|
 |
|
OMER CELIK
Devletlerden once fikirler...
"Kuresel teror"un ortaya cikmasi, bunun karsisindaki "kuresel mesruiyet" tartismalarini da canli tutuyor surekli. Kuresel terore karsi ABD'nin "11 Eylul" sonrasinda baslattigi mucadelenin "hedefleri" kadar "yontemleri" de bu konunun icinde enine boyuna irdeleniyor, tartisiliyor.
****
ABD'nin terorle mucadele bicimlerinde, ulasilmak istenen "amac" isin esasini olusturuyor. Amacin yaninda araclar bagimli degisken konumunda. Demokrasi, hukuk devleti, insan haklari ve mesruiyet gibi kazanimlar, amaclarin yani sira araclarin da dogrulugunu gozettigi icin, ABD'nin tutumu bu kazanimlari zedeleyen sonuclar dogurabiliyor. Terorle mucadelenin, klasik "uluslararasi mesruiyet" taniminin bir kenara birakilmasi yoluyla ve bunu temsil eden klasik kurumlarin dunya sisteminin isleyisinde dikkate alinmayan bir konuma otelenmesiyle yurutulmesi, dunya sistemini guclu bir mesruiyet krizi ile bas basa birakmistir.
ABD'nin bilinen sekilde mesruiyet tartismalariyla cok ilgili olmayip yoluna devam etmesi, "kuresel mesruiyet" arayisini AB'nin sahasindaki bir olgu gibi gostermistir. AB'nin ise mesruiyet tartismasini "degerler" uzerinden yurutmek konusundaki "zaaflari" bizzat "kuresel mesruiyet" arayislarina zarar vermistir.
****
ABD, Irak'a demokrasi goturmek isterken, bunu siddet yoluyla gerceklestirmeye calisiyor. Boylece mesruiyetin temel diregi olan "arac-amac" birlikteligini birbirinden kopariyor. Buna karsilik AB ise "arac-amac" birlikteligini yeni sartlara uyum saglayamayan klasik yollarla korumaya calistigi icin, kendi ulkesinde sistematik olarak insan haklarini ihlal eden diktatorlerle mucadele icin bir "yontem" ya da "model" onermiyor. Ayni anda iki ayri Afrika ulkesinde insan haklari ihlalleri cok siddetlendiginde, Belcika gazetelerinde sadece bir ulkedeki ihlaller one cikiyor, Fransiz gazetelerinde ise sadece diger ulkedeki ihlallerle ilgili haberler yer aliyor. Her bir AB ulkesi, kendi somurgesi olmayan ulkeye donuk "mesruiyet"i one suruyor. Bu durumda da "demokratik kultur" siddete seyirci olma konumuna indirgenmis oluyor.
****
Gelinen noktada ABD'nin ya da AB'nin yaklasimlarinin soruna cozum bulmaktan cok uzaga dustukleri goruluyor. "Kuresel mesruiyet" arayislarinin sadece devletlerin meselesi olmaktan cikarilmasi ve fikirlerin meselesi haline getirilmesi bu noktada zorunluluk oluyor. Mesruiyet tanimini sadece devletlerin meselesi haline getirmek, dunyanin karsi karsiya oldugu sorunu sadece "devletler" ve orgutler duzeyinde algilama hatasina dusmektir.
Bu, yanlis ve bugunu aciklamayan bir yaklasimdir. Bu yaklasimin kusatmasi altinda, kimileri bir teror orgutunun yaslandigi argumanlar hangi deger dunyasina aitse o deger dunyasini tumuyle mahkum etme kolayciligina, hatta o deger dunyasina mensup olan insanlari potansiyel "suclu" gorme yanlisina dusuyor. Bunun obur ucunda ise, teror orgutlerinin gecmiste hangi devletler tarafindan yonlendirildigine, finanse edildigine vurgu yapilarak, teror orgutlerinin, belli deger dunyalarina ait dinamikleri bir mesrulasma araci gibi kullanmasinin analiz acisindan onemsiz bir sey gibi gosterilmesi vardir.
****
Birincisi, tum deger dunyalarini siddetin "nesnesi" yapma tehlikesini barindirirken, ikincisi terorun, deger dunyalarini kendi "istihdam" alani haline getirmek icin gelistirdigi yontemleri gormezden gelme sonucunu dogurabilecektir.
Onumuzdeki problemin iki yontemle de cozulmesi mumkun degildir. "Devletlerden" once "fikirlerin" terorle kendini net olarak ayristirmasi ve mesruiyet probleminin fikirlerin dunyasina ait oldugunun oncelikle gorulmesi gerekir. Devletlerin stratejik cikarlarina mahkum olmus ve teror orgutlerinin, deger sistemlerini istismar etmesi karsisinda seyirci konumuna dusmus. "Kuresel mesruiyet" ancak bu yolla yeniden diriltilebilir.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
