|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
3.851 kamu yatırımı 116 milyar $ bekliyor
Yeni belirlenmiş olan 2004 yılı büyüklükleri ve bütçesi, büyümenin ancak özel sektör yatırımları ve harcamasıyla olmasını hedefliyor. Kamu yatırımları için geçen yılki düzeyine yakın ödenek ayrıldı. Bütçe disiplini açısından olumlu bir gelişme. Bir de, büyümenin ve yatırımların özel sektör aracılığıyla yapılması hem bir rasyonalite hem de bir zorunluluk.
Bu zorunluluğun nedeni yandaki tobloda yer alıyor. Kamu eliyle yatırım yapmak, bunu sonuçlandırmak artık mümkün değil. Çünkü yatırımlara ayrılacak kaynak yok. 3.851 yatırım projesi için ihtiyaç duyulan kaynak miktarı 116 milyar dolar. Bu kadar kaynak nereden bulunacak?
* Borçlanmanın sonu- Geçmişte bu projelere başladık, bazılarını yaptık, bazılarını yarım bıraktık veya devam ediyoruz, ama bunu büyük ölçüde borçlanarak yaptık. Yatırım ödenekleri düşük tutuldu, ancak yıl içinde Yüksek Planlama Kurulu kararı ile yeni ödenekler yarattık. Bu ödenekler için de Hazine iç ve dış piyasalardan borçlandı. Sonuç ortada. Borçlanmada yolun sonuna geldik. 2001'de net kamu borcunun milli gelire oranı yüzde 92'ye çıkarak dünyanın en borçlu bir kaç ülkesi arasına girdik. Borçların çevrilebilmesini kolaylaştırmak açısından Borçlanma Kanunu çıkardık ve siyasilerin zoruyla sınırsız borçlanmaya sınır koyduk. Bunun da bir sonucu olarak borçların milli gelire oranı yüzde 80'in altına geriledi. Burada kısmi bir rahatlama sağladık.
* 116 milyar dolarlık kaynak- Henüz yeni yayımlanan 2004 Yılı Yatırım Programı'nda yer alan veriler, kamu kesiminin 3.851 yatırım projesini yürüttüğünü ortaya koyuyor. Bu proje stokunun yıllar itibariyle dökümü verilmiş. 1985 ve öncesine ait 209 proje var. Yani 20 yıla uzanan devlet yatırımları söz konusu. Yine aynı tabloda bu projelerin tutarları ve her yıl için ayrılan ödenekler 2003 yılı fiyatlarıyla yer almış. Milyar TL olarak verilen bu tutarları resmi ortalama dolar kuru tahmini olan 1.5 milyon lirayla dolar bazına çevirdik. Kamu yatırımları 2003 fiyatlarıyla 187 katrilyon veya dolar karşılığı 127.7 milyar dolar. Bu tutarın bütçede ödenek ayrılmak suretiyle gerçekleştirilen kısmı 12.5 katrilyon veya 8.3 milyar dolar.
Bu kadar proje tutarının bu kadar az yatırım ödeneğiyle tamamlanması çok zor. 20-30 yılı alması işten bile değil. Kaldı ki ilerdeki yıllarda bazı zorunlu yatırımlar gündeme gelecek, yeni projelere ödenek ayrılmak zorunda kalınacak.
* Devletle büyümenin sonu- Kısaca Cumhuriyet'in 80. yılında devlet eliyle, kamu yatırımlarını şişirerek, gerekli gereksiz yatırımlar yaparak ekonomiyi büyütmenin sonuna geldik. Bundan sonra yatırımları zorunlu olarak özel sektör yapacak. Büyümeyi ya özel sektör yapacak ya da büyüyemeyeceğiz.
Eğer kamu kesimi sırtındaki bu yatırımlardan kurtulursa, istihdam deposu olmaktan çıkarsa, Türkiye aşırı borçluluk durumundan da kurtulabilir. Borçla doğan ve 80. yılını da aşırı borçlu tamamlayan Cumhuriyet'in 100. yılına normal borçlu bir ülke olarak girebilmesi buna bağlı.
* Sonuç- "Dünü düzeltebilmek elimizde değil, ancak yarını kazanmak veya kaybetmek elimizdedir" Lyndon Johnson
Mesajlarınız için:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfası görüntüsünde okumak için
SABAH e-Medya"ya
tıklayın
|
|
|
|
