|
 |
|
SERVET YILDIRIM
Ihracatta sorun kur degil, maliyet
Lirada beklenen duzeltme biraz gecikmeyle de olsa geldi. Mevcut hava, duzeltmenin cok sert olmayacagini gosteriyor. Cok guclu olmasa da liranin deger kaybi ihracatcilari sevindirecek bir gelisme ancak onlarin sorunlarinin cozumunun kurlarda olmadigi artik kabul edilmeye baslandi. Sorun maliyetlerle.
Turkiye'deki bazi onemli girdi maliyetleri dunyadaki rakiplerin cok uzerinde bulunuyor. Mesela enerji. Turkiye'de elektrigin kilovatsaati 10.2 cent'e mal olurken, Italya'daki uretici ayni miktar elektrik icin 4.6 cent oduyor. Bir sure once gorustugum Devlet Bakani Kursad Tuzmen'in verdigi bilgiye gore bu rakam, komsumuz Yunanistan'da ve bircok alanda rakimiz olan Macaristan'da 4 cent, ABD'de ise 4.5 cent dolayinda. Uretimdeki onemli girdilerden olan enerji icin iki kat daha fazla para odeyen bir ureticinin dunya pazarlarinda rekabet etmesi mumkun mu? Sadece elektrikte degil, diger bircok girdide de ornegin, dogalgazda, suda ve finansman maliyetlerinde de ayni esitsizlik var.
Maliyetler duser mi?
Turkiye, bu maliyetleri dunya seviyelerine yaklastirmak istiyor ancak yapisal sorunlar nedeniyle bunun kisa vadede gerceklesemeyecegi de ortada. Eger onceligimiz enflasyonu asagi cekmekse bunun icin siki bir maliye politikasi izlememiz zorunlu. Bu durumda ihracatcinin maliyetini artiran vergi gibi yuklerin kaldirilmasi cok mumkun degil.
Yuksek maliyetlere ve kur etkisine ragmen ihracat ilk sekiz ayda 2002'nin ayni donemine gore yuzde 30.4 artti. Enerji ve su gibi maliyetler ureticiyi zorlamis ama onemli bir girdi olan isgucu maliyeti bircok rakibe gore dusuk duzeyde kalmis. Dolarin Euro ve Ingiliz Sterlini karsisinda zayiflamasi, ihracatimizin cogu bu iki para cinsinden yapildigi icin isimizi kolaylastirmis.
Gelecek yil ne olur? Aciklanan program reel ucretlerin 2003'te de dusuk seviyede kalmaya devam edecegini gosteriyor. Dolarin Euro ve sterlin karsisinda 2002'deki gucune kavusmasi gibi bir beklenti simdilik kimsede yok. Yani ihracatimizin bu yilki parlak durumunun ardinda yatan iki etken ayni siddette olmasa da seneye de devam edecek. Buna ragmen Turkiye'nin, ihracatini artirmak icin yeni bazi arayislar icinde oldugunu goruyoruz.
Komsulara yoneldik
Ihracati artirmak icin bir zamanlar uzak diyarlarda pazar arayisinda olan Turkiye, artik komsu ulkelere yoneldi. Gerci uzak pazarlar tumden birakilmis degil ancak basta sinir komsulari olmak uzere bolge ulkelerindeki potansiyel degerlendirilmeye calisiliyor. Bundan uc yil once yuzde 3 olan komsularimizin toplam ihracatimiz icindeki payi yuzde 12'ye ulasti. Iran, Yunanistan ve Suriye'ye olan ihracat son bir yilda yuzde 50'den fazla artti. Tuzmen, komsularla ticaretin payini yuzde 30'a yukseltmeyi hedeflediklerini soyledi. Meksika, Isvec gibi onlarca ulke icin bu, cok kolay bir hedef ancak bizim icin degil. Cunku ABD ve Norvec gibi komsularimiz yok. Politik ve ekonomik riskin yuksek oldugu pazarlarla cevriliyiz. Buna ragmen bircok ulkenin yaptigi gibi komsularimizin potansiyellerinden faydalanmak yine de dogru bir hedef.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
