -3.68
DOLAR
S: 1,535,000 D:% 0.33
EURO
S: 1,846,000 D:% 1.74
 
    Günün İçinden | Yazarlar | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Televizyon | Hava Durumu
Spor | Günaydın | Kapak Güzeli | Astroloji | Magazin | Sağlık | Bizim City | Çizerler
Cumartesi | Aktüel Pazar | Bilgi ve Yaşam | Sarı Sayfalar | Otomobil | Dosyalar | Arşiv
   
    Copyright © 2003, 2004 - Tüm hakları saklıdır.
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.