|
 |
|
MEHMET ALTAN
Cumhuriyetci ile demokrat farki...
Amerika Birlesik Devletleri'nde bircok Amerika oldugunu soyleyip duruyoruz...
Bunlardan biri ABD'nin bugunku yonetimini temsil eden Cumhuriyetci Amerika... Digeri ise simdi muhalefette bulunan Demokrat Amerika...
Cumhuriyetci Amerika'nin siyasal temsilcisi bugunku Baskan Bush... Silah tekellerinin ve petrol kartellerinin cikarlarini savunuyor. Onlarin sozculugunu yapiyor.
Demokrat Amerika'nin simgesi ise eski baskan Bill Clinton. Ileri teknolojilerin, bilgisayarcilarin anlayisini seslendiriyor.
Bu iki Amerika arasindaki uslup cok farkli... Son zamanlarda Demokratlar bu uslup farkinin altini cok daha fazla cizmeye, elestiri dozunu artirmaya basladilar.
Bu tartismalar "cumhuriyetci" ve "demokrat" arasindaki temel farklari da daha net ortaya koyuyor.
****
Amerika'nin ileriye bakan yuzunun teorisyenligini yapan Clinton epeydir Bush'un hukuk ve kural tanimayan yaklasimlarini yargiliyor. Fark, dun bunu daha usul yapiyordu, bugun daha yuksek sesle yapar oldu.
Clinton kuresellesme surecinin sagligini dunyanin "karsilikli bagimliliktan" kurtulup "butunlesmis ortakliga" gecmesinde goruyor. Bu goruslerini ilk kez gecen yil 2 Ekim tarihinde, Blackpool'da yapilan Ingiliz Isci Partisi toplantisinda dile getirmisti.
Clinton yeni yaklasimlarinin cercevesini olusturan bir yil onceki bu konusmanin icini, bir yil sonra Yale Universitesi'ndeki konusmasiyla biraz daha doldurdu. Yapilmasi gereken ilk uc hedefi belirledi
"Karsilikli bagimliliga dayanan dunya bugun istikrarsizliga suruklenmis durumda, cunku karsilikli bagimliligin olumlu sonuclarinin, olumsuz sonuclarinin onune gececegi bir kuresel duzen kurulabilmis degil. Kuresel duzenin bu haliyle surdurulmesi olanaksiz.
21. yuzyilin buyuk misyonu karsilikli bagimliliktan kuresel butunlesmeye gecmek ve gercek anlamda bir kuresel toplum yaratmaktir. Tasinan sorumluluklarin ve saglanan yararlarin paylasildigi, ortak degerlere sahip bir kuresel toplum olusturmaliyiz.
Bu hedefe varmak icin ilk olarak kuresel guvenligi saglayacak bir isbirligini gerceklestirmeli, Ortadogu'da barisi saglamali ve terore karsi ortak bir savasi surdurmeliyiz.
Ikinci olarak kuresel isbirligini ve barisi surekli kilacak kuresel kurumlari ve kurallari yaratmaliyiz.
Ucuncu olarak kuresel duzenin bekasi icin gerekli olan bu adimlari atmadan dusman saydiklarini yok etmeye kalkismasinin cikar yol olmadigini vurgulayarak soyle diyor "Butun dusman saydiklarinizi oldurmeye, hapse tikmaya ya da ulkelerini isgal etmeye gucunuzun yetecegini dusunmuyorsaniz dunyada daha fazla dusman degil dost kazanmaya calismaniz gerekir."
****
Zbigniew Brezinski Carter doneminde Ulusal Guvenlik Danismani idi. Daha da onemlisi ABD'nin Avrasya Imparatoru olmasi icin neler yapmasi gerektigini "Buyuk Satranc Tahtasi" adli kitapta yazdi. Bugunku gelismeler onun belirledigi alanda gerceklesiyor ama onun sertce elestirdigi bir sekilde...
Brezinski Bush'u soyle elestiriyor
"ABD dunyaya dar acidan bakmaktan ve paranoyakca korkulardan kurtulmali."
... "ABD'nin bugun merkezi rolu, terorizme karsi savasla tarif ediliyor. Ben bu tarifi dunyanin ilk super gucu ve samimiyetle idealist gelenekleri olan muazzam bir demokrasi acisindan son derece dar ve asirilikci bir dis politika vizyonunun ifadesi olarak goruyorum.
... Sadece yonetimi elestiren Demokratlar olarak degil bu ulkenin vatandaslari olarak, bir dunya gucunun kuresel liderligini korku ve endise temelinde surdurup surduremeyecegini sormaliyiz.
... Irak'ta basarmak zorundayiz. Basarisizlik bir secenek degil fakat kendimize bir kez olsun, basarinin tarifinin ne oldugunu sormaliyiz. Basari, daha fazla olum, daha fazla baski, asilere karsi daha etkili operasyonlar, direnisi kirmak icin daha yeni teknolojik aygitlarin kullanimi mi demek?"
****
Amerika'daki Cumhuriyetcilerle Demokratlar arasindaki uslup ve yontem farkliliklarini iceren tartismalar onem tasiyor.
Amerika'nin gelecekteki politikalarini simdiden kestirebilmek icin bu ulkenin "iki yuzunu" birden gormek gerekiyor. Ortadogu'da olabileceklerin belirlenmesinde bu tartismalar onemli rol oynayacak cunku.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
