|
 |
|
SOLI OZEL
Mesum gun
Muhammed Atta'nin kullandigi ucak New York'taki Dunya Ticaret Merkezi'nin guney binasina carpmadan once de 11 Eylul gunu ugursuz ve mesum bir gundu. Bundan otuz, o gunden 28 yil once, Sili'nin secilmis Cumhurbaskani Salvador Allende, ABD Ulusal Guvenlik Danismani Henry Kissinger'in acik destegiyle duzenlenen askeri darbeye karsi kahramanca carpistiktan sonra hunharca oldurulmustu. Latin Amerika'nin demokratik gelenegi en derin ulkesi bunun ardindan 15 yillik kanli bir karanliga mahkum edilmis, nufusun neredeyse beste biri baska ulkelere goc etmisti.
Sili darbesinin de yildonumu
Sonradan ne menem korkak birisi oldugu Londra'da tutuklandiginda ortaya cikacak General Pinochet'nin ismi lanetlenmis, Sili'nin daha sonralari ekonomik acidan eristigi refah duzeyi bile uzerindeki kanli lekeyi silememisti. Hâlâ askeri rejimin travmalarini tam asamayan ancak iyi-kotu o donemle ilgili bir ic hesaplasma yapmaya calisan Sili'nin kaderi aslinda Soguk Savas dunyasi icinde siradan bir durumdu. Darbe, azinlik oylariyla iktidara gelmis bir sosyalist Cumhurbaskani'ni tasfiye etmisti. Amerikan etki alani icinde, Washington'un cikarlarina aykiri gordugu bir deneyin yasanmasina imkan taninmamisti.
Ikinci 11 Eylul vakasi tarih acisindan daha dramatik ve sonuclari itibariyle cok daha derin dinamikleri su yuzune cikarmisti. Her seyden once, gerceklestirilen teror eylemi ancak kuresellesmis bir dunyada gerceklesebilecek turdendi. Gerceklestirilebilmesi kuresellesme surecinin sonucu ortaya cikmis dinamiklerle mumkun olabilmisti.
Eylemin esgudumunu ve finansmanini saglayan El Kaide orgutu, kuresellesmenin simgelerinden sayilan ulusasiri gonullu orgutlenme orneklerinden birisiydi. Yani bir bakima kuresellesmenin bu duzeydeki karanlik yuzuydu. 11 Eylul eylemi ABD'nin sahsinda tum devletler sistemine yonelik bir saldiriydi. Bu nedenle de hemen tum devletler, ABD'ye sistemin korunmasi icin gerekli gordugu adimlari atabilmesi icin ilk elde acik cek verdi. Bu eylemle birlikte Berlin'deki duvarin yikilmasiyla coken Soguk Savas duzeninin ardindan uluslararasi iliskilere hakim olan belirsizligin bitmesinin kosullari da ortaya cikiyordu.
Kuresellesme caginda uluslararasi sistemin en buyuk iki derdinin uluslararasi terorizm ve kitle imha silahlarinin yayginlasmasi olacagi anlasiliyordu. 11 Eylul ayni zamanda Islam ve modernlikle iliskisi meselesini de gundeme tasidi. ABD acisindan Ortadogu Arap rejimlerinin kuresel duzene eklemlenmesi sorunu da merkezi bir onem kazandi.
Savas yanlis receteydi
Afganistan'daki rejimi de degistirdikten sonra ABD'nin onunde yeni bir dunya duzeni kurmak icin bulunmaz bir firsat vardi. Dunyanin talihsizligi, ABD icinde buna yonelik yegane kapsamli projenin yeni muhafazakarlara ait olmasi onlarin da ABD gucunun mutlakligina ait kor inanclariydi.
Avrupa ise kendi rehaveti icinde dunyadaki yeni tehditlere gozlerini kapamayi tercih etmis ya da en azindan bunlarla mucadele etmek icin oyunun bazi kurallarini degistirme gerekliligini gundemine almak istememisti. Bu farkli tutumlar Atlantikotesi iliskilerde iletisimsizlik ve gerginlik yaratti. Kendi gucuyle sarhos olan ABD yonetimi de Irak savasini tum uyarilara ragmen dunyayla inatlasarak gerceklestirdi. Bugun Irak'ta yasanan dram, 11 Eylul'u bir boyutuyla dogru okuyan ABD'deki yonetimin yanlis receteyle sorunu halletme hevesinin sonucudur.
Not Siradisi bir insan olan rahmetli Recep Yazicioglu'nu ilk kez Aydin ili kalkinma raporunu sunarken gormustum. Daha sonra cesitli vesilelerle biraraya geldigimizde tanistik konustuk. Vefatindan derin bir uzuntu duydum. Ailesine bassagligi ve metanet dilerim.
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
