|
 |
|
YAVUZ SEMERCI
Tupras'a kimler talip?
Turkye'nin akaryakit tuketim ihtiyacinin yuzde 88'ini (yillik ciro 5 milyar dolar) Tupras karsiliyor.
Geri kalan tuketimin buyuk bolumu BP, Shell ve Turk Petrol'un ortak oldugu Atas Rafinerisi'nden saglaniyor.
Yoneticilerinin 4 milyar dolar, piyasa oyuncularinin ise 2.5 milyar dolar deger bictikleri Tupras'in borsa degeri 2.3 milyar dolar civarinda.
Bu sirketin ozellestirilmesine cok az kaldi. Gerci teklif alma suresi 1 ay daha uzatildi ama geri donusu olmayan surec isliyor.
Dagitim sirketleri, pazarin tek hakimi olan Tupras'a mahkum. TBMM'de yeni calisma doneminde, sektoru tam rekabete acmasi beklenen "Petrol Piyasasi Kanunu Tasari" oncelikle ele alinacak. Yeni yasa akaryakit ithalatini serbest birakiyor. Yani mahkumiyet bitecek. Yasa ayni zamanda tekeli ortadan kaldirdigi icin Tupras'in da ozellestirme degerini asagiya cekecek. Bu da normal.
Yeni duzenlemeye gore, otomatik fiyat mekanizmasi kalkiyor. Sirketler, en az 20 gunluk benzin ihtiyacini stoklamak zorunda. Stok su anda 5 gun ile sinirli. Beyaz bayrakli benzin istasyonlari, (markasiz) bir dagitim agina katilmak zorunda.
Edindigimiz bilgiye gore, Tupras ile ilgilenen ve "bilgi odasi"na giren firmalar soyle Rus TNK, BP, Sabanci, Turk Petrol, Oyak (500 milyon dolar nakiti ayirdigi ve Turk Petrol ile birlikte hareket edecegi konusuluyor), POAS ve Shell.
Olayin kamuoyu acisindan onemi nedir?
Tupras, kamuya ait olduguna gore piyasa degerinin altinda satilmamali. Ayrica POAS ornegi tekrarlanmamali.
Bilindigi gibi POAS, Dogan ve Is Bankasi'nin kurdugu ortak sirkete satilmisti. Once kamuya ait olan "altin hisse" sonra kaldirildi. Ozellestirme sonrasinda kamuda kalan hisseler teminatsiz ve ihalesiz olarak Is-Dogan'a verildi. Son olarak da Is-Dogan sirketi, odemekte zorlandigi 1.2 milyar dolarlik kisa vadeli kredi borcunu (birlestirmeyle) POAS'in uzerine yikti. Boylece POAS'in Kurumlar Vergisi odeme kapasitesi uzun yillar icin yok edildi (Sirket bu donem borclari odemek icin calisacak.) Baska bir deyisle devlet vergi gelirlerinden vazgecerek, sirketi ozellestirmis oldu. Aslinda finans terminolojisinde "leveraged buy-out" adi verilen bir yontem var. Buna gore nakit akimi guclu, piyasa payi yuksek ve iyi yonetilemeyen, borclu sirketler, hisse senetleri teminat gosterilerek satin alinabiliyor. Ama Turkiye'de yasanan orneginde, nakit akimi zayif, borc yuku agir ozel bir sirket, borcu yok denecek sirket ile birlestirildi.
5 yil icinde 700 milyon dolar vergi, 1.5 milyar dolara yakin net kelde eden Tupras'in, kamuyu vergi kaybina ugratmayacak bir yontemle ozellestirilmesi bu nedenle onemli.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
