|
 |
|
ABDURRAHMAN YILDIRIM
Diyarbakir gelecegini ariyor
Volkanik Karacadag'dan cikan siyah, cok sert ve saglam bazalt taslar Diyarbakir'in gecmisinde yaratilan uygarliklarin bozulmadan bugune tasinmasinda onemli rol oynadi. Iste bunlardan biri Diyarbakir Kalesi. Cin Seddin'den sonra ayakta kalmis dunyanin en genis, en uzun ve en saglam kalesi. 5 kilometre uzunlugunda burcu var.
Ulucami ise bolgenin ve Turkiye'nin en eski camisi. M.S. 639 yilinda Musluman Araplarca Diyarbakir alindiginda kiliseden camiye cevrilerek olusturulmus. Yine bazalt tasindan yapilmis oldugundan bugune kadar kalmis. Muslumanlar'in mukaddes mabet olarak kabul ettigi besinci yer. Caminin dort cephesi dort mezhep icin hizmet veriyor. Kervansaraylari, medreseleri, turbeleri, hanlari, avlulu evleri ile Diyarbakir ayri bir yerel ozellik tasiyor.
Sadece bazalt tasi degil elbette Diyarbakir'in gecmisini gorkemli kilan. Ortadogu-Kafkaslar'in gecidinde, Basra Korfezi ile Uzakdogu yollarinin kesistigi noktada bulunmasi da bu gorkemli gecmiste etkili bir yer oynamis.
UN VAR, MAKARNA YOK
Ilin verimli topraklari ilk bugday ve mercimegin burada uretilmesini saglamis. Bugunku unlu Diyarbakir karpuzunu ortaya cikartmis. Yeralti zenginlikleri ve petrol bilinen bir sey.
Istanbul Sanayi Odasi'nin Guneydogu Bolgesi'ne yaptigi gezinin ilk duragi Diyarbakir'di. Diyarbakir GAP'in Sanliurfa'dan sonraki en onemli merkezi. Ancak goruluyor ki sulama kanallari henuz devreye sokulmamis. Onun icin de bolgenin tarimsal potansiyeli tam olarak ortaya cikamamis ve karpuzdan ileriye gidilememis. Kentin gorkemli gecmisi ve tarimsal gucu sanayiye ve turizme yeterince cevrilememis. Diyarbakir'da un uretilmis fakat undan makarnaya gecilememis. Hayvancilik yapilmis, deri sanayi kurulamamis. Bazalt tasi var ama mermer sanayi gelistirilememis.
Sanayi gelissin diye devlet tesvik de vermis. Ilin cikartilan sanayi envanterinde 255 adet sanayi yatirimi belirlenmis. Sayi az degil ama ancak bunun yuzde 65'i ya da baska bir ifade ile sadece 66 adeti calisiyor. Elbette dusuk kapasite ile. Yuzde 8'i kapali, yatirimi tamamlandigi halde isletmeye acilamiyor. Yuzde 27'si de ucte bir oraninda ancak tamamlanabilmis, ya da yarim kalmis. Iste gecmisi gorkemli sehrin sanayisi bu durumda.
Sanayicinin en buyuk ihtiyaci ise danismanlik hizmeti ve sermaye olarak ortaya cikiyor. Bu duruma gecmis yillarda yasanan terorun buyuk etkisi olmus. Sanayi tesislerinin calismamasi, issizlik gibi nedenler de bu buyuk sorunu daha da buyutmus. Sokaklar cocuklarla dolu. 1-16 yasin nufusa orani yuzde 58. Turkiye ortalamasinin iki kati. Kent Istanbul'dan sonra sokak ve tinerci cocuklarin en cok oldugu ikinci sehir.
Tum bu olumsuzluklara ragmen Diyarbakir genel butceden aldigi payla ayakta duruyor. Kisi basina gelir siralamasinda Turkiye 54'uncusu. 1.691 dolarlik kisi basina gelirle de 21'incisi sirada yer aliyor.
* Sonuc... "Herkes kendi geleceginin mimaridir. Ingiliz Atasozu"
Mesajlariniz icin:
ayildirim@sabah.com.tr
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
