|
 |
|
MEHMET BARLAS
Koktenci Cumhuriyetcilik Jakobenler'le basladi!.
Ingiliz gazeteci Caroline Wyatt, Paris'te kitapcilari gezmis. En cok satan kitaplar, Fransizlar'in kotumserligini yansitanlarmis.
Ornek olarak verdigi uc kitap sunlar
Fransa'nin Cokusu (Nicolas Bavarez), Yok Olan Fransa'ya Elveda (Jean Marie Rouart), Fransiz Kabaligi (E. Saint-Martin, R. Gubert).
Caroline Wyatt, bu kitaplarin yazarlari ile de konusmus.
Ornegin Jean Marie Rouart, ozetle soyle demis
- Siz Ingilizler icin, materyalizm ve tuccar zihniyeti utanilacak bir sey degildir. Bu sizin Protestan kulturunuzde var. Ama bizim icin para kirli bir sey. Biz Fransizlar Jakobeniz ve Katolikiz. Biz dunya ile konusmak icin yeni bir dil bulmak zorundayiz.
Fransiz entelektuellerinin, kendilerini elestiren benzer dusunceleri de soyle
- Fransiz aydinlari, gecmisin bugunden iyi oldugunu soylemeyi huner sanirlar.
- Fransa'nin sorunlarina cozum ureten yok. Bu, siyasi asiriliklari ve siddeti korukluyor.
- Aslinda Fransizlar kendi tarihlerinden utaniyor. Cunku tarih, yenilgiyi ve Vichy Hukumeti'ni hatirlatiyor.
Butun bunlari okuduktan sonra, Fransa'yi zaman zaman dunya ile uyumsuzluga sokan ve "Fransiz Kustahligi" (L'Arrogance Francaise) diye, artik uluslararasi sozluklere yerlesen olgunun kokenini aradim.
Acikcasi, butun okumalarim, beni "Jakobenlik" kavramina goturdu.
Bizim siyaset ve dusunce hayatimizi da derinine etkileyen Jakobenlik, Fransiz Ihtilali'nin bir donemini yonlendirmis, adeta bir "Dunya Gorusu"dur.
Fransiz Ihtilali (1789) monarsiye son verince, Avusturya ve Prusya hanedanlari Fransa'ya savas ilan ederler (1792).
Liderligini Danton'un (1759-1794) yaptigi Jakoben Kulubu, bir darbe ile Millet Meclisi'ni ele gecirir. "Eylul Katliami" diye bilinen surecte, 2000 kraliyet taraftari katledilir. Ve 22 Eylul'de, Jakobenler "Cumhuriyet" ilan ederler.
Danton'un en yakin ideal arkadaslari Robespierre (1758-1794) ve Marat'dir (1743-1793).
"Koktenci Cumhuriyet" kavrami bu sekilde gundeme girer.
Ocak 1793'te, Kral 16. Lui, giyotinle idam edilir.
Fransiz Ihtilali'nin daha ilimli kanadi olan Girondist'ler (okunusu Jirondist) tasfiye edilir. Bir Girondist olan Charlotte Corday adindaki kadin Marat'yi oldurunce, Jakoben rejim daha sertlesir.
Once Danton'un, sonra Robespierre'in baskanligini yapacagi "Kamu Guvenlik Komitesi" kurulur. "Ihtilale karsilar" veya "Cumhuriyet dusmani" gerekcesi ile, Eylul 1793 Temmuz 1794 arasinda, 25 bin kisi giyotine gonderilir.
Bu arada 1794 Nisan'inda Danton, 1794 Temmuz'unda Robespierre de, idam edilirler.
Jakoben rejimi, askerlikte basarili olur. Hanedanlarla yapilan savaslar kazanilir. Orduda rutbeler lagvedilir, basariya rutbe verilir.
Sonra iceride "Cumhuriyet Devrimleri"ni yaparlar.
Butun unvanlar kaldirilir. Insanlara "Yurttas" diye hitap edilir. Eski Julien takvimi yerine, Cumhuriyet takvimi kabul edilir. Bunda haftalar 10'ar gunluktur, aylar uc haftadir. Gunlerin ve aylarin ismi degistirilir.
Sira, "Dinde Reform" projesine gelir. Jakoben'lere (ve ozellikle Rousseau'ya) gore, Hiristiyanlik, insanlari uysal ve bagimli kilan zayif bir inanc sistemidir. Vatani ve yasalari sevdirecek yeni bir inanc sistemi kurmak icin, 1793'te Hiristiyanlik yasaklanir, kilise mallarina el koyulur.
"Yuce Varliga Tapinma" diye bir yeni inanc sistemi kabul edilir.
Notre-Dame Katedrali, bu yeni inancin merkezi olarak belirlenir.
Fransiz Ihtilali Tarihi'ne merakli olanlar, bu konuda cok kitap bulabilir.
Lafi uzatmayalim.
Ozetle, Jakobenlik, "Teror Donemi"ni, "Koktenci Cumhuriyetcilik"i, dunya tarihine getirmistir.
"Vatan Sevgisi", her seyin, insanligin, dini inanclarin uzerinde tutulmustur.
"Esitlikcilik", "Kardeslik", "Ozgurluk" gibi kavramlar, terore gerekce edilmistir.
Napolyon'un darbesi ile bu donem sona erdi. Din, kisilerin ozel meselesi olarak algilanmaya basladi sonra.
Ama bugun Fransa'da da, dunyada da Jakobenligin etkileri, cesitli rejimler uzerinde var.
Fransizlar ise, Jakobenlik ve Katoliklik arasinda bir yerdeler hala. Bu yuzden, mesela basortusu, onlarda da cozumsuz bir sorun degil mi?
Onlar da, her yeri ve butun vatani "Kamusal Alan" gibi goruyorlar yani.
SAKA
KADEK'in manevrasi!
Terorist KADEK orgutu, kendini feshetmis.
T.C Disisleri Bakanligi da, bu gelismeyi "Ciddiye alinmayacak taktik bir manevra" olarak degerlendirmis Reuters'e gore.
Bence, taktik manevralar, terorist eylemlere her zaman tercih edilmelidir.
Silahi birakip, hep boyle taktik manevra yapsalar daha iyi olmaz mi?
Mesajlariniz icin:
mbarlas@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
