|
 |
|
EMRE AKOZ
Bunun nesi 'Yilin fotografi'?
Efendim dunyanin en onemli haber ajanslarindan biri olan Associated Press'in yetkilileri bir araya gelmis. Bakmislar, tartismislar ve Boston Herald gazetesinin foto muhabiri Kuni Takahashi'nin 7 Nisan 2003'te Irak Savasi'nda saptadigi bu goruntuyu 'Yilin Fotografi' ilan etmisler.
Ben de diyorum ki Bu fotograf, bu odule layik degil.
Sebebini anlatayim...
Bir fotografin odul almasi icin (teknik ozellikler haricinde) iki olcut vardir (1) Ya insanin evrensel duygularina hitap etmeli... (2) Ya da tarihi bir anin sahidi olmali.
****
Ornegin su anda Istanbul'da sergisi suren Robert Capa'nin 'Vurulan Asker' ('Death of a loyalist soldier') fotografi gelmis gecmis en onemli savas fotograflarindan biri sayilir. (Gecen gun burada yayinlamistik.)
Niye? Cunku Capa'nin 'yapiti' yukaridaki iki olcutu birden icinde barindirir. Hem genel olarak 'savasta olum'un dehsetini, uzuntusunu, dramini yansitir... Hem de ozel olarak 'Ispanyol Icsavasi'ni gozlerimizin onune getirir.
****
AP'nin sectigi fotografta ise bu iki ozelligi de bulamiyoruz. Ne evrensel bir duyguyu yansitiyor, ne de tarihe taniklik ediyor. Alt tarafi askerler, telas icinde "Go! Go!" diye bagirarak, bir kopruyu ele gecirmeye calisiyor ki bu bir tatbikatta da olabilir; cunku ne bir ceset var cevrede, ne de bir yarali... Ayrica olayin gectigi yerin Irak olduguna dair en kucuk bir isaret dahi goremiyoruz. Bu fotograf son 10 yilda dunyanin herhangi bir yerinde cekilmis olabilir.
****
Bence Irak'ta olanlari anlatan goruntu bir 'savas fotografi' degil. Bir TV haberi... Hatirlarsiniz Amerikalilar dev bir Saddam heykelini vinclerle filan devirmislerdi. Hatta heykel yikilmis ama onu tutan kalin demirler yuzunden yere dusup parcalanmamis, sadece one dogru egilmisti. Cevredeki Iraklilar da terliklerini cikarip diktatoru 'dovmuslerdi'.
Harika bir mizansendi! Adeta bir 'musamere' goruntusu. Her sey simgesel, her sey sahteydi Olayi Amerikalilar organize etmisti... Meydanda buyuk ve coskulu bir topluluk yerine uc bes yuz Irakli vardi... Gercek Saddam ise henuz yasiyordu...
Nerede coskuyla, hincla ve hatta hayatini tehlikeye atip direge tirmanarak Nazi bayragini indiren Ikinci Dunya Savasi kahramanlari... Nerede bu ciddiyetsiz, samimiyet fukarasi 'postmodern' saklabanlik!
Promosyonun gazina gelmek
Size bir soru...
Fabrikanizda bir mal uretiyorsunuz. Diyelim ki bir tur gazoz... Promosyon yaparak satislari artirmaya karar verdiniz.
Promosyon kampanyaniz iki ayakli... Musteri ictigi gazozun kapagina bakacak ve (1) Ya bedava bir gazoz daha kazanacak... (2) Ya da ozel isareti olan 5 kapak biriktirip uzerinde markanizin amblemi olan bir bardaga para vermeden sahip olacak.
Farz edelim ki bu kampanya icin 50 bin bedava gazoz vermeye hazirlaniyorsunuz...
Ve iste sorunuz
Bedava gazozlari kampanya suresinin baslarinda mi, ortasinda mi, yoksa sonunda mi dagitirsiniz? Yani icinde 'Bedava' yazan kapaklar hangi asamada piyasaya surulur?
Dogru cevap 'Kampanyanin basinda!'
Bir 'kola' firmasi bu kampayanin aynisini duzenledi. Ilk gunlerde 3 bedava birden kazandik. Heveslendik. Oh ne ala memleket. Bir kola fiyatina iki kola iciyorsun...
Sonra bedavalar kut diye kesildi. Bol bol '5 kapaga bir bardak' yazisi cikmaya basladi.
Ve bizde jeton dustu... Iyi numara degil mi? Bedavalari bastan dagitarak musterinin agzina bir parmak bal caliyorsun. Hevesleniyor. Bu arada sen bedavalara son veriyorsun. Ama musterinin ilgisini kesmemesi icin '5 kapak' numarasini surduruyorsun.
Dogrusunu isterseniz benim meslegim pazarlamacilik filan olmadigi icin yukaridaki soru hic aklima gelmemisti. Ama insan yasayarak ogreniyor iste.
'Ucuz olsun, sik olsun'
Eskiden sik kullanilan bir deyis vardi. Sanirim Ingiliz kokenlidir "Ucuz mal alacak kadar zengin degilim." Yani ucuz mal; dayanikli olmadigi, cabuk eskiyecegi icin, aslinda uzun vadede daha pahaliya geliyordu. Lafin yerlisi de soyledir "Pahalidir, vardir bir hikmeti; ucuzdur, vardir bir illeti."
Gayet mantikli degil mi?
Ancak bu sozun, modanin daha yavas degistigi ve ust siniflara has bir etkinlik olup halka inmedigi bir doneme ait oldugu ortaya cikti.
Bakin tekstil sektorunden Karamanci Holding'in yoneticisi Irfan Ergun ne demis "Insanlar, ozellikle de gencler artik 5 yil kullanilacak cok saglam giysiler istemiyor. Hoslarina gidecek bir urunu, makul fiyata alip 2-3 ay kullandiktan sonra, onu birakip yenisini almak istiyorlar. Uretici icin artik surat, esneklik ve kucuk seriler onemli." (Meral Tamer, Milliyet, 19 Ekim).
Acaba diyorum bu trendi su cumleyle formule edebilir miyiz "Pahali mal alacak kadar demode degilim."
'MUZMIN' NE DEMEK?
Arada sirada hafizamizi tazelememiz gerekiyor. Kendimden bilirim Bir kelimenin anlamini fi tarihinde ogrenmisimdir. Ancak zamanla, ben fark etmeden, zihnimde bir anlam kaymasi olur. Kelimenin tanimi sanki 'kendiliginden' degismistir. Bu yuzden, nispeten az kullanilan kelimelerle karsilasildiginda usenmeyip sozluge bakmak gerekir. Ornegin "muzmin" 1. Eskimis, uzerinden zaman gecmis. 2. Eskiyerek yerlesmis (hastalik). Muzmin bekar Yasi kemale ermesine ragmen hic evlenmemis ya da evliliginin uzerinden cok uzun zaman gecmis kisi.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
