|
 |
|
OMER CELIK
Sokak ve salon
Toplumu buyuk muhendislik projeleri ile bicimlendirmeye calisan dusunce tarzlarinda, 'gundelik hayat' onemsiz bir sey gibi gosterilir...
Toplum, icinde farkliligi olmayan bir kutle gibi oradan oraya yonlendirilebilecegi dusunulen, bicimlendirilmeye calisilan bir seydir.
Bu nedenle 'resmi toplum'un gundemi karsisinda, toplumun geri kalaninin gundemi ve talepleri degersiz bir sey gibi sunulur.
Turkiye de, gunluk hayatin kucumsenmesine, degersiz bulunmasina dayanan dusunce geleneklerinden payini bolca almistir.
Hatta denilebilir ki, pek cok acidan birbirine zit dusunce bicimlerinin ender ortakliklarindan biri, gunluk hayatin kucumsenmesidir.
Cok uzun bir muddet boyunca, Turk modernlesmesi, sadece ust katlara ait bir problem gibi algilandigindan, toplumun alt katlarina inememistir, inme geregi hissetmemistir.
Boylece toplumun en buyuk dinamigi olarak on yillara damgasini vuran modernlesme cabalari, 'sokak'la bagi olmayan, sadece 'salon'a ait bir gundem olmustur.
****
'Resmi Turkiye' ile 'Oteki Turkiye' tartismasi, modernlesme cabalarinin radikallesmesi karsisinda gelenege siginmanin radikallesmesi, merkez ve cevre gerilimi, esasinda buradan kaynaklanmaktadir...
Demokrasinin, ozgurlugun ve refahin oldugu yerlerin en carpici ozelligi renkli, cazibeli ve dinamik bir gunluk hayata sahip olmasidir.
Gunluk hayatin hareketliligi, siyasal hayati ve kamusal hayati da yeniliklere acik ve dinamik hale getirir.
Ozgurluk ve refahtan pay alma konusunda geri kalmis yerlerde ise tek duze bir gunluk hayat vardir.
Gunluk hayat gettolar halinde yasanir, birbiri ile ayni mekanlari paylasan ama birbirine temas etmeyen, diyalog kurma yetenegini kaybetmis toplum parcaciklari, ayni sikici duzen icinde bir digerine gore daha cok guc elde etmek icin, esasinda bir digerinden daha sikici bir parcaya sahip olmak icin kiyasiya kavgalar uretirler.
Boyle yerlerin siyasal hayatlari da, demokrasi ve ozgurlukten payini almamis tartismalarin icinde tukenir gider.
Siyasal hayat tartismalari da ayni tek duzelikten nemalanir.
****
Gunluk hayat cazip bir dinamizm icinde akmiyorsa, toplum, kucuk bir toplulugun gercek hayattan kopmus gundemine sikisir kalir.
Cunku sokaktaki buyuk yiginlarin renkliliginden yoksunlasmis ve salondaki kucuk bir azinligin her gecen gun hayattan kopan iliski agina otelenmistir.
Bu nedenle, hayatin esas gucunun gunluk olanda saklandigini unutmamak gerekir.
Gunluk olanin onemsiz goruldugu yerde, toplum, 'hayat'tan kaba iktidar iliskilerine dogru kaymaktadir.
Eger hayatin akisi, gunluk olanin siyasal olani belirlemesi, gunluk hayatin cazibesinin ve dinamizminin siyaseti etkilemesi seklinde islemiyorsa, orada ozgurluk ve refah uretilememistir.
Hayatin akisi, yukarinda asagiya dogru ise, salonun sokagi etkilemesi seklindeyse, iktidar ve cikar iliskilerinin gundelik hayati bicimlendirmesine dayaniyorsa, degerler cok ciddi risk altindadir.
Fasizmin iktidar oldugu ulkelerde ilk basta gorunen sey, yoneticilerin fasist egilimleridir, oysa gorunmeyen esas tehlike sokagi teslim almis siddet; 'anonim fasizm'di.
Kaba iktidar iliskilerinin 'anonimlesmesi', yoneticilerin otoriter egilimlerinden cok daha tehlikelidir.
Dusunce aliskanliklarimiz ve dikkatimiz, dunyayi izlerken siyasi gelismelere ve ekonomik gostergelere fazlasiyla odaklanmis durumda. Bu, kuskusuz belli acidan iyi ve zorunlu bir sey, ama tek basina kaldiginda cok riskli.
****
Cok daha buyuk bir dikkati, toplum muhendislerinin 'siradan insanlar' diye nitelemeyi sevdikleri iliski aglarina yoneltmemiz gerekiyor.
Insanligin gelecegi orada dugumleniyor cunku, buyuk kararlarin duygusal derinligi orada olusuyor.
'Resmi dunya'nin disinda esas olan 'oteki dunya'dir'salon' sadece 'sokagin' goruntusunun sislenmesine yol acmaktadir; guc, ayriksi orgutlenmeleri sevse de, hayat siradan iliskiler uzerinden akmayi tercih etmektedir.
'Resmi dunya'nin tarihini okumaya ve halini anlamaya bileylenmis zihinlerimiz, esasinda gucun tarihini okumakta ve halini anlamaktadir.
Hepsinin temelindeki hayat ise 'iskalanmaktadir'... Hayat, gunluk hayatin, 'siradan' diye onemsiz gosterilmeye calisilan 'oteki dunya'nin tarihinde ve hallerinde gizlidir.
Esas olan her zaman hayattir...
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
