|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Ihracattaki artis surmezse bugunku duzen de surmez
Dun aciklanan temmuz ayi dis ticaret verileri ortaya koyduki, ihracattaki rekor artisa karsilik ithalat daha hizli artiyor. Ithalati bu duzeyde artiran ana kalem ise sanayinin kullandigi ara mali ithalati. Yilin yedi ayinda toplam ithalatin yuzde 74.5'ini ara mallari olusturuyor. Bu oran gecmis yillarda daha dusuktu.
Kurlarin dusmesinin ve yurticinde istihdam uzerindeki vergi yuklerinin etkisiyle imalatta ithal ara mali ve hammaddenin payi giderek artiyor. Sanayi girdilerinin yuzde 42'si ithal ara mallardan olusuyor. Bu tablo bize uretim artisinin ithalat artisini beraberinde getirdigini gosteriyor.
* Rakamlar ne diyor?- Dun aciklanan rakamlar, dis acik kaynakli krizi biriktirme yolunda ilerlendigini, ancak tehlike bolgesine henuz mesafe oldugunu ortaya koyuyor.
* Ihtalatin yuzde 33.7'ye varan artisinin yilin geri kalan kisminda dusurulmesi zor. En azindan agustos ve eylulde bu durum yok. Yilsonu 65 milyar dolarlik ithalat hedefi asilabilir. Ayni hizla artarsa ithalat yilsonunda 68.2 milyar dolara varabilir.
* Ihracatin bugunku duzen icinde artisini korumasi da zor. En buyuk gerekce elbette kur dususu. Kurun dusmesine karsilik ihracatcinin enerji ve istihdam gibi ana girdilerinde dusus yok. Turkiye Ihracatcilar Meclisi'nin verilerine gore de, ihracat artisi agustosta hiz kesti.
* Ithalat ayni hizda artacaksa dis ticaret acigi buyuyecek. Yilsonunda 44.4 milyar dolarlik ihracat hedefinin tutmasi icin 5 ayda yuzde 19'luk artis gerekiyor. Hedef tutsa bile ithalatin artisindan dolayi yillik dis ticaret acigi bugunku 18.7 milyar dolarlik duzeyinden 24 milyar dolara cikabilir. Bu da 27.5 milyar dolarlik dis ticaret aciginin verildigi 2001 Ocak ayindan sonraki en yuksek rakam.
* Dis ticarette bozulmanin basladiginin bir baska gostergesi ihracatin ithalati karsilama oraninin dusmesi. Yuzde 66'ya dusen bu oran grafikten de gorulebilecegi gibi, son bir yillik toplamda yuzde 70'in altina geriledi ve 2001 sonrasinin en dusuk duzeyine inildi.
* Ihracatin ithalati yuzde 69 oraninda karsilamasi tehlikeli degil. Tehlikeli oran yine tablodan izlenebilecegi gibi, yuzde 51-52'lerde. 1980, 1994, 2001 krizinde ihracatin ithalati karsilama orani yuzde 51-52'lere dusmus. Ayni tehlike bolgesine girmek icin belli bir zamanin gerektiginden simdilik dis ticaret kaynakli bir krizden uzagiz.
* Onlem geregi- Ancak onlem alinmazsa krizin sartlarini olusturmaya devam edecegimiz de kesin. Cunku onumuzde bir yerel secim var. Herkes buyume istiyor. Buyume ithalati gerektiriyor. Ustelik kapasiteler dolduruldu. Bundan dolayi yeni yatirimlar icin de ithalatin artmasi gerek. Ithalatin artmaya devam ettigi bir trendin krizle sonuclanmamasi icin, ya ihracat artmali ki, bu enerji maliyetleri ve iscilik uzerindeki vergi yuklerini dusurmeyi gerektiriyor, ya da kurun seviyesi yukseltilmeli. Unutmayin, ihracat artisi surmezse bugunku duzen de surmez
* Sonuc- "Peyniri yiyen suyu bulur" Turk Atasozu
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
