|
 |
|
Bu buyume tartisilmali
Sanayi 1.5 yildir stoga calisiyor. Paranin bu kadar degerli oldugu ortamda bu stoklar niye ve nerede?
Dun aciklanan yilin ikinci uc aylik donemine ait buyume rakamlari herkesi sasirtti. Ekonomistlerin ortalama yuzde 6.4 diye tahmin ettikleri GSMH artisi ikinci ceyrekte yuzde 3.7 gibi dusuk bir duzeyde kaldi ve beklentilerde buyuk sapma gosterdi.
Gecen yil buyume rakamlari beklenmedik sekilde iyi cikiyordu. Bu yil ise beklenmedik sekilde kotu cikmaya basladi.
Halbuki uretim, tuketim, yatirim, piyasa canliligi bakimindan duydugumuz, gordugumuz, sahit oldugumuz buyume daha yuksekti. Artan otomobil, beyaz ve kahverengi esya satislari, kullanilan tuketici kredileri, ihracat artisi, Irak krizinin beklenenden erken bitmesinin getirdigi iyimserlik ortaminda faizler ve kur duserken insanlarin daha cok tuketmesi, daha cok uretmesi, sonucta ortaya daha yuksek bir buyume rakaminin cikmasi gerekirdi.
TUKETIM KESILDI MI?
Ancak denilebilir ki, karsilastirma yapilan bir onceki donemde yuksek buyume oldugundan bu ceyrek dusuk cikti. Yani matematigin bir cilvesi. Bu bir olcude kabul edilebilir.
Fakat ozel nihai tuketimin 2001 basindan itibaren arka arkaya bes donemdir eksi cikmasindan sonra duzenli bir artisa gecmesine ve ilk ceyrekte yuzde 6.5'lik duzeye cikmasina ne demeli? Irak Savasi oncesinde bu ulkenin insanlari yuzde 6.5 tuketim artisini gerceklestirirken savasin bittigi, ekonomi programinin rayina konuldugu, faizlerin ve dovizin dustugu bir ortamda tuketim yuzde 2.5 artiyor. Iste buyumede tartisilmasi gereken konulardan biri bu.
Tartisilmali, cunku icinde bulundugumuz yilin ucuncu ceyreginin bitmesine 20 gun kaldi. Bu ceyrekteki tuketim ve uretim duzeyi en azindan ikinci ceyregi gececek. Ucuncu ceyrekte tarim sektorunun olumsuzlugu azalacak. Bunu da, tuketici fiyatlarinin iki ay eksi cikmasina yorumluyoruz.
URETIMDE CELISKI
Ekonominin uretim cephesinde tartisilmasi gereken bir baska konu daha var. O da sanayi uretimi verileri. Ikinci ceyregi kapsayan nisanda yuzde 3.8, mayista yuzde 4.9 ve haziranda yuzde 11.7 artan sanayi uretiminin ortalamasi yuzde 6.8. Ancak gecikmeli aciklanan ucer aylik sanayi uretimi ki, eylul basinda kamuoyuna duyuruldu, bu donemki artisi yuzde 4.9 olarak verdi. Son olarak dun aciklanan milli gelir istatistiklerindeki artis yuzde 4.4 duzeyinde. Iste ikinci ceyrek milli gelirini bir hayli asagilara ceken sanayi uretimi yuzde 6.8 yerine yuzde 4.4 cikiyor. Niye aylik bazdaki veriler yuzde 6.8'i gosterir, uc aylik rakamlar yuzde 4.9'u isaret eder de, sonunda yuzde 4.4 cikar? Bu da tartisilmali. Bilerek bir hata yapildigini sanmiyoruz ama "olcum, hesaplama yontemi veya bir baska yerde eksiklik, hata mi var" diye sorgulanmali.
NEREDE BU STOKLAR?
Sorgulanmasi gereken ve bir sureden beri suphemi ceken bir baska kalem de, stoklar. Bu ne bicim bir stokculuktur ki, reel faizlerin bu kadar yuksek oldugu, isletmelerin sermayeye bu kadar ihtiyac duydugu bir donemde 1.5 yildir suruyor?
2002 basindan itibaren aciklanan her uc aylik milli gelirde artisin belli bir bolumu stoklara yapilan uretimden ileri geliyor. Bu yilin ilk ceyreginde uretimin yuzde 10.3'u stoklara yapilirken ikinci ceyrekte bu rakam yuzde 11.9 olmus. 1.5 yillik stok toplanirsa milli gelirin yuzde 40'ina variyor. Bu stoklar nerede? Hangi hesaplamalar boyle bir stogu ortaya cikartiyor? 2001 krizine kadar bu stoklar neredeydi? Bu da bir sorgulanmali ve tartismaya acilmali.
Bu kadar tartisilacak konuya ragmen buyume verileri yine de bir seyleri gosteriyor. Buyumenin ucuncu ceyrekte ikinci ceyrekten daha yuksek cikacagini tahmin ediyoruz. Yillik bazda ise yuzde 7 civarinda bekledigimiz buyumeyi revize ederek biraz dusuruyoruz. Bu sartlarda ancak yuzde 6'nin yakalanmasini mumkun goruyoruz. Bu da resmi hedeflerin ve beklenti anketlerine yansiyan ortamalarin uzerinde.
Sonuc "El terazi, goz mizan" Turk Atasozu
Abdurahman YILDIRIM
Haberleri gazete sayfasi goruntusunde okumak icin
SABAH e-Medya"ya
tiklayin
|
|
|
|
